Ô nhiễm nghiêm trọng môi trường đầm nuôi trồng thủy sản khu vực đường 14 (cũ)- Sản xuất cầm chừng, nợ nần chồng chất (Kỳ cuối)

Xoay đủ nghề kiếm sống

“Do bị thất bát liên tục nên công nhân phải bỏ đầm thủy sản, xoay đủ nghề kiếm sống”- anh Trịnh Hữu Đằng, công nhân Xí nghiệp dịch vụ nuôi trồng thủy sản Đồ Sơn, vừa cắt tóc cho khách, vừa thở dài ngao ngán: Tôi đầu tư nuôi trồng thủy sản từ những ngày đầu thành lập xí nghiệp. Năm 2005, tôi phải dành 3 ha đầm nuôi thủy sản cho dự án sân gôn Đồ Sơn. Được ít tiền đền bù, năm 2006, tôi tiếp tục đầu tư 1,5 ha đầm tại khu vực sát kênh T600. Nhưng cũng từ năm 2007 đến nay, vụ nào tôi cũng bị thất bát, tôm cua chết hàng loạt. Đầu năm 2009, tôi đầu tư hơn 60 triệu đồng vào đầm nuôi nhưng chẳng thu được chút nào, đành bỏ đầm, mở quán cắt tóc.

Anh Lưu Văn Hùng buồn rầu cho biết: “Hiện tôi bỏ đầm nuôi đi làm phụ xây dựng để bảo đảm cuộc sống cho gia đình 5 nhân khẩu. Năm 2005, tôi có 2 mẫu đầm bị thu hồi phục vụ dự án sân gôn. Tiền đền bù giải phóng mặt bằng được 60 triệu đồng, tôi thêm 50 triệu đồng mua đầm tại khu vực còn lại của xí nghiệp. Nhưng vừa đầu tư hàng chục triệu đồng thì cá tôm chết hàng loạt. Hiện tôi cũng nợ sản lượng với xí nghiệp hơn 10 triệu đồng, nợ vốn vay bên ngoài lãi suất cao khá nhiều. Trước đây, chưa đến kỳ thu hoạch tôi chỉ cần thu gom tôm gai, tép gạo sống tự nhiên cũng đủ tiền sinh hoạt hằng ngày . Từ khi nước đầm bị ô nhiễm nghiêm trọng chẳng còn thu hoạch được gì, chẳng còn gì giữ chân người nuôi thuỷ sản ở lại đầm”.

Theo Phó giám đốc Hoàng Đình Mỹ, phần lớn công nhân xí nghiệp bỏ đầm và xoay đủ nghề kiếm sống. Người chạy chợ, làm phụ hồ, chở hàng thuê,  đóng than, người đi trông trẻ thuê...Nhiều người từng là những công nhân được công nhận lao động tiên tiến xuất sắc của xí nghiệp. Chẳng hạn anh Cao Văn Tuân chủ của hơn 1 ha đầm, hiện cũng chuyển sang làm phụ xây dựng, chở tre nứa, đóng than; anh Trịnh Hữu Đằng bỏ 1,5 ha đầm đi làm thợ cắt tóc, anh Phạm Văn Nghe trở lại nghề của 10 năm trước: bán hàng ở chợ Cầu Vồng…Số công nhân thất nghiệp không tìm được nghề mới khá nhiều. Chị Vũ Thị Nam không giấu nổi nỗi buồn khi dẫn chúng tôi thăm 2,5 ha đầm nuôi thủy sản tôm, cua, cá vược chết nổi đầy. “ Năm 1995, tôi bán 3 mảnh đất, bỏ hết vốn của gia đình đầu tư mua 2,5 ha đầm thuỷ sản tại đây. Mấy năm đầu, đầm cho thu nhập khá cao, tôi đầu tư khá lớn xây dựng cơ sở hạ tầng đầm nuôi. Khoảng 3 năm gần đây, tôi buộc phải sản xuất cầm chừng do liên tục thất bát, lỗ khoảng 300 triệu đồng. Từ đầu năm 2009 đến nay, tôi đầu tư hơn 90 triệu đồng vào đầm nuôi nhưng không thu lại nổi vài triệu. Đành bỏ đầm, gánh khoản nợ 200 triệu đồng tiền vốn vay bên ngoài lãi suất cao cùng khoản nợ đọng sản phẩm xí nghiệp trong 2 năm qua là 30 triệu đồng. Tôi đang loay hoay tìm nghề mới để bảo đảm cuộc sống”.

Điều đáng lo ngại là số công nhân và người dân trong tình cảnh như chị Nam khá nhiều. Ngoài khó khăn tìm việc làm mới, họ còn gánh trên vai khoản nợ lớn với xí nghiệp và ngân hàng.  

Cơ quan chức năng làm ngơ ?

Phó giám đốc Xí nghiệp dịch vụ NTTS Đồ Sơn Hoàng Đình Mỹ cho biết, do công nhân bỏ đầm nuôi, nợ sản phẩm nên hoạt động của xí nghiệp hết sức khó khăn. Năm 2009, xí nghiệp được giao kế hoạch thu 900 triệu đồng nhưng đến hết tháng 11, mới được gần 80 triệu đồng, bằng 9% mức kế hoạch được giao. Đến thời điểm này, xí nghiệp nợ đọng gần 500 triệu đồng tiền bảo hiểm xã hội đóng cho công nhân lao động trong năm 2009. Bảy tháng qua, bộ phận hành chính của đơn vị không có lương. Xí nghiệp nuôi trồng thuỷ sản Kiến Thụy cũng trong cảnh khó khăn tương tự. Ô nhiễm môi trường đang khiến nhiều hộ nhận khoán không có thu hoạch,  không đủ khả năng trả sản phẩm cho xí nghiệp. Số hộ dân, công nhân nợ nộp sản phẩm ngày càng tăng lên, khiến 2 năm qua, xí nghiệp không có nguồn thu, đầu mỗi vụ sản xuất buộc phải vay ngân hàng để duy trì hoạt động.

Hiện hai xí nghiệp và các hộ dân sản xuất tại khu vực này lúng túng trong giải quyết khó khăn. Anh Phan Văn Nghe, công nhân Xí nghiệp NTTS Đồ Sơn băn khoăn: “Sự việc các nhà máy đóng trên địa bàn cố ý đổ nước thải chưa qua xử lý vào khu vực nuôi trồng thủy sản gây thiệt hại lớn cho người dân và doanh nghiệp đã quá rõ ràng. Vậy mà qua 3 năm với 3-4 lần kiến nghị, chúng tôi chưa thấy ngành chức năng nào kết luận cụ thể, thống kê thiệt hại  của người dân để có cơ sở yêu cầu các nhà máy bồi thường hợp lý. Thậm chí, do việc xử lý vi phạm của các nhà máy gây ô nhiễm môi trường chưa thật nghiêm nên tình trạng này vẫn ngang nhiên tái diễn”. Lãnh đạo Xí nghiệp NTTS Đồ Sơn và Kiến Thụy rất lúng túng không biết nên duy trì hoạt động như thế nào, mong thành phố có hướng cụ thể giúp tháo gỡ khó khăn. Nếu buộc phải tạm ngừng hoạt động, cũng có hướng rõ ràng cho doanh nghiệp…

Bài và ảnh Kim Oanh