Nửa đêm xem Lễ hội Linh tinh tình phộc

(PLVN) - Lễ hội Trò Trám hay còn gọi là Lễ hội Linh tinh tình phộc (tại miếu Trò, xã Tứ Xã, huyện Lâm Thao, Phú Thọ) mang đậm tính dân gian của cư dân nông nghiệp trồng lúa nước, tiêu biểu cho tín ngưỡng phồn thực, gắn với hình thức diễn xướng hát ví, hát giao duyên đặc sắc. Lễ hội được chính quyền xã Tứ Xã bảo lưu, duy trì hoạt động hàng năm, thu hút khách thập phương đến tham gia
Toàn cảnh lễ hội Trò Trám Toàn cảnh lễ hội Trò Trám

Nội dung lễ hội gồm 3 phần chính: Lễ Mật, lễ rước Lúa thần và trò diễn “Tứ dân chi nghiệp” . Lễ mật là hoạt động tâm linh của người Việt cổ cầu cho nòi giống sinh sôi nảy nở, cầu đinh… được tiến hành vào đêm 11, rạng sáng ngày 12 tháng Giêng âm lịch. Gần 12h đêm, cụ Chủ từ làm lễ tế, bắt đầu buổi “Lễ Mật” .

Thủ từ miếu Trò thắp hương và rước “Nõ và Nường” - hai linh vật tượng trưng cho giới tính nam và nữ được làm bằng gỗ, sơn màu đỏ thờ trong miếu Trò và trao cho đôi nam nữ được lựa chọn để thực hiện nghi thức “tình phộc” trong lễ Mật.

Nửa đêm xem Lễ hội Linh tinh tình phộc ảnh 1
 Nghi thức "tình phộc" trong Lễ Mật diễn ra vào lúc 0h 

Đúng 0h, sau tiếng hô “Linh tinh tình phộc” của chủ tế, tất cả đèn, nến đều tắt, đôi nam nữ thực hiện nghi thức “tình phộc”. Trong đêm tối, chủ tế nghe hô to ba lần: “Linh tinh tình phộc” đôi nam nữ cầm nõ và nường đâm vào nhau “phộc -  phộc - phộc” đủ ba tiếng thì tiếng chiêng trống lại vang lên, dân làng đứng quanh miếu lại reo hò vui vẻ, phá tan không khí tĩnh mịch giữa đêm khuya, đèn lại bật sáng. Phút ấy gọi là phút thiêng, dập chiêng trống để mừng và kính cáo với thần linh, thiên địa biết “Lễ Mật” đã thành công.

Chủ tế dẫn đầu đám trò chạy quanh miếu ba vòng theo ngược chiều kim đồng hồ, theo sau là dân làng, vừa chạy vừa hú, vừa gõ dùi vào mẹt để đuổi ma quỷ, trừ hiểm họa cả năm cho dân làng. Cuối cùng là đến mục “Tháo khoán”.

Theo phong tục trước kia, vào giờ “Tháo khoán” , ở ngoài rừng trám, các đôi trai gái được tự do mọi chuyện và người nữ phải giữ một vật dụng của người nam để làm tin. Cô nào có thai trong dịp đó là lễ hèm của làng thành công, đem lại điều may mắn cả năm cho gia đình và toàn phường, khi đó, phường sẽ có những phần thưởng hậu hĩnh.

Nửa đêm xem Lễ hội Linh tinh tình phộc ảnh 2
Cùng với một số lễ hội trên vùng đất Tổ văn hiến, Lễ hội Trò Trám đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Ngày nay, tục “Tháo khoán” không còn, chỉ là hò reo vui vẻ nhưng tín ngưỡng phồn thực vẫn được tôn vinh và trở thành linh thiêng, chứa đựng ý niệm tốt đẹp, nguyện vọng tha thiết, cầu mong sự phồn vinh cho muôn loài và con người của cư dân nông nghiệp.

Đêm lễ hội, có hàng vạn người từ khắp cả nước tới dự Lễ hội Trò Trám. Sáng ngày 12 tháng Giêng, các trò: Đi cày, cấy lúa, câu cá, đánh lờ, dệt lụa, cung bông, thợ mộc, mua xuân - bán xuân và dạy học được trình diễn tại sân miếu Trò. Người dân Tứ Xã tham gia diễn trò “Tứ dân chi nghiệp” (sỹ, nông, công, thương) còn gọi là trò “Bách nghệ khôi hài” - một màn kịch dân gian vui nhộn khắc họa bốn nghề chính trong đời sống với những làn điệu dân ca riêng biệt của vùng quê đất Tổ.

Lễ hội Trò Trám được tổ chức hàng năm để tỏ lòng biết ơn của dân làng đối với các Vua Hùng, những người đã dạy dân trồng lúa nước, ông tổ các nghề nghiệp của làng, cầu mong cho mùa màng tươi tốt, phản ánh sự gắn kết con người với cuộc sống lao động, ca ngợi tình yêu hạnh phúc lứa đôi, cầu mong cho giống nòi sinh nở....

Khi diễn trò, trai gái hát đối nhau những câu đầy ẩn ý, vui nhộn gần gũi với đời sống sinh hoạt thường ngày của người dân. Tiếp đến là lễ rước lúa “thần” cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt. Những bông lúa thu hoạch từ vụ trước thờ trong miếu được lấy ra rước đến đền Xa Lộc, nơi thờ vị tướng thời Trần có tên là Phùng Lân Hổ, sau đó tiếp tục rước xung quanh làng.

Trong khi rước lúa trên đường làng, các trò diễn tiếp tục được thực hiện tạo không khí vui nhộn. Cuối cùng là lễ cúng thập bái thực hiện tại miếu Trò để kết thúc hội.

Lãnh đạo xã Tứ Xã cho biết: “Năm nay, Lễ hội Trò Trám không tổ chức với quy mô lớn nhưng vẫn đảm bảo giữ gìn nét văn hóa truyền thống của địa phương. Các hoạt động lễ hội chính, lễ hội cổ xưa vẫn được thực hiện. Bên cạnh đó, nhiều hoạt động vui chơi, giải trí, thể thao quần chúng diễn ra an toàn, vui tươi, thu hút đông đảo người dân và du khách” .

Lễ hội Trò Trám nét đặc sắc của người Việt ở vùng trung du Bắc Bộ, mang đậm giá trị văn hóa truyền thống và dấu ấn của nền văn minh lúa nước. Lễ hội không những mang lại không khí vui tươi, phấn khởi tạo động lực thi đua sản xuất đầu xuân của người dân quanh vùng mà còn là điểm nhấn quan trọng góp phần tôn vinh, quảng bá nét đẹp văn hóa truyền thống trên vùng đất Tổ với du khách thập phương.

Hiền Anh
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Giải mã tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt

Nhà thờ họ Trương Việt Nam ở thị trấn Thiên Tôn, Ninh Bình là công trình cấp quốc gia.
(PLVN) - Không chỉ là thần Núi, với lý lịch con thứ 17 của Lạc Long Quân, Lạc tướng Vũ Lâm đời Hùng Vương thứ Nhất, việc thờ cúng Cao Sơn Đại vương tại Hoa Lư tứ trấn và Thăng Long tứ trấn chính là tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, đỉnh cao của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên.

Ly kỳ chuyện đại hồng chung cứu chúa ở ngôi chùa cổ nhất Tiền Giang

Chùa Linh Thứu là một trong những ngôi chùa cổ nhất Tiền Giang.
(PLVN) - Khởi nguyên là ngôi chùa mục đồng giữa khu rừng hoang, Sắc tứ Linh Thứu ngày nay được xem là ngôi chùa cổ nhất đất Tiền Giang. Cổ tự 3 lần được sắc tứ này nổi tiếng với những câu chuyện ly kỳ về chiếc đại hồng chung năm xưa từng cứu chúa Nguyễn Ánh thoát nạn khi còn long đong bôn tẩu phương Nam.

Phong thủy và tín ngưỡng thờ thần thánh tại các tứ trấn Việt Nam (Kỳ 7): Vì sao vua Hùng lại mang tên Cao Sơn?

Vua Hùng được nhân dân suy tôn là Đột Ngột Cao Sơn.
(PLVN) - Cao Sơn (núi cao) là danh hiệu mang tính biểu tượng của thần Núi, vị thần trong tín ngưỡng dân gian nguyên thủy. Không phải là thần Núi nhưng hàng nghìn năm qua, Hùng Vương thứ Nhất được nhân dân thờ cúng với thụy hiệu Đột Ngột Cao Sơn. Vì sao vua Hùng lại có danh hiệu này?

Phong thủy và tín ngưỡng thờ thần thánh tại các tứ trấn Việt Nam (Kỳ 6): Khám phá tín ngưỡng thờ thần Huyền Vũ

Núi Cánh Diều tương truyền là nơi thần Thiên Tôn cắm gươm hóa.
(PLVN) - Trong bách thần của tín ngưỡng dân gian Trung Quốc có nhiều vị thần của Đạo giáo. Qua thời gian, từ một thánh thú có biểu tượng rùa - rắn, Huyền Vũ trở thành một vị thần của tín ngưỡng Trung Quốc, rồi thành thần tiên trong Đạo giáo và thành thần của người Việt. Đến nay, những dấu vết, biểu hiện của Đạo giáo có thể tìm thấy trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam.

Thơ Thiền Việt Nam (Bài 7): Tuệ Trung Thượng Sĩ luận về chuyện sống chết

Tuệ Trung Thượng Sĩ luôn coi nhẹ chuyện sống chết ở đời.
(PLVN) - Không xuất gia đầu Phật, sống cùng thế tục, nhưng tinh thần thiền học khai phóng của Tuệ Trung Thượng Sĩ đã làm thay đổi nhiều dòng thiền. Trong đó, đối với ngài chuyện sống chết luôn xem nhẹ, bởi chỉ có nhận biết được vòng xoay luân hồi của cuộc đời thì người tu hành mới không vướng bận, mới chuyên tâm tu tập chánh pháp.

Zèng - “báu vật” của người Tà Ôi

Zèng được sử dụng làm của hồi môn trong đám cưới của dân tộc Tà Ôi.
(PLVN) - Việc bảo tồn và phát triển nghề dệt Zèng truyền thống không chỉ giữ gìn biểu tượng văn hóa lâu đời của bà con dân tộc Tà Ôi, mà còn góp phần xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống cho bà con.

Cúng mặn hay cúng chay?

Một mâm cúng chay.
(PLVN) - Cúng mặn hay cúng chay là vấn đề nhiều người dân băn khoăn khi thành kính dâng cỗ cúng cha mẹ, gia tiên. Người Việt chúng ta thường hay nói “trần sao âm vậy”. Nhưng liệu chúng ta đã thực sự hiểu thấu đáo câu nói này?

Thơ Thiền Việt Nam (Bài 6): Tâm thiền bình an trong tuyệt tác “Ngư nhàn” của quốc sư Không Lộ

Thơ Thiền Việt Nam (Bài 6): Tâm thiền bình an trong tuyệt tác “Ngư nhàn” của quốc sư Không Lộ
(PLVN) - Thiền sư Không Lộ là một hiện tượng thi ca độc đáo trong dòng thơ thiền Việt Nam. Bài thơ “Ngư nhàn” – “Cái nhàn của ngư ông” được giới chuyên môn đánh giá là sự cất cánh của một tâm hồn thi sĩ. Bài thơ tràn ngập ý vị thiền, qua cái nhìn độc đáo của một nhà sư biết sống tùy duyên, luôn mở lòng, chan hòa với cuộc đời.

Lay lắt nghề thêu tay truyền thống Bình Lăng

Những người thợ của làng nghề Bình Lăng hiện tại chủ yếu là trung tuổi.
(PLVN) - Làng Bình Lăng (xã Thắng Lợi, huyện Thường Tín, Hà Nội) xưa nay được biết đến là làng thêu tay nổi tiếng đất Việt. Sau một thời gian dài phát triển thịnh vượng, giờ đây, bởi thiếu nguồn nhân lực trẻ, thu nhập thấp… thêu tay truyền thống Bình Lăng rơi vào cảnh “thoi thóp”.