Nữ nhân giúp đơm hoa kết trái, mùa màng bội thu trong thần thoại Hy Lạp

(PLVN) - Demeter là một trong những vị thần vĩ đại và lâu đời nhất của đền thờ Hy Lạp cổ đại. Là nữ thần của sự màu mỡ, người bảo vệ mùa màng nông nghiệp. Những hạt lúa mì khi gieo xuống đất, có nảy mầm được hay không, bông lúa có chắc, có mẩy không,…đó là công việc do người làm ruộng cũng như nữ thần Demeter lo toan, săn sóc.
Thần Demeter. Thần Demeter.

Demeter và con gái Persephone

Trong thế giới thần thánh, nữ thần Demeter tuy không có sức mạnh và quyền thế lớn lao như Zeus, Hera, Poseidon, Hades nhưng lại được người dân hết sức trọng vọng, sùng kính. Có lẽ sau vị thần lửaHephaistos thì Demeter là vị thần không gây cho trần gian một tai hoạ nào mà chỉ ban cho người dân biết bao nhiêu phúc lợi. Cũng phải nhắc đến nữ thần Hestia cho khỏi mất sự công bằng. Nàng cũng không hề gieo một tai hoạ nào xuống cho những người trần thế song nàng cũng không đem lại cho họ những phúc lợi lớn lao, nàng là vị thần của bếp lửa gia đình.

Demeter là con của Titan Cronos và Titan Rhea. Nàng là một nữ thần Đất. Nàng ban cho đất đai sự phì nhiêu để mùa màng được tươi tốt, cây cối được sai quả. Vì thế mà Demeter thường được gọi là nữ thần của nông nghiệp. Những hạt lúa mì từ khi gieo xuống đất, có nảy mầm được hay không, bông lúa có chắc, có mẩy không,…đó là công việc do người làm ruộng cũng như nữ thần Demeter lo toan, săn sóc.

Nữ thần có một người con gái duy nhất tên là Persephone, người con gái đẹp nhất trong số các thiếu nữ con cái của các vị thần. Đó là con của Demeter và thần tối cao Zeus. Tuy nhiên, nàng đã bị thần Hades bắt cóc đưa xuống dưới âm phủ làm vợ.

Truyền thuyết kể lại rằng, Hades vì quá buồn chán vì phải sống cùng những linh hồn người chết, ông xin phép Zeus hãy ban cho ông một cô vợ để bầu bạn. Zeus đồng ý, tuy nhiên người vợ mà Hades yêu cầu lại chính là nữ thần Persephone, con gái của Zeus và nữ thần nông nghiệp Demeter. Persephone rất xinh đẹp, cô đi đến đâu thì hoa cỏ mọc lên rực rỡ đến đó, khiến chúa tể địa ngục phải lòng thương nhớ.

Vì biết Demeter rất yêu con gái nên Zeus đã lén nói nhỏ rằng Hades nên… bắt cóc Persephone, nếu hỏi cưới đàng hoàng thì sẽ không thành công vì Demeter sẽ không bao giờ đồng ý để con mình sống dưới âm phủ.

Hades liền bay xuống vùng đất mà Persephone đang dạo chơi. Thần tạo ra một bông hoa thơm ngát. Persephone thích thú chạm vào bông hoa, ngay lập tức mặt đất nứt ra và bàn tay của Hades kéo cô xuống địa ngục. Sau đó, Hades đã lừa đưa Persephone một quả lựu với yêu cầu nếu nàng ăn nó sẽ được trở về với Demeter. Dĩ nhiên, Persephone sẽ ăn quả lựu đó.

Ác thay với người Hy Lạp, lựu là biểu tượng của vợ chồng, vì thế coi như Persephone có mối quan hệ ràng buộc với Hades. Mặt khác, thần linh đã quy định người đã ăn đồ dưới âm phủ, sẽ thuộc về âm phủ. Do Persephone đã ăn lựu ở âm phủ nên nàng đã trở thành người của âm phủ.

