Ô nhiễm nghiêm trọng môi trường đầm nuôi trồng thủy sản khu vực đường 14 (cũ)- Sản xuất cầm chừng, nợ nần chồng chất (Kỳ 1)
Hơn 10 năm trước, có đầm nuôi trồng thủy sản ở khu vực tuyến đường 14 cũ đường Phạm Văn Đồng hiện nay là mơ ước của nhiều người. Không ít người chạy đôn, chạy đáo gom được ít vốn là đầu tư mua đầm nuôi thuỷ sản. Vùng chuyên canh thuỷ sản có tiếng một thời hiện đang rơi vào cảnh sản xuất cầm chừng.
Nhiều nơi trở thành khu đầm chết. Phần lớn người dân và công nhân các xí nghiệp nuôi trồng thuỷ sản tại đây buộc phải bỏ đầm, xoay đủ mọi nghề để duy trì cuộc sống, trong khi nợ nần nặng trĩu …
Những khu đầm chết
Sáng 8-12, theo cán bộ Xí nghiệp dịch vụ nuôi trồng thuỷ sản Đồ Sơn, chúng tôi có mặt tại khu vực đầm nuôi thủy sản của công nhân xí nghiệp giáp tuyến mương 600. Tại khu đầm nuôi trồng thuỷ sản rộng 1,7 ha của anh Đỗ Tiến Năm, nước nổi đầy váng xanh, đáy đầm nông đầy bởi rau câu, rong tảo, xác cá chết bốc mùi. Vừa lội xuống đầm, anh Năm vừa than thở: “Bây giờ đến rau câu thả cũng chết. Từ đầu năm 2009 đến nay, tôi đầu tư hơn 70 triệu đồng thả tôm sú, cua biển mà không thu được một con. Hoàn toàn trắng tay. Trước đây, toàn bộ diện tích này tôi đầu tư nuôi tôm cua công nghiệp, thu nhập bình quân 80-120 triệu đồng/ tháng. Nay muốn vớt xác cá tôm cho nước trong đầm đỡ ô nhiễm cũng khó, vì rong tảo chết và hóa chất từ các nhà máy nổi thành cáu dày đặc trên mặt nước”.
Các đầm khác chung quanh đầm của anh Năm vứt chỏng chơ, mốc trắng vó để thức ăn nuôi tôm trên bờ. Các chòi canh đầm trống huơ, không một bóng người. Những cánh cửa bằng tre, gỗ vào đầm nuôi ọp ẹp, khóa chặt. Cửa cống, cầu qua mương, đường dẫn vào các khu đầm thủy sản xập xệ, cong vênh, không thể đi lại. Mặt nước cả một vùng dày đặc tảo xanh, bốc mùi tôm cá chết, rau câu thối. Anh Trịnh Văn Lực, công nhân Xí nghiệp nuôi trồng thủy sản Đồ Sơn vừa mở khóa cửa vào đầm, vừa buồn rầu cho biết: “Vùng chuyên canh tôm sú, cua biển này bây giờ khác nào vùng đầm chết. Công việc hằng ngày của tôi hiện nay chỉ là vớt xác tôm, cá chết cho bớt ô nhiễm mặt đầm. Có ngày tôm, cá chết nổi nhiều quá, phải vớt lên cho vào bao, rắc vôi bột, đào hố chôn. Đầu năm nay cá, tôm chết rải rác, chủ đầm còn tích cực xử lý đầm cho đỡ ô nhiễm, bây giờ phần lớn bỏ mặc nên cả một vùng ô nhiễm nặng nề”.
Ông Hoàng Đình Mỹ, Phó giám đốc Xí nghiệp dịch vụ nuôi trồng thủy sản Đồ Sơn, cho biết: “Sau khi giao dự án sân gôn 248 ha đầm nuôi thủy sản, xí nghiệp còn 109 ha đầm giao 83 công nhân và hơn 100 người dân. Từ năm 2008, xí nghiệp phải bỏ không 5 ha nuôi thủy sản vì ô nhiễm nguồn nước thải sinh hoạt của khu dân cư Ngọc Hải. Ba bề, bốn bên bị ô nhiễm, bị chia cắt thuỷ lợi, những đầm nuôi còn lại bắt đầu sản xuất cầm chừng, rồi số lượng hộ bỏ đầm tăng dần. Từ đầu năm 2009 đến nay, phần lớn 104 ha nuôi thủy sản không sản xuất. Đến thời điểm này, các chủ đầm đều đã bỏ sản xuất, để mặc một vùng ô nhiễm, hoang hóa”. Xí nghiệp nuôi trồng thủy sản Kiến Thụy còn 280 ha giao khoán cho 407 hộ nuôi, nhưng hơn 60% số hộ nuôi cầm chừng. Khu vực lô 5 dừng nuôi hoàn toàn vì ô nhiễm. Khung cảnh chẳng khác gì khu đầm chết thuộc Xí nghiệp dịch vụ nuôi trồng thủy sản Đồ Sơn.
“Thủ phạm”… bị phát hiện
Ngày 6-6 -2009, thủ phạm gây ô nhiễm môi trường khiến cá tôm chết hàng loạt, khiến cả một vùng đầm nuôi thủy sản thành vùng đầm chết bị phát hiện. “Trưa hôm ấy, khi đi qua khu vực mương T 600, một số anh em công nhân phát hiện nước thải từ Khu công nghiệp Đồ Sơn chảy ra mương thủy lợi đen sì, bốc mùi khó chịu” - Anh Phan Văn Nghe khẳng định- “Ngay lập tức, tôi gọi điện thoại về xí nghiệp. Chúng tôi lập biên bản sự việc với sự có mặt của Phòng tài nguyên môi trường quận, lãnh đạo UBND phường Ngọc Xuyên, đại diện Ban quản lý Khu công nghiệp Đồ Sơn, lãnh đạo Xí nghiệp dịch vụ nuôi trồng thủy sản Đồ Sơn. Trước đây, công nhân và người dân nuôi trồng thủy sản ở đây chỉ bảo nhau là nguồn nước bị ô nhiễm do chất thải của khu công nghiệp nên cá chết dần chết mòn sau mỗi vụ nuôi, nhưng chưa lần nào “bắt tận tay” thủ phạm để xử lý nghiêm. Đây là lần đầu ”.
Anh Nghe và các anh Cao Văn Tuân, Lưu Văn Hùng dẫn chúng tôi vào phía trong Khu công nghiệp Đồ Sơn tìm hệ thống đường ống cống thải nước chưa xử lý ra vùng nuôi thuỷ sản của người dân. Tại hệ thống cống hộp thoát nước của khu công nghiệp Đồ Sơn, phía trước cổng Công ty TNHH ICE Việt Nam, chúng tôi phát hiện rõ “thủ phạm” gây ô nhiễm. Từ cổng khu công nghiệp kéo dài vào trong hơn 100m, hệ thống cống hộp thoát nước của các doanh nghiệp được xây dựng khép kín, tuy nhiên đến đất của Công ty TNHH ICE Việt Nam thì xây dựng lửng lơ, không nắp đậy, nước thải đen ngòm, bốc mùi, chảy thẳng ra khu vực đồng đất lưu không giữa khu công nghiệp và mương thủy lợi phục vụ nuôi trồng thuỷ sản của cả khu vực. Như vậy, nguồn nước thải không qua xử lý của 7 doanh nghiệp, chủ yếu sản xuất văn phòng phẩm, bút chì, sợi tổng hợp, bao bì, giấy thơm…đang hằng ngày chảy tự do vào khu vực kênh mương thủy lợi phục vụ thuỷ sản của hai xí nghiệp nuôi trồng thuỷ sản Kiến Thụỵ, Đồ Sơn và các phường Tân Thành, Hải Thành (quận Dương Kinh), Ngọc Hải (quận Đồ Sơn).
Theo anh Hoàng Đình Mỹ, trước đó trong năm 2009, thực hiện quyết định của UBND thành phố, UBND quận Đồ Sơn xử phạt hành chính hơn 100 triệu đồng đối với 3 doanh nghiệp thuê đất trong khu công nghiệp Đồ Sơn cố tình thải nước thải độc hại ra môi trường là Công ty TNHH Aurora Art, Công ty TNHH Fongho và Công ty TNHH sợi tổng hợp HaiLong. Tuy nhiên, ngay sau sự việc này, tình trạng thải chất thải độc hại ra môi trường không những không giảm mà còn ngang nhiên hơn…
Kim Oanh