Ô nhiễm lòng hồ, kênh mương: SOS !

Khổ vì ô nhiễm

Cuối giờ chiều, mương thoát nước phía Tây Nam chảy qua địa bàn khu vực dân  cư số 2B phường Vĩnh Niệm nhuốm màu đen đặc. Rác thải trôi dạt về mắc lại phía gần cửa cống, những con cá chết nổi trắng lềnh bềnh trên mặt nước. Mùi nồng nặc hôi thối bốc lên khiến bất cứ ai khi đi qua khu vực này đều phải lấy tay bịt mũi. Người dân ở chung quanh vô cùng bức xúc trước thực trạng. Bà Đào Thị Linh, nhà ở cạnh mương phản ánh: “Dân cư ở đây đổi tên cho nó là mương thối. Chúng tôi phải ngửi mùi nồng nặc bốc lên đến đau đầu, nhức óc”. Còn khu vực hồ ông Báo bao quanh một số khu dân cư thuộc phường Hồ Nam và Trần Nguyên Hãn, tình trạng bức xúc không kém. Ông Phạm Khải Đức, tổ 54E, phường Hồ Nam chỉ vào một đứa bé chừng 10 tháng tuổi nói: “Khổ thân các cháu nhỏ, chẳng có được không khí trong lành, nên nhiều cháu còi cọc”. Theo ông Đức cùng một số hộ dân ở tổ 54, phường Hồ Nam và khu dân cư số 8, phường Trần Nguyên Hãn, nước hồ ô nhiễm là môi trường sản sinh ra lắm ruồi, muỗi- những côn trùng truyền bệnh nguy hiểm. Có những hôm, muỗi bay đen kịt cả một góc nhà khiến nhiều người dân phát hoảng về hiện tượng lạ này.

Đó cũng là tình trạng của nhiều hồ, mương thoát nước khác trên địa bàn thành phố như hồ Thượng Lý, mương An Kim Hải qua địa bàn khu dân cư Quán Nải, phường Dư Hàng Kênh… Thậm chí cả những hồ trong trung tâm thành phố như hồ An Biên, hồ Sen… cũng đáng báo động về bẩn: nước hồ chuyển màu xanh rêu đặc quánh, nổi váng, thi thoảng cá chết nổi trắng mặt nước…

Điều hóa sinh thái thành “đầu độc”

Hồ, kênh nước giữa lòng đô thị thường được coi là thứ của quý, bên cạnh việc điều tiết nước còn có chức năng điều hòa sinh thái, góp phần làm trong lành không khí, là nơi nghỉ ngơi, thư giãn của người dân sau những giờ làm việc căng thẳng… Nhưng thực trạng ô nhiễm đang vô hiệu hóa chức năng này. Chứng kiến một số người bất đắc dĩ phải đi qua những khu vực này cố gắng phóng nhanh, bịt mũi…, thì đủ hiểu sự chịu đựng khổ sở của những người dân sống chung quanh lớn đến mức nào. Trong khi tại các khu dân cư nơi có hồ nước, đáng ra người dân phải được hưởng không gian thoáng đãng, trong lành. Họ đành chấp nhận sống chung với ô nhiễm và giải pháp khắc phục khả thi nhất cũng chỉ là đầu tư lắp cửa kính, đóng kín để giảm bớt ảnh hưởng.

Thực trạng ô nhiễm bắt nguồn từ đâu? Bất cứ ai chịu khó quan sát cũng có thể dễ dàng nhận thấy ở một số hồ, kênh, mương thoát nước rác thải nổi lềnh bềnh, nước thải sinh hoạt trực tiếp từ các khu dân cư xả thẳng xuống lòng hồ. Nguy hại hơn là tình trạng xả nước thải công nghiệp xuống kênh, mương thoát nước. Bà Bùi Thị Minh ở phường Vĩnh Niệm đưa tôi đi thị sát nguồn nước thải công nghiệp của một số doanh nghiệp trong khu công nghiệp Vĩnh Niệm thải trực tiếp xuống mương thoát nước Tây Nam. Bà Minh cho biết: “Nước thải vào khu vực kênh mương này có màu trắng phớ bọt xà phòng của doanh nghiệp chuyên giặt là, có mùi tanh nồng của doanh nghiệp chế biến thức ăn gia súc, thủy sản… Bị “bức tử” như vậy, hồ, kênh mương thoát nước không bị ô nhiễm mới là chuyện lạ”. Ông Nguyễn Văn Phong ở khu dân cư Quán Nải, phường Dư Hàng Kênh thì chỉ rõ ngay đoạn ống thải nước của Công ty đúc An Nguyên nhờ nhờ màu gỉ sắt, quặng…đang “vô tư” thải xuống lòng mương An Kim Hải.

Nan giải biện pháp khắc phục

Tình trạng một số lòng hồ, kênh mương đô thị bị ô nhiễm là nỗi bức xúc từ lâu của khá nhiều khu dân cư, nhưng việc giải quyết chưa cải thiện được là bao. Ông Trần Xuân Liên, trưởng khu dân cư Vạn Kiếp, phường Thượng Lý cho biết: “Tình trạng ô nhiễm lòng hồ Thượng Lý thường xuyên được nhân dân phản ánh tại các kỳ họp HĐND hoặc các buổi tiếp xúc cử tri. Dịp nào căng thẳng quá thì các ban, ngành chức năng có biện pháp can thiệp bằng hình thức thau rửa hồ, nhưng chỉ cải thiện được chút ít”. Một số khu vực như mương An Kim Hải, hồ Ông Báo, gần đây có đội công tác môi trường vớt rác thải, váng nổi trên mặt hồ, nhưng theo họ thì việc làm này chỉ giảm bớt ô nhiễm còn biện pháp lâu dài để các lòng hồ không còn ô nhiễm quả là khó.

Trở ngại đáng kể là nhiều người dân chưa có ý thức giữ vệ sinh và bảo vệ môi trường chung. Ông Hoàng Văn Quý, nhân viên Công ty thoát nước Hải Phòng cho biết: “Gắn bó nhiều năm với việc bảo dảm vệ sinh môi trường trong khu vực mương An Kim Hải, tôi và nhiều đồng nghiệp trong đội bảo vệ môi trường khu vực này dù nỗ lực rất nhiều nhưng không xuể. Nhiều người dân vẫn “tùy nghi” đổ rác thải, vật cản xuống lòng mương, hồ”. Ông Quý còn khẳng định thậm chí có lần đội vớt rác thải của ông còn vớt được giường, chiếu của những người quá cố được tiện thể vứt xuống lòng mương.

Mong muốn thiết tha của nhiều hộ dân vẫn là thành phố và các ngành chức năng sớm có giải pháp bền vững để bảo vệ môi trường quanh các hồ, kênh, mương đang bị “bức tử”. Theo ông Đặng Đình Phường, Trưởng khu dân cư 2B phường Vĩnh Niệm, dù có thau, rửa lòng hồ, tháo nước ra vào các kênh, mương thoát nước thường xuyên, nhưng nếu không kiểm tra, giám sát để xử lý việc thải nước bẩn vào kênh, mương, lòng hồ, thì khó giải quyết được triệt để vấn đề ô nhiễm. Đặc biệt, cần đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho cả người dân và doanh nghiệp, đồng thời có chế tài xử lý nghiêm khắc các hành vi vứt rác xả chất thải không theo quy định. Vấn nạn không của riêng ai và trách nhiệm phải có từ mọi phía.

Hồ Hương