“Nước Đức: Duyên nợ của đời tôi”: Âm hưởng của những tháng năm kỳ diệu

(PLO) - Tôi đọc cuốn “Nước Đức duyên nợ của đời tôi”, mà tập I là “Tuổi thanh xuân dưới hai bầu trời” của Trần Đương với sự đồng cảm sâu sắc. Tôi đồng tình với Trần Đương khi anh viết rằng, kể lại những năm tháng ấy, đâu phải là “ôn nghèo kể khổ” mà chỉ mong muốn con cháu mình nhớ rằng: trong hoàn cảnh nào, con người cũng phải vươn lên mà sống, sống có ý nghĩa, sống có ích.
“Nước Đức: Duyên nợ của đời tôi”: Âm hưởng của những tháng năm kỳ diệu

Đã có không ít bài thơ, bài ký viết về những năm sơ tán của sinh viên các trường Đại học trong thời kỳ chống Mỹ, cứu nước. Tôi đã đọc các bài thơ, bài ký đó và càng da diết nhớ cả một quãng đời của mình khi còn là sinh viên khóa IX của khoa Ngữ văn trường Đại học Tổng hợp Hà Nội đi sơ tán ở Đại từ, Thái Nguyên.

Vô cùng thiếu thốn, gian khổ, nhưng cũng vô cùng kỳ diệu vì thế hệ chúng tôi ngày ấy đã được rèn luyện về mọi mặt, không những đêm đêm miệt mài học tập dưới ngọn đèn dầu chỉ to bằng hạt đỗ mà còn ngày ngày làm hàng loạt việc như: đào hầm, đào giao thông hào, lấy gỗ làm hầm, làm nhà, đào giếng lấy nước ăn và tắm rửa, lấy củi nấu bếp, gánh gạo, thay nhau rửa bát, giữ kho…

Ấy vậy mà “trường vẫn ra trường”, “thầy vẫn ra thầy”, “trò vẫn ra trò” – từ môi trường ấy đã hình thành cả một thế hệ trí thức mới – những nhà văn, nhà báo có tài, những nhà khoa học, các kỹ sư, bác sĩ ưu tú của đất nước. Không ít người trở thành giáo sư, tiến sĩ và các nhà quản lý có tên tuổi trong bộ máy của Đảng, Nhà nước.

Từ thực tế đó, tôi đọc cuốn “Nước Đức duyên nợ của đời tôi”, mà tập I là “Tuổi thanh xuân dưới hai bầu trời” của Trần Đương với sự đồng cảm sâu sắc. Là người bạn cùng lớp của Trần Đương, tôi tìm thấy trong đó âm hưởng của những năm tháng đã xa. Đặc biệt, tôi đã đọc đi đọc lại nhiều lần phần III: “Từ thành phố Bitterfeld đến chân núi Đại từ”.

“Nước Đức: Duyên nợ của đời tôi”: Âm hưởng của những tháng năm kỳ diệu ảnh 1
Cuốn sách thứ 103 của tác giả Trần Đương

Riêng các mục: “Ba lần thay đổi giảng đường” và “Thế giới của học thuật và sáng tạo” đã kể lại đời sống, công việc của thầy trò chúng tôi với khá nhiều chi tiết sinh động, phong phú và cũng đáng tự hào. Tôi đồng tình với Trần Đương khi anh viết rằng, kể lại những năm tháng ấy, đâu phải là “ôn nghèo kể khổ” mà chỉ mong muốn con cháu mình nhớ rằng: trong hoàn cảnh nào, con người cũng phải vươn lên mà sống, sống có ý nghĩa, sống có ích.

