Ông "cựu Giám đốc Khách sạn Hin-tơn" và chuyện về những phi công tù binh Mỹ ở Hỏa Lò

Kỳ 1: Chân dung "Giám đốc khách sạn Hin-tơn Hà Nội" năm xưa

Cách đây không lâu, chuyên mục "Hồ sơ" của Đài Truyền hình Việt Nam phát bộ phim "Việt Nam - Cuộc chiến 10.000 ngày" của đạo diễn Michael Maclear. Bộ phim với nhiều tình tiết chân thực, sinh động thu hút sự chú ý của đông đảongười xem. Trong tập 6 với tựa đề "Đời lính" của bộ phim dài 13 tập trên, người xem thấy xuất hiện nhiều lần cảnh tù binh Mỹ ở nhà tù Hỏa Lò đang ngồi đối diện với một sĩ quan Việt Nam; cảnh người sĩ quan đó hướng dẫn các phi công chuẩn bị lên máy bay trong buổi lễ trao trả tù binh sau Hiệp định Pa-ri. Người sĩ quan đó là ông Trần Trọng Duyệt, trại trưởng cuối cùng trại tù binh Hỏa lò.

Hơn 30 năm sau chiến tranh, xem bộ phim "Việt Nam - Cuộc chiến 10.000 ngày", những người dân ở khu tập thể đoàn 6 Hải quân, Cầu Rào khó có thể nhận ra ông Duyệt, người hàng xóm của họ chính là vị sĩ quan nọ.

Ở tuổi 72, đại tá về hưu Trần Trọng Duyệt vẫn khỏe mạnh, tinh anh. Gặp ông tại nhà riêng, ấn tượng đầu tiên của tôi về ông Duyệt là ông nói tiếng Anh giọng Mỹ khá chuẩn và lưu loát. Vốn kiến thức đó ông học được trong thời gian 5 năm làm việc tại nhà tù Hỏa Lò, nơi giam giữ tù binh phi công Mỹ. Mấy chục năm đã qua kể từ sau ngày Hiệp định Pa-ri về chấm dứt chiến tranh ở miền Bắc Việt nam được ký kết, những tù binh phi công cuối cùng được trao trả lại phía Mỹ nhưng những kỷ niệm của ông Duyệt về những ngày tháng đó còn rất rõ.

Cuối năm 1968, sĩ quan  Trần Trọng Duyệt được cấp trên điều về làm chính trị viên, bí thư chi bộ trại tù binh Hỏa Lò. Trước đó ông Duyệt từng tham gia chiến đấu, làm chính trị viên tại nhiều đơn vị thuộc các binh chủng Lục quân, Không quân, Hải quân. Có thời kỳ ông được biệt phái làm biên tập viên Đài phát thanh Mặt trận Dân tộc giải phóng Miền Nam Việt Nam. Năm 1970 ông được phân công làm trại trưởng trại tù binh Hỏa Lò cho tới khi Hiệp định Pa-ri được ký kết, các tù binh phi công được trao trả lại phía Mỹ (1973).

Sau ngày bàn giao tù binh phi công Mỹ, các đơn vị chiến đấu, phục vụ trại tù binh Hỏa Lò hoàn thành nhiệm vụ, chuyển sang thực hiện nhiệm vụ mới. Ông Duyệt được biên chế vào Sư đoàn 365 chiến đấu trên tuyến giáp ranh Quảng Trị rồi tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh giải phóng miền Nam. Sau khi cuộc kháng chiến chống Mỹ thắng lợi, ông Duyệt tham gia quân tình nguyện chiến đấu giải phóng Cam- pu- chia. Về nước, ông tiếp tục giữ vị trí Chủ nhiệm chính trị Bộ tham mưu Hải quân cho tới khi về hưu. Tuy nhiên, đối với đại tá Trần Trọng Duyệt, ấn tượng sâu sắc nhất đọng lại trong cuộc đời binh nghiệp của ông là thời gian công tác tại trại tù binh Hỏa Lò. Vinh dự lớn nhất của ông là năm 1973, với tư cách trại trưởng trại tù binh Hỏa Lò, ông được thay mặt Quân đội nhân dân Việt Nam trao trả lại phía Mỹ gần 500 tù binh phi công bị bắt giam tại "Khách sạn Hin - tơn Hà Nội".

(Còn tiếp)