PCI năm 2008- Không đơn giản là thứ hạng

Ba nút thắt

Chỉ số PCI do VCCI và Dự án nâng cao năng lực cạnh tranh Việt Nam (VNCI) phối hợp nghiên cứu và thực hiện hằng năm từ năm 2005, đánh giá và xếp hạng chất lượng điều hành kinh tế các tỉnh, thành phố dựa trên mức độ thân thiện của môi trường kinh doanh cho sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân. Nó được coi là chỉ số đánh giá quan trọng về môi trường kinh doanh tại các địa phương và có ảnh hưởng quan trọng đến phúc lợi xã hội.

Chỉ số PCI 2008 được đánh giá dựa trên 10 chỉ số thành phần cụ thể: gia nhập thị trường, tiếp cận đất đai, tính minh bạch, chi phí thời gian, chính sách phát triển kinh tế tư nhân... Điểm mới của báo cáo PCI năm nay là ngoài chỉ số xếp hạng về chất lượng điều hành kinh tế, sẽ có thêm bộ chỉ số về cơ sở hạ tầng, đánh giá và xếp hạng về mức độ phát triển, mức độ thuận lợi đối với hoạt động kinh doanh của hệ thống cơ sở hạ tầng các tỉnh, thành phố. Vấn đề cơ sở hạ tầng cũng là một trong ba vấn đề quan trọng của PCI năm nay, bên cạnh thủ tục hành chính và vấn đề lao động và nhân lực.

Điều đáng băn khoăn là Hải Phòng đứng thứ 48 trong số 63 tỉnh, thành phố trên bảng xếp hạng, với 47,68 điểm, thuộc nhóm các địa phương có năng lực cạnh tranh tương đối thấp. Dù việc đánh giá chỉ số PCI chưa thể nơi là toàn diện và chỉ mang tính tham khảo, song có thể gới ý cho Hải Phòng tập trung phấn đấu cải thiện nhiều lĩnh vực, đặc biệt là cải cách hành chính và các chính sách tạo thuận lợi cho sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân. Nếu so với năm 2007, khi Hải Phòng xếp thứ 37/64 tỉnh, thành phố với 53,19 điểm, thuộc nhóm trung bình thì ở mặt nào đó, môi trường kinh doanh của thành phố bị thụt lùi, dù rằng sụt giảm là khuynh hướng chung trong bức tranh PCI tổng quát năm 2008.

Chỉ số đảo chiều

Theo bảng xếp hạng năm nay, Đà Nẵng là địa phương dẫn đầu, tiếp sau là Bình Dương và Vĩnh Phúc. Đây là lần đầu trong 4năm, vị trí đứng đầu không thuộc về Bình Dương. Thứ hạng các địa phương trong bảng xếp hạng không có nhiều thay đổi so với năm 2007, song điểm số của các địa phương đều có xu hướng giảm. Đáng chú ý là Thủ đô Hà Nội, sau năm cải thiện mạnh mẽ môi trường kinh doanh, đến nay lại bị tụt 4 bậc so với năm 2007, xuống vị trí thứ 31. Sự sụt giảm này phản ánh những khó khăn của các doanh nghiệp trong bối cảnh khó khăn chung của kinh tế thế giới. Tuy nhiên, có một nghịch lý là trong khi các địa phương ở khu vực Tây Bắc, không có nhiều thuận lợi về cơ sở hạ tầng như Lào Cai luôn nằm trong top 10 của bảng xếp hạng, thì những địa phương có hệ thống  giao thông và điều kiện giao thương thuận lợi như Hải Phòng, Bắc Giang hay Lạng Sơn lại nằm trong nửa cuối bảng xếp hạng.

Bức tranh chung là sụt giảm về chỉ số, các doanh nghiệp phải đối mặt với nhiều khó khăn về vấn đề lao động, nhân lực và gánh nặng cơ sở hạ tầng, thủ tục hành chính kém hơn so với trước, có thêm nhiều quy định được đưa ra, dẫn đến làm tăng chi phí và thời gian của các doanh nghiệp. Tuy nhiên, môi trường kinh doanh cũng có một số yếu tố được cải thiện so với các năm trước. Chẳng hạn, thủ tục đăng ký kinh doanh và gia nhập thị trường được rút ngắn (còn 12,25 ngày, giảm đáng kể so với 15 ngày năm 2007 và 20 ngày năm 2006); tỷ lệ doanh nghiệp chính thức hóa quyền sử dụng đất tăng (81% doanh nghiệp có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất); khả năng tiếp cận thông tin được cải thiện (65% doanh nghiệp cho rằng có thể tiếp cận các văn bản pháp luật cấp tỉnh)…

Quan trọng là cải cách

PCI không chỉ là công cụ tham khảo hữu ích cho việc điều hành của chính quyền cấp tỉnh, ở mức độ nhất định còn được coi là thước đo phản ánh tình hình môi trường kinh doanh của toàn xã hội. Tuy nhiên, kết quả quan trọng nhất không phải là thứ bậc, mà là làm thế nào để nâng cao năng lực cạnh tranh, trong đó vấn đề chính là phát hiện những điểm còn hạn chế để tiếp tục cải cách, tiếp tục sáng tạo. Sự sụt giảm của những địa phương có thứ hạng cao cho thấy chưa có sự đột phá trong cải thiện môi trường kinh doanh. Vậy cải cách như thế nào là hiệu quả nhất? Theo luật sư Trần Hữu Huỳnh, cần tổ chức phân tích, đánh giá môi trường kinh doanh tại các tỉnh, từ đó xác định lĩnh vực ưu tiên cải thiện và có kế hoạch hành động cụ thể. Việc tìm hiểu và áp dụng kinh nghiệm thành công ở các địa phương khác để tạo môi trường tốt hơn cho các doanh nghiệp cũng là một vấn đề quan trọng cần quan tâm. Và một điều không thể bỏ qua trong cải thiện PCI, đó là sự đồng thuận, đồng lòng của các cấp chính quyền ở địa phương.

Vũ Mai tổng hợp