Ông giáo và hành trình ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học

Năm 1969, chàng sinh viên trẻ Võ Báu sau khi tốt nghiệp khoa Vật lý, Trường  Đại học sư phạm Hà Nội I được điều động về công tác tại Hải Phòng. Tới năm 1974, ông về giảng dạy tại Trường THPT An Dương và gắn bó với ngôi trường ven đô này từ đó tới nay. Vật lý là một môn học đòi hỏi nhiều thí nghiệm về các hiện tượng trong tự nhiên. Tuy nhiên trên thực tế có nhiều thí nghiệm rất khó thực hiện ở cấp trường vì dụng cụ thực hành rất đắt. Trước đây, những giáo viên như thầy Báu thường chỉ hướng dẫn học sinh thực hành những thí nghiệm đơn giản. Đối với những hiện tượng vật lý phức tạp thầy chỉ còn  cách duy nhất là mô tả bằng lời nói, bằng bảng đen, phấn trắng. Gần 40 năm gắn bó với bảng đen, phấn trắng, nhiều năm là giáo viên giỏi thành phố, ông đạt danh hiệu Nhà giáo ưu tú cũng phần lớn từ phương pháp giảng dạy truyền thống bằng bảng đen, phấn trắng.

Vài năm trước khi Trường THPT An Dương thực hiện chương trình đưa tin học vào giảng dạy với yêu cầu mỗi giáo viên phải tự soạn được giáo án điện tử. Khi đó lãnh đạo nhà trường từng rất bối rối trước những giáo viên có thâm niên công tác nhiều năm. Có những thầy, cô giáo trong Ban Giám hiệu, trong tổ bộ môn từng là học trò của thầy Võ Báu. Khi triển khai phổ biến công nghệ thông tin tới từng giáo viên thì đương nhiên thầy Báu phải học từ đầu, trở thành học trò của những người mình từng dạy.

Sự băn khoăn của nhiều giáo viên trẻ đã nhanh chóng được giải tỏa khi thầy Báu nói sẽ quyết tâm học vi tính. Năm 2002, khi người con trai cả của thầy vốn là một giảng viên Trường Đại học Bách khoa về thăm nhà, thầy Báu nói với con trai: bố muốn học vi tính. Vậy là mấy ngày sau, anh con trai mang từ Hà Nội về cho bố chiếc máy vi tính cũ rồi dành 15 phút hướng dẫn bố một số thao tác mở, tắt máy. "Con trai tôi là một người thầy khó tính, "người thầy đầu tiên" môn tin học chỉ dạy tôi đúng...15 phút", thầy Báu vui vẻ nói. Từ khi có máy tính, thầy Báu bắt đầu mua những sách phổ thông về công nghệ thông tin về mày mò học. Những ngón tay run run của một người ngoài năm mươi tuổi phải tập quen dần với những chữ cái trên bàn phím. Ban đầu còn ngượng ngùng, rồi mỗi ngày học một chút, một thời gian sau thầy đã có thể lướt tay trên những bàn phím. Một trong những khó khăn lớn nhất của thầy là việc thực hiện các thao tác, chương trình trên máy vi tính đều bằng tiếng Anh, trong khi trước đó thầy chỉ học tiếng Nga.

Tiếp cận với công nghệ thông tin, mỗi người cần phải có niềm đam mê và một chút năng khiếu. Có được 2 điều đó thì một người dù rất trẻ hay đã lớn tuổi như thầy Báu vẫn có thể học, có thể sử dụng thành thạo vi tính. Với tư duy logic của một giáo viên dạy khoa học tự nhiên, thầy Báu nhanh chóng nắm được một số kỹ thuật và những nguyên lý sơ lược, căn bản của máy tính. Tuy nhiên giai đoạn đầu thầy mới dừng lại ở việc soạn thảo văn bản đơn giản để in ra rồi giảng dạy cho học sinh. Việc soạn giáo án trên máy vi tính là một bước tiến bộ so với viết tay nhưng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của chương trình tin học hóa. Yêu cầu của giáo án điện tử là mỗi giáo viên biết soạn bài giảng, minh họa bài giảng của mình trên chương trình trình chiếu Microsoft Power Point. Khi đó thầy Báu cũng chỉ biết sơ qua một số ứng dụng của chương trình này. Chỉ tới khi được tham dự một chương trình tập huấn, được tận mắt nhìn thấy chiếc máy chiếu, thầy mới thực sự nhận thấy tác dụng của những phương tiện trên đối với quá trình giảng dạy. Những bài giảng, những thí nghiệm nếu được hỗ trợ bởi những phương tiện trên có thể giúp mô tả những hiện tượng vĩ mô, vi mô, trừu tượng trở nên đơn giản hơn rất nhiều. Những hình vẽ, những đoạn băng mô tả còn giúp cho học sinh hào hứng hơn trong việc tiếp thu kiến thức. Trong buổi tập huấn hôm đó mọi người thấy một thầy giáo tóc hoa râm đứng ngắm nghía một cách say mê chiếc máy chiếu, rồi hỏi han về công dụng, về giá cả của chiếc máy đó. Với mức giá tới vài chục triệu đồng, chiếc máy chiếu chỉ là niềm mơ ước của thầy Báu.

Tìm hiểu những cuốn sách liên quan tới chương trình Power Point, chỉ sau vài tháng thầy Báu đã có thể sử dụng thành thạo chương trình này. Cũng trong thời điểm này, Trường THPT An Dương đẩy mạnh việc đưa tin học vào giảng dạy, đặc biệt là việc trang bị hệ thống máy chiếu, màn chiếu tới từng tổ bộ môn. Được sử dụng máy chiếu, màn chiếu, thầy Báu càng say mê hơn trong việc tìm hiểu về công nghệ mới này. Vậy là cùng với các giáo viên trẻ, ông giáo Võ Báu tự tin đứng trên bục giảng với chiếc máy tính xách tay và chiếc máy chiếu.

Để sử dụng chương trình máy tính đã khó, nhưng một khó khăn khác đối với thầy Báu là để có thể giảng bài trên giáo án điện tử, phải có các file dữ liệu. Mấy chục năm giảng dạy, phần giáo án viết tay của thầy chất kín một góc phòng. Để chuyển tải những giáo án này thành file dữ liệu, thầy Báu chỉ còn một cách là ngồi bên bàn phím để đánh máy tất cả các giáo án trên. Tới gặp thầy Báu, chúng tôi kinh ngạc khi được xem những chương trình giáo án điện tử của thầy. Mỗi bài giảng của thầy đều được số hóa bằng các file dữ liệu. Chỉ trong vòng 5 năm thầy đã soạn được tới trên 500 giáo án điện tử, đây là điều mà một người trẻ tuổi cũng khó có thể làm được.

Sau một thời gian tiếp xúc với máy tính, thầy Báu nhận thấy chiếc máy tính dù có dung lượng lớn tới bao nhiêu đi chăng nữa thì không gian dữ liệu vẫn rất chật chội so với một công nghệ đang phát triển như vũ bão - mạng Internet. Tìm hiểu về mạng máy tính toàn cầu, thầy Báu nhận thấy Internet quả là một thư viện kiến thức khổng lồ. Những trang web trong nước, quốc tế liên quan tới bộ môn vật lý đã giúp thầy Báu rất nhiều trong việc hỗ trợ giảng dạy.

59 tuổi, học sử dụng máy vi tính khi đã ở tuổi 55, tự soạn trên 500 bộ giáo án điện tử, quyết tâm của ông giáo già đưa công nghệ thông tin vào giảng dạy thật đáng nể. Nhà giáo ưu tú Võ Báu nêu một tấm gương sáng trong việc áp dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp trồng người.

Việt Hòa