Còn Demeter, nàng đi khắp nơi này đến nơi khác tìm con. Sau chín ngày chín đêm, bà tìm chúa tể của mặt trời là Helios (tất cả các sự kiện trong ngày ông đều biết). Ông kể hết cho nữ thần nghe. Demeter liền đi phiêu bạt đó đây không ai biết được tung tích.Demeter vì nhớ con và thất vọng chuyện Zeus thông đồng với Hades nên đã vứt bỏ sứ mệnh chăm nom mùa màng, ngày đêm chỉ than khóc, khiến cho mọi loài cây trái hoa cỏ trên mặt đất phải héo úa, các loài động vật lẫn con người đều đứng trên bờ vực tuyệt diệt.

Nguồn gốc 4 mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông

Zeus khi tính toán, thu xếp cho Hades lấy Persephone hẳn đã không lường trước đến hậu quả ghê gớm xảy ra đối với thế giới thần linh và thế giới loài người. Từ khi nữ thần Demeter mất con, bỏ công việc đi tìm con và không trở về Olympus nữa, đất đai trở lên cằn cỗi, mùa màng thất bát. Cỏ xanh trên đồng không mọc nổi, hạt gieo xuống không nảy mầm, mưa không thuận, gió không hoà, đất rắn chắc lại đến nỗi một đôi bò kéo không đi nổi một đường cày. Nạn đói từng bước từng bước đến, nay giết hết gia đình này, mai giết hết làng xóm khác, không có cách gì ngăn chặn được.

Chỉ có cách trông chờ vào vụ sau được mùa. Nhưng lấy gì ăn để trông chờ. Và biết bao người đã chết trước khi vụ sau đến. Người đói, nên chẳng ai nghĩ đến việc cúng lễ, hiến tế các vị thần. Tiếng than khóc, oán trách các vị thần thấu tận trời xanh, thần Zeus không để nhắm mắt trước tình cảnh loài người có nguy cơ diệt vong.

Thần Zeus phái ngay nữ thần Iris xuống tìm gặp Demeter để thuyết phục nàng trở lại thế giới Olympus đảm đương công việc. Nhưng Iris cũng đành thất bại ra về, tiếp đó nhiều vị thần khác cũng được Zeus phái xuống thuyết phục nhưng tất cả không lay động được Demeter.

Nàng một mực trả lời, chừng nào mà con gái Persephone còn bị Hades giam giữ dưới âm ty, địa ngục thì chừng đó nàng còn để cho đất đai khô cằn, hạt không nảy mầm, lúa không đâm bông, cây không sinh trái, hoa không kết quả. Chừng nào mà Persephone chưa trở về với nàng thì đồng cỏ sẽ biến thành sỏi đá, mọi mầm non nụ xanh của cây cối đều thui chột, rồi chút lá xanh cũng thành héo úa, chút mạch nước ngầm trong lòng đất cũng sẽ kiệt khô. Mặt đất phì nhiêu sẽ thôi không sinh nở và u sầu như một người mẹ mất con.

Lúc này, Zeus mới thấy hậu quả khôn lường từ quyết định của mình nên đã đứng ra hòa giải, ông quy định mỗi năm Persephone sẽ có 6 tháng ở trên mặt đất cùng mẹ và 6 tháng quay lại địa phủ với chồng. Mỗi lần cô rời đi, Demeter lại buồn rầu khiến cây cỏ rụng lá, tuyết rơi dày đặc, tạo thành mùa thu và mùa đông. Khi Persephone quay trở lại, cây cối đâm chồi kết quả, khí hậu liền ấm áp cho muôn loài sinh trưởng, đó là mùa xuân, mùa hạ.

Demeter và Poseidon còn có một biệt danh chung là Thesmophora, tiếng Hy Lạp có nghĩa là “những người lập pháp”. Do đó ở nhiều địa phương trên đất Hy Lạp có ngày hội Thesmophorie – ngày hội thờ cúng nữ thần của sự phì nhiêu, no ấm, sung túc, những người bảo vệ cho đất đai, mùa màng, đặt ra luật lệ hôn nhân và pháp luật, trật tự cho xã hội. Trong những lễ hiến tế hai vị thần này, người xưa thường dâng lễ vật như bò, lợn, hoa quả, các tầng mật ong, bông lúa mì, hoa anh túc.

Demeter, Persephone và Triptoleme là ba vị thần của nghề nông, phản ánh thời kỳ con người đã định cư và tìm được một nguồn thức ăn mới, vững chắc hơn, phong phú hơn nguồn thức ăn kiếm được từ săn bắn, hái đượm. Tượng