Quả thật, anh chị em chúng tôi, trong đó có Trần Đương, đã tỏ ra là những con người vượt lên hoàn cảnh để sống có ý nghĩa, có ích. Bốn năm trời ở Đại học, tôi là một người bạn gần gũi của Trần Đương, không chỉ học cùng lớp mà còn sinh hoạt cùng tổ, ăn cùng mâm và khí sơ tán đã ngủ cùng giường. Sau này, lại có giai đoạn công tác ở cùng cơ quan (Ban Tuyên giáo Trung ương). Tôi lớn tuổi hơn, coi Trần Đương như một người bạn trẻ, một người em, có thể giãi bày, trò chuyện về mọi ngóc ngách riêng tư. Trong ấn tượng của mình, tôi ghi nhận Trần Đương là một sinh viên ham học, có nhiều ý tưởng trong nghiên cứu, có nghị lực trong đời sống, quyết tâm vươn lên làm những công việc có ích cho sau này. Tôi rất cảm động khi biết Trần Đương đã “hy sinh” bậc lương cao ở ngành Hóa đê chấp nhận hưởng một phần học bổng để theo đuổi văn chương – lĩnh vực mà anh say mê từ thuở thiếu thời.

Giờ đây, đọc từ đầu chí cuối tập I cuốn “Nước Đức duyên nợ của đời tôi”, tôi có dịp hiểu Trần Đương hơn nữa, kể từ lúc mới lọt lòng mẹ cho đến khi cầm quyết định đi làm phóng viên Thông tấn xã Việt Nam thường trú ở Đức. Tôi từng có dịp tiếp xúc với bác Trần Minh Tân, người cha thân yêu của Trần Đương, và được biết Trần Đương sinh trưởng trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Ông nội và cha đẻ của anh đều là những lão thành cách mạng – đó là một trường hợp hiếm hoi, rất đáng tự hào.

Đọc cuốn sách thứ 103 này của Trần Đương, tôi theo dõi những bước đi của anh từ khi còn là một cậu bé, sống trong tình mẹ vô cùng ấm áp, chập chững bên ông nội trên những nẻo đường của quê hương Quảng Xương cho đến khi được cùng một số con em các gia đình cách mạng sang Đức ăn học, rồi sau đó trải qua nhiều giai đoạn học tập, công tác. Những trang viết của Trần Đương về “Quảng Bình – cát, năng và lửa” giúp người đọc hình dung khá rõ nét về một “tuyến lửa” mang nhiều chất huyền thoại. Có những đoạn sinh động mà mới lạ như tiểu thuyết vậy. Ấy là khi anh viết về Bí thứ Đảng ủy Hồ Văn Bế, về các cô gái pháo binh Ngư Thủy, về mẹ Suốt, mẹ Khíu, về những anh hùng có tên tuổi và những anh hùng thầm lặng, vô danh. Trần Đương đã sống với họ, yêu quí họ, kính trọng họ, đến mức không muốn xa họ để đi nhận công tác ở nước bạn. Trần Đương đã viết về Quảng Bình với một tình cảm sâu nặng – như một tình yêu – qua từng trang văn trôi chảy, điểm vào những câu thơ chẳng khác gì những bông hoa đẹp hiện lên giữa khung trời mênh mông, bát ngát.

Đúng như cái tên của tập I – “Tuổi thanh xuân dưới hai bầu trời”, người đọc đã thấy rõ chặng đường 29 năm đầu đời của Trần Đương được trải dài ở hai đất nước Việt Nam và Đức: 29 năm ấy được khắc họa với những nét sâu đậm. 

