Phá cam kết, doanh nghiệp và người lao động đều khốn đốn
Sau khi xuất khẩu lao động, không ít trường hợp người lao động phá vỡ hợp đồng, bỏ trốn theo lời dụ dỗ của các đối tượng môi giới bất hợp pháp. Nhưng ít lao động lường trước được, sau một thời gian, họ chịu cảnh sống và làm việc chui lủi, bất hợp pháp vì không có giấy phép lao động...
Sau khi xuất khẩu lao động, có không ít trường hợp người lao động phá vỡ hợp đồng, bỏ trốn không làm việc theo hợp đồng theo lời dụ dỗ của các đối tượng môi giới bất hợp pháp. Nhưng ít lao động lường trước được, sau một thời gian, họ đều chịu cảnh sống và làm việc chui lủi, bất hợp pháp vì không có giấy phép lao động, không có hộ chiếu, không có thẻ cư trú, bị bóc lột sức lao động và lạm dụng tình dục, bị cảnh sát địa phương bắt và giam giữ , phạt tù… cuối cùng, bị dẫn độ, trục xuất về nước.
Doanh nghiệp khốn đốn
Cty CP May và xuất khẩu lao động Phú Thọ tiền thân là một DN Nhà nước được cổ phần hóa, có chức năng xuất khẩu lao động từ năm 2000, theo giấy phép của Bộ lao động - Thương binh và xã hội. Thị trường xuất khẩu lao động của DN này chủ yếu là Đài Loan, tiếp nhận lao động phổ thông và lao động có tay nghề đi làm việc cho các công xưởng, nhà máy.
Trao đổi với chúng tôi, Ông Ngô Quang Hải - cán bộ phụ trách đối ngoại của Cty cho biết: Năm 2008, Cty đã đưa được 604 lao động phổ thông và lao động có tay nghề sang Đài Loan làm việc có thời hạn; năm 2009 là 498 người và tính đến thời điểm tháng 10/2010, Cty đã đưa được 296 lao động đi làm việc ở Đài Loan. Mức thu nhập bình quân hàng tháng của người lao động tại các công xưởng, nhà máy khá cao (khoảng 12 - 18 triệu đồng Việt Nam/tháng), có những nhà máy có nhiều việc làm thêm tăng ca có thể có thu nhập lên tới trên 20 triệu đồng Việt Nam/tháng.
Nhiều lao động đã làm việc hết hợp đồng 02 năm lại được chủ sử dụng lao động gia hạn thêm năm thứ 03 , một số lao động làm hết 03 năm chủ sử dụng lại ký tiếp hợp đồng thêm 03 năm nữa, có trường hợp lao động đang làm việc tại chủ sử dụng bước sang năm thứ 8, thứ 9... nên càng có điều kiện tăng lương cao do có nhiều kinh nghiệm.
Ngoài tiền lương, tiền thưởng theo năng suất lao động thì các điều kiện khác như ăn, ở, sinh hoạt, giải trí của lao động Việt Nam tại Đài Loan có rất nhiều thuận lợi. Đặc biệt, có đơn vị sử dụng lao động còn có hình thức động viên lao động Việt Nam bằng hình thức cho đi du lịch ở Nhật Bản, Hàn Quốc …Vậy mà vẫn có lao động tự phá vỡ hợp đồng, bỏ trốn ra ngoài bất hợp pháp.
“Lao động bỏ trốn, vi phạm hợp đồng làm doanh nghiệp khốn đốn, thiệt đơn thiệt kép” - Ông Ngô Quang Hải bức xúc và liệt kê một loạt các trường hợp lao động phá vỡ hợp đồng bỏ trốn tại thị trường Đài Loan. Mỗi trường hợp lao động bỏ trốn phá hợp đồng như vậy đều để lại một loạt hậu quả.
Đó là, DN xuất khẩu lao động của Việt Nam bị Cty môi giới lao động Đài Loan và chủ sử dụng lao động phạt vi phạm hợp đồng, yêu cầu bồi thường thiệt hại bằng hình thức phạt tiền và cắt chỉ tiêu tiếp nhận lao động. Chủ sử dụng lao động bị gián đoạn sản xuất, bị khách hàng phạt do chậm tiến độ giao hàng, xuất xưởng và phải bỏ thêm thời gian, chi phí để tuyển dụng lao động mới thay thế lao động bỏ trốn.
Bản thân người lao động sau khi bỏ trốn ra ngoài theo lời dụ dỗ của các đối tượng môi giới bất hợp pháp một thời gian, đều chịu cảnh: sống và làm việc chui lủi, bất hợp pháp vì không có giấy phép lao động, không có hộ chiếu, không có thẻ cư trú, bị bóc lột sức lao động và lạm dụng tình dục, bị cảnh sát địa phương bắt và giam giữ , phạt tù …rồi cuối cùng là bị dẫn độ, trục xuất về nước…
Người lao động cũng khó “thoát”
Ngay chính với người lao động, cũng phải trả giá cho hành vi vô kỷ luật của mình. Dẫn chứng cho chúng tôi, ông Hải xuất trình một bộ hồ sơ xử lý lao động bỏ trốn của lao động Hoàng Văn Thưởng ở xã Bắc Hưng - huyện Tiên Lãng - Hải Phòng.
Căn cứ vào Hợp đồng lao động đã ký, các cam kết chống trốn và giấy bảo lãnh do ông Hoàng Văn Thịnh là bố của lao động Hoàng Văn Thưởng trực tiếp ký, ông Thịnh đã phải thực hiện bồi thường thiệt hại cho Cty đúng cam kết.
Ông Thịnh thừa nhận Hoàng Văn Thưởng được bố trí làm việc ở nhà máy tại Đài Loan có chế độ lương, thưởng và giờ làm thêm nhiều, có thu nhập gửi về nhà ổn định nhưng ông cũng không thể hiểu nổi tại sao con mình lại nghe theo sự lôi kéo của bạn xấu bỏ trốn ra ngoài để gia đình phải gánh chịu hậu quả như thế này.
Ông Hải cho biết, đây là một trong những điển hình về cách thức xử lý lao động bỏ trốn có hiệu quả của Cty. Đối với các trường hợp người bảo lãnh bất hợp tác, không tự nguyện bồi thường thiệt hại cho C ty theo đúng cam kết bảo lãnh đã ký, Cty sẽ lập Hồ sơ khởi kiện người bảo lãnh ra Tòa án yêu cầu bồi thường thiệt hại.
Trường hợp người bảo lãnh trốn tránh nghĩa vụ bồi thường, Cty có quyền đề nghị các cơ quan tố tụng thực hiện việc kê biên tài sản, phát mại nhà đất của người bảo lãnh để đảm bảo bồi thường cho Cty theo đúng cam kết đã ký.
Tuy nhiên để định hướng cho người lao động, trước khi xuất cảnh, Cty luôn mời luật sư đến để phổ biến, tuyên truyền các kiến thức cơ bản về xuất khẩu lao động cho người lao động và người bảo lãnh biết như các quyền lợi, nghĩa vụ, trách nhiệm của các bên, hậu quả pháp lý của việc lao động phá hợp đồng bỏ trốn bất hợp pháp. Người lao động và người bảo lãnh phải ký cam kết về trách nhiệm bồi thường thiệt hại nếu lao động bỏ trốn trước sự chứng kiến của luật sư của Cty.
Đây là một trong những biện pháp giáo dục, phòng ngừa hiện tượng người lao động phá vỡ hợp đồng bỏ trốn bất hợp pháp đồng thời nâng cao ý thức chấp hành kỷ luật lao động, chấp hành pháp luật của người lao động và gia đình người lao động Việt Nam trong quá trình thực hiện hợp đồng. Việc làm này cũng nhận được sự hoan nghênh tích cực của phía các DN đối tác bên nước bạn.
Hà Linh