Nước Nga mùa thu vàng 2007

Phía Nga rất quan tâm tới Việt Nam, đoàn Việt Nam được mời số người tham gia nhiều nhất, do TS. Vũ Xuân Hồng, Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam làm trưởng đoàn, viện sĩ Trần Đình Long -Chủ tịch Hội cựu sinh viên Việt Nam tốt nghiệp các trường đại học tại Liên Xô (trước đây) và Nga, đồng thời là Phó Chủ tịch Hội cựu sinh viên thế giới tốt nghiệp các trường đại học tại Liên Xô (trước đây) và Nga là phó đoàn cùng nhiều viện sĩ, giáo sư, tiến sĩ, kỹ sư… từng được đào tạo tại đây.

Trước khi đi hai ngày Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Liên bang Nga Vadim Seraphimov tại Việt Nam đã đến gặp, nói chuyện với đoàn hai giờ liền tại Hội Hữu nghị Việt - Nga, số 105 Quán Thánh, Hà Nội. Ngày 29-9 đoàn bay từ sân bay Nội Bài và sau chín tiếng đồng hồ chúng tôi có mặt tại sân bay Đômađetđôvô Mát-xcơ-va. Vừa đặt chân đến Mát-xcơ-va, cảm giác đầu tiên của chúng tôi là được trở về nơi mình đã từng nhiều năm gắn bó, đắm chìm trong mùa thu vàng nước Nga. Phía bạn cử người ra tận sân bay đón và đưa đoàn về khách sạn Xalut nằm trên đại lộ Lênin. Chúng tôi trực tiếp được nói, được nghe tiếng Nga, được nhìn thấy sự thay da đổi thịt của Thủ đô Mát-xcơ-va và đặc biệt bị hút hồn bởi những “cô gái tóc nâu như mật chảy ngọt vào cõi nhớ”, thấy nụ cười rạng rỡ của các “nàng Bạch Tuyết môi đỏ như son”, được thưởng thức những món ăn Nga mà mình một thời yêu thích.

Đoàn cán bộ Việt Nam tốt nghiệp các trường đại học tại Liên Xô (trước đây) trước cửa Lăng Lê-nin

Ngày hôm sau đoàn chúng tôi đi thăm quảng trường Hồ Chí Minh, đồi Chim Sẻ (đồi Lênin), Hồng Trường… Nhìn tổng thể những khu phố cổ thì vẫn vậy, song sang trọng hơn, đẹp và lung linh hơn. Đến chiều chúng tôi được Viện sĩ, thiếu tướng Trịnh Quốc Khánh, Tổng Giám đốc Trung tâm nhiệt đới Việt - Nga, có trụ sở tại Matxcơva, mời tiệc ở nhà hàng Sông Hương của người Việt. Tại đây mọi người được hát bài hát Nga, đọc thơ, kể chuyện tiếng Việt và tiếng Nga…

Sáng hôm sau đoàn Việt Nam chung với đoàn quốc tế, đủ các màu da, đủ các trang phục, đủ các lứa tuổi… cùng ngồi chung ô tô về Nhà Công đoàn Liên bang Nga, nơi khai mạc hội nghị. Trên nét mặt hồ hởi của từng thành viên, mọi người làm quen với nhau, cho nhau địa chỉ, điện thoại, số Email... Vui nhất trong hội nghị này là người của gần 150 quốc gia đều hiểu, giao tiếp với nhau bằng tiếng Nga, cùng thích món ăn Nga, nhanh chóng hoà hợp, thân thiện, không kể chức vụ, trình độ, giàu nghèo và rất thích những bài hát, điệu dân ca Nga.

Trên ghế Đoàn Chủ tịch có rất nhiều quan chức Chính phủ Nga và một số Trưởng đoàn đại biểu đại diện cho các châu lục. Vinh dự cho Việt Nam TS. Vũ Xuân Hồng được bạn mời vào Đoàn Chủ tịch. Khi Hội nghị chính thức bắt đầu, ban tổ chức long trọng đọc lời chúc mừng của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết gửi tới hội nghị, cả hội trường đứng dậy vỗ tay kéo dài. Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Khoa học Nga phát biểu chào mừng, rồi đến Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Nga Xecgây Lavrôp phát biểu chào mừng toàn thể hội nghị...

 Theo tài liệu của bạn thì số sinh viên Việt Nam  tốt nghiệp các trường đại học Nga là trên 25.000 người (đứng thứ 2, sau Bungari 50.000 người), nhưng theo chúng tôi thì con số đó còn hơn nhiều, vì bạn chưa tính những người học chuyên tu, tại chức, những sinh viên tự túc đi học… Trên diễn đàn, đồng chí Vũ Xuân Hồng đọc diễn văn chào mừng, được hội nghị và bạn bè quốc tế chú ý. Theo tôi, có nhiều phát biểu hay, nhưng gây được tiếng vang là đoàn Việt Nam và đoàn Cu-ba (do con trai Phi đen Ca-xtơ-rô đọc). Ngay ngày đầu tiên đoàn Việt Nam được nhiều cơ quan thông tin đại chúng Nga, quốc tế đăng tải trên báo viết và báo hình. Đặc biệt, tiến sĩ Hoàng Việt Tâm, người có bộ râu đẹp, anh em trong đoàn thường gọi là anh “Như Cương” được nhiều giới báo chí phỏng vấn đưa tin và bạn bè các nước xin được chụp ảnh lưu niệm.

Ngày tiếp theo Hội nghị chia ra làm 3 chuyên đề thảo luận ở ba địa điểm khác nhau trong thành phố. Tất cả các tham luận đều hay nhưng thời gian có hạn, nên ban tổ chức cuối cùng chỉ cho không quá 5 phút một tham luận, đoàn Việt Nam được bạn bè chú ý trong cả 3 chuyên đề, đặc biệt là chuyên đề hợp tác về khoa học kỹ thuật Việt - Nga do đồng chí Trịnh Quốc Khánh, Lê Văn Nhân đọc gây được sự chú ý cao. Buổi chiều bạn đưa chúng tôi đến nhà hát Traicôpxki xem biểu diễn văn nghệ. Những bài hát dân ca vui nhộn, những điệu nhảy dân tộc rất Nga cứ xoáy quyện vào tâm trí con người. Đã bao nhiêu đời nhưng nét văn hoá truyền thống ấy không thay đổi, không bị pha trộn, phong cách rất Nga.

Đến ngày thứ 3 thì Bộ Giáo dục và Khoa học Nga chủ trì tại hội trường lớn Đại học Tổng hợp Lômônôxôp Mat-xcơ-va. Thời gian vô cùng eo hẹp, nên những bài phát biểu bắt buộc phải cô đọng, không có ăn trưa, hội nghị kéo dài đến chiều. Cuối buổi, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Khoa học Nga kết thúc hội nghị, mời đoàn dự tiệc đứng thân mật và chia tay các chính khách trên toàn thế giới, hẹn gặp nhau vào hội nghị lần sau. Nhìn những gương mặt tham dự, đại đa số mái đầu đã nhuốm bạc, nhưng nét mặt của người nào cũng rạng ngời niềm kiêu hãnh về Liên Xô trước đây, về nước Nga anh hùng. Chúng tôi vẫn thầm cảm ơn tấm lòng đôn hậu Nga, để hôm nay đại đa số đã trưởng thành trong tất cả công danh và sự nghiệp. Cảm ơn nước Nga đã chắp mối cho anh em chúng tôi gặp nhau. Đây thực sự là một mái nhà chung cho các dân tộc trên khắp thế giới cùng đoàn tụ, giao lưu với nhau trong quãng thời gian hạn hẹp nhưng đầy kỷ niệm, trước khi trở về với mái ấm gia đình của mình.

Ngay sau đó đoàn Việt Nam được Hội hữu nghị Nga - Việt mời về trụ sở gặp gỡ, tiếp xúc cùng với những tiết mục văn nghệ độc đáo và dự tiệc chung. Tham dự đoàn còn có Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Liên bang Nga Bùi Đình Dĩnh, các nhà báo của ta tại Nga. Là một người mới sang nhậm chức nhưng Đại sứ nước ta rất quan tâm tới những hoạt động của đoàn. Sáng hôm sau đoàn còn được Đại sứ mời đoàn về sứ quán gặp gỡ trao đổi và trò chuyện…

Một số anh chị em có những công việc riêng thì toả đi các thành phố khác, nước khác, còn lại một số anh em lên tàu đêm về Xanh Pêtécbua để tìm hiểu thêm về thành phố huyền diệu trong tốp 10 thành phố đẹp nhất thế giới. Trước kia tôi đã từng qua đây, nhưng thời kỳ ấy chỉ là “cưỡi ngựa xem hoa” mà thôi. Nay mới thực sự được hiểu ngọn ngành về Xanh Pêtécbua, hiểu được những kỳ tích, những giá trị văn hoá vô giá mà lớp người Nga trước để lại. Có thể nói rằng: Từ xa xưa nước Nga đã là một quốc gia lớn, có truyền thống văn hoá lâu đời, có cách nhìn và bang giao rộng. Từ Cung điện Mùa Đông đến Cung điện Mùa Hè, rồi Cung điện ở quận Puskin đến các nhà thờ nổi tiếng, rồi tất cả 22 chiếc cầu mở về đêm đến nhạc nước… đều là những công trình văn hoá có một không hai trên hành tinh này.

Chúng tôi rảo bước trên thành phố Xanh Pêtécbua như đi trên một lâu đài nguy nga, cổ kính, nhưng hiện đại. Nhà ở đây không cao lắm nhưng đều theo kiểu dáng kiến trúc thơ mộng và rất Nga. Con người ở đây mới thật tuyệt vời làm sao, ngày xưa khi chúng tôi đến thành phố này không biết địa chỉ nơi mình cần đến, khi hỏi một người luống tuổi trên đường, họ dẫn lên ô tô và đưa đến tận nơi rồi họ mới quay trở lại chỗ cũ của mình. Còn bây giờ, con người thời mở cửa đang hối hả với công việc của mình, nhưng trong họ vẫn ấp ủ thầm kín một điều gì lớn lao mà họ chưa thoả mãn...

Từ thập niên 20 của thế kỷ trước, Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đến nước Nga và đặt những viên gạch để xây nên móng cho mối quan hệ Việt-Nga. Qua hơn 80 năm xây dựng và trưởng thành, mối tình thủy chung đó được nhiều thế hệ gìn  giữ, vun đắp trong hòa bình cũng như trong chiến tranh. Có thể khẳng định rằng: Tình hữu nghị đó được thử thách, là sự giúp đỡ chí nghĩa chí tình của Liên Xô nói chung, nước Nga nói riêng qua hai cuộc đấu tranh lâu dài và anh dũng của dân tộc Việt Nam. Những cựu sinh viên chúng tôi là lớp người thế hệ sau tiếp bước cha anh, cố gắng hết sức mình vun đắp cho tình hữu nghị ấy...

Chúng tôi đang ngợp giữa mùa thu vàng Lêvitan, cảm xúc dâng trào bởi không chỉ nước Nga là quê hương thứ hai của mình, mà nước Nga đã găm vào ký ức những gì đẹp đẽ nhất, yêu quý nhất về một vùng quê hương cách mạng tháng Mười.

Matxcơva - Hải Phòng 10-2007
Tô Ngọc Thạch