Sau khóa học 1964 - 1968, lớp chúng tôi đã có nhiều người trở thành những nhà thơ như Trúc Thông, Hoàng Ý Nhi, Trần Mạnh Thường, Ngô Thế Oanh, các nhà nghiên cứu: Phan Đắc Lập, Lại Nguyên Ân, Nguyễn Đình San, Lưu Bích Hoằng; các nhà báo: Đào Quang Cường, Trần Thiên Nhiên, Ma Văn Bổn, Nguyễn Quốc Dũng, Hà Hồng Nhung; các Giáo sư, Phó Giáo sư, Tiến sĩ: Lý Toàn Thắng, Đặng Việt Bích; các nhà giáo: Nguyễn Chiến, Đinh Lê Thư, Đặng Thanh Hoa, Nguyễn Xuân Nguyên, Nguyễn Bích; các biên tập viên ở các nhà xuất bản như: Trương Quốc Ân, Lê Ngọc Y, Nguyễn Nguyệt Lệ, Bùi Hòa…; các nhà quản lý như: Hoàng An (Chủ tịch Hội Văn nghệ Lặng Sơn), Vi Trọng Toán (Thứ trưởng Bộ Văn hóa). Riêng Trần Đương trở thành nhà báo giỏi, nhà thơ, nhà nghiên cứu văn hóa Đức, dịch giả văn học, đã cho ra đời trên 100 tác phẩm gồm sáng tác, dịch thuật và biên soạn, trong đó chủ yếu là sách về văn hóa Đức và Bác Hồ…

Đọc trên 40 quyển sách về Bác Hồ với những câu chuyện thú vị, mới mẻ, hấp dẫn, tôi rất cảm phục tinh thần làm việc của Trần Đương và thấy rõ tấm lòng kính yêu của anh đối với Bác. Có lúc tôi tự nghĩ: Rõ ràng Trần Đương là một “tỉ phú” tư liệu về Bác Hồ, vị lãnh tụ của chúng ta.

Tôi cũng đặc biệt xúc động khi đọc những trang viết của anh về con người và đất nước Quảng Bình, nơi Trần Đương đã được “thử lửa” trong những năm tháng thật là kỳ diệu. Là Phó Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam – Cộng hòa Liên bang Đức, là giảng viên văn học và ngôn ngữ Đức tại một số trường Đại học, cộng tác viên tích cực của Viện Goethe – Hà Nội và một số cơ quan đại diện khác của Đức ở Việt Nam, Trần Đương đã góp phần tăng cường tình hữu nghị giữa Việt Nam và CHLB Đức.

Năm nay đã ở tuổi 74, Trần Đương vẫn say sưa làm việc, có những ý tưởng về sáng tác và dịch thuật. Tôi chân thành chúc anh mạnh khỏe để thực hiện các dự định đó, đem lại những niềm vui cho bạn bè, gia đình và cho chính anh trên con đường phấn đấu để làm nên những gì có nhiều ý nghĩa nhất cho cuộc đời.

Lê Ngọc Y
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Dinh dưỡng trẻ em ‘trở nên tệ hơn nhiều’ trước tác động của COVID-19

Dinh dưỡng trẻ em ‘trở nên tệ hơn nhiều’ trước tác động của COVID-19
(PLVN) - Theo một báo cáo mới công bố của UNICEF, trẻ em dưới 2 tuổi đang không được cung cấp đủ lương thực và dinh dưỡng cần thiết để tăng trưởng và phát triển tốt, dẫn tới những tác hại không thể thay đổi được đối với sự phát triển. Những gián đoạn do đại dịch COVID-19 gây ra có thể khiến tình trạng này trầm trọng hơn.

Bài giảng lớp 1, lớp 2 được phát sóng trên kênh truyền hình nào?

Hình minh hoạ.
(PLVN) - Đối với lớp 1, lớp 2, việc dạy học qua truyền hình hiện được thực hiện với 3 môn: Tiếng Việt, Toán, Tiếng Anh trên các kênh VTV1, VTV2, VTV7. Ngoài ra, các kênh truyền hình tỉnh/thành phố thực hiện tiếp sóng hoặc phát lại các chương trình này trong các khung giờ phù hợp trên sóng truyền hình địa phương.

