Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế thu nhập cá nhân:
Phá bỏ "rào cản tâm lý" cho hoạt động kinh doanh
Việc nâng trần doanh thu lựa chọn phương pháp tính thuế lên 10 tỷ đồng/năm và miễn thuế đối với hoạt động cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, y tế được kỳ vọng sẽ tạo bước ngoặt lớn về an sinh và cải cách thủ tục hành chính.
Chiều 20/11, với 475/477 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội khóa XVI đã chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Thuế thu nhập cá nhân.
Trao quyền tự quyết cho hộ kinh doanh
Theo quy định trước đây, cá nhân kinh doanh chỉ được quyền lựa chọn phương pháp tính thuế khi có doanh thu từ 3 tỷ đồng/năm trở xuống. Khi vượt ngưỡng 3 tỷ đồng theo quy định cũ, hộ kinh doanh buộc phải chuyển sang thực hiện chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ đầy đủ tương tự doanh nghiệp. Điều này kéo theo gánh nặng chi phí thuê nhân sự kế toán, đầu tư phần mềm và rủi ro sai sót sổ sách.
Việc Luật sửa đổi lần này điều chỉnh khoản 3 Điều 7 Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN), nâng mức trần lên 10 tỷ đồng/năm (áp dụng cho nhóm có doanh thu từ trên 500 triệu đồng đến 10 tỷ đồng) được đánh giá là quyết sách sát thực tiễn. Theo đó, cá nhân kinh doanh trong khung doanh thu này được trao quyền tự quyết: có thể lựa chọn nộp thuế theo thu nhập thực tế (doanh thu trừ chi phí được trừ) nếu đáp ứng điều kiện về sổ sách, chứng từ, hoặc chọn nộp theo tỷ lệ phần trăm trực tiếp trên doanh thu để tối giản thủ tục hành chính.
Ghi nhận từ thực tiễn hoạt động sản xuất, kinh doanh cho thấy tâm lý chung của nhiều chủ hộ kinh doanh bán lẻ tại Hà Nội là sự trút bỏ được “trở ngại lớn". Trước đây, mỗi khi doanh thu cuối năm tiệm cận mốc 3 tỷ đồng, nhiều cơ sở phải cân nhắc thu hẹp quy mô nhập hàng vì lo ngại chi phí thuê kế toán chuyên trách sẽ ăn mòn phần lợi nhuận vốn chỉ đạt vài phần trăm trên mỗi đơn hàng. Với mức trần mới 10 tỷ đồng, các hộ kinh doanh có thêm dư địa tài chính và sự an tâm để mở rộng điểm bán, đầu tư hàng hóa một cách minh bạch.
Bên cạnh việc nới rộng không gian phát triển, đạo luật cũng thể hiện tư duy lập pháp hiện đại khi giao Chính phủ quy định chi tiết và điều chỉnh mức doanh thu, thời gian ổn định phương pháp tính thuế phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội từng thời kỳ, khắc phục độ trễ của chính sách.
Đánh giá dưới góc độ lập pháp và quản lý nhà nước, hai điểm mới của Luật Thuế TNCN sửa đổi phản ánh sự chuyển dịch rõ nét trong tư duy quản lý thuế: chuyển từ nặng về tiền kiểm, kiểm soát hành chính sang kiến tạo, nuôi dưỡng nguồn thu và lấy người nộp thuế làm trung tâm. Việc nâng ngưỡng doanh thu lên 10 tỷ đồng sẽ khuyến khích các hộ kinh doanh tự giác kê khai doanh thu thực chất, giúp cơ quan quản lý nắm bắt dữ liệu sát với thị trường hơn.
Miễn thuế suất ăn trường học, bệnh viện
Theo khoản 5a được bổ sung vào Điều 5 Luật Thuế TNCN, cá nhân cư trú có thu nhập từ hoạt động kinh doanh cung cấp suất ăn cho các cơ sở giáo dục (phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học) và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh sẽ chính thức được miễn thuế thu nhập cá nhân.
Quy định này tạo sự đồng bộ thống nhất trong hệ thống pháp luật về thuế khi tương thích với chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cùng lĩnh vực, bảo đảm nguyên tắc bình đẳng giữa các chủ thể tham gia cung ứng dịch vụ phục vụ cộng đồng.
Bên cạnh đó, trong bối cảnh giá cả thực phẩm tươi sống và chi phí vận chuyển thường xuyên biến động, bài toán giữ ổn định giá suất ăn bán trú học đường và suất ăn bệnh viện mà vẫn bảo đảm định lượng dinh dưỡng, an toàn vệ sinh thực phẩm luôn là áp lực lớn. Khi được miễn hoàn toàn nghĩa vụ thuế TNCN, khoản chi phí tiết giảm được sẽ tạo điều kiện trực tiếp để các đơn vị cung ứng nâng cao chất lượng bữa ăn.
Thực tế từ nhiều cơ sở cung cấp suất ăn bán trú tại khu vực ngoại thành Hà Nội cho thấy, với mức giá phổ biến từ 25.000 đến 30.000 đồng/suất ăn học sinh, việc được miễn thuế giúp người làm nghề có thêm nguồn lực tài chính để tăng khẩu phần đạm, lựa chọn nguồn thực phẩm an toàn đạt chuẩn mà không phải đề xuất điều chỉnh tăng mức đóng góp của phụ huynh. Tương tự, tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, việc tiết giảm chi phí thuế cho đơn vị cung ứng góp phần giữ ổn định giá thành bữa ăn dinh dưỡng, chia sẻ gánh nặng chi phí điều trị với người bệnh và gia đình.
Cần hàng rào kỹ thuật chặt chẽ để chống trục lợi chính sách
Tuy nhiên, để các quy định này "đi vào cuộc sống", ngăn ngừa trục lợi chính sách miễn thuế, đối với hoạt động cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, văn bản hướng dẫn cần quy định rõ điều kiện về hợp đồng cung ứng, hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc thực phẩm và đối tượng thụ hưởng. Cần phân định rạch ròi giữa hoạt động cung cấp suất ăn phục vụ trực tiếp cho học sinh, sinh viên, người bệnh với các hoạt động kinh doanh dịch vụ ăn uống thương mại thông thường (như căng-tin bán hàng tự do, dịch vụ phục vụ khách vãng lai) trong khuôn viên trường học, bệnh viện nhằm tránh thất thu ngân sách nhà nước.
Quy định về nâng ngưỡng doanh thu tính thuế TNCN sẽ chính thức áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2027. Khoảng thời gian chuyển tiếp từ nay đến năm 2027 là giai đoạn bản lề để ngành Thuế hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin, chuẩn hóa quy trình kê khai điện tử và tăng cường tuyên truyền, tập huấn nghiệp vụ cho hộ kinh doanh, bảo đảm sự thông suốt khi chính sách chính thức có hiệu lực.
Với sự đồng thuận cao tại nghị trường và tính sát thực với đời sống, các quy định sửa đổi của Luật Thuế thu nhập cá nhân được kỳ vọng sẽ tạo động lực kép: vừa tạo điều kiện để khu vực kinh tế hộ gia đình phát triển bền vững, vừa trực tiếp nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng cho nhân dân, mà cụ thể là từ bữa ăn học đường và bữa ăn bệnh viện trên cả nước.