VinaPhone tặng sim 4G miễn phí, hỗ trợ học sinh, sinh viên

VinaPhone đã tặng 1.500 sim 4G cho học sinh tại Nghệ An.
(PLVN) -  Cùng với việc Tập đoàn VNPT hỗ trợ 37.000 máy tính bảng, VinaPhone sẽ triển khai chương trình tặng sim 4G và miễn phí dữ liệu di động cho học sinh, sinh viên nghèo cả nước trong chương trình “Sóng và máy tính cho em” do Thủ tướng phát động.

Bảo Lạc (Cao Bằng) ổn định nhà ở để dân “an cư, lạc nghiệp”

Còn nhiều căn nhà dột nát như này trên địa bàn huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng.
(PLVN) -  Cùng với việc triển khai các chương trình hỗ trợ và các chính sách giúp đỡ nhân dân phát triển kinh tế - xã hội, huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng tiếp tục huy động nguồn lực để thực hiện chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo, người có công còn khó khăn về nhà ở. Qua đó, giúp nhiều hộ nghèo “an cư, lạc nghiệp”, từng bước ổn định cuộc sống, vươn lên thoát nghèo.

Lên phương án lắp đặt Trạm phát sóng 4G nơi hai chị em người Vân Kiều đi bộ 5km để ‘đón sóng 3G – dựng lán’ học online

Khu vực có 3G được hai chị em tìm thấy trước mặt là vực sâu, sau lưng là vách núi cao tiềm ẩn rất nhiều nguy hiểm.
(PLVN) -  Ngoài việc lên phương án, tổ chức đến hiện trường để khảo sát lắp Trạm phát sóng 4G tại xã vùng cao Lâm Thủy, tỉnh Quảng Bình còn chỉ đạo Sở Giáo dục và Đào tạo ưu tiên tặng điện thoại thông minh cho học sinh ở địa phương này trong Chương trình “Sóng và máy tính cho em”.

Gỡ khó cho hoạt động vận tải sau dịch

Doanh nghiệp mong muốn có cơ chế thống nhất đối với vận tải liên tỉnh.
(PLVN) - Do áp dụng các Chỉ thị phòng chống dịch, hoạt động vận tải không tránh khỏi những khó khăn, bất cập. Khi dịch bệnh nhiều nơi đã được kiểm soát tốt hơn, các doanh nghiệp vận tải mong muốn nhanh chóng có phương án đồng bộ giúp khơi thông đi lại giữa các địa phương.

Cần Thơ nhận Giải thưởng thành phố ASEAN bền vững môi trường

Cần Thơ nhận Giải thưởng thành phố ASEAN bền vững môi trường
(PLVN) - Hội nghị Quan chức cấp cao ASEAN về môi trường lần thứ 32 - ASOEN 32 diễn ra trực tuyến từ ngày 15 đến 17-9-2021 đã thông qua danh sách Đề cử Giải thưởng các thành phố ASEAN bền vững môi trường lần thứ 5 và Chứng chỉ các thành phố ASEAN tiềm năng bền vững môi trường lần thứ 4. Theo đó, Cần Thơ vinh dự nhận Giải thưởng thành phố ASEAN bền vững môi trường.

MobiFone tiếp tục tài trợ cho chương trình "Sóng và máy tính cho em"

Ông Bùi Sơn Nam - Phó TGĐ MobiFone trao biểu trưng 200.000 tài khoản học tập và truy cập internet hỗ trợ cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn - tới ông Nguyễn Ngọc Ân, Phó Chủ tịch Công đoàn Giáo dục Việt Nam.

(PLVN) -  Tổng công ty Viễn thông MobiFone cùng với Báo Lao Động và Quỹ Xã hội từ thiện (XHTT) Tấm Lòng Vàng đã tổ chức trao 200.000 tài khoản học tập và truy cập internet trị giá 100 tỷ đồng cho Bộ Giáo dục & Đào tạo, phục vụ cho chương trình dạy và học trực tuyến trong mùa dịch. Sự kiện được tổ chức tại trường THPT Hoàng Cầu, TP Hà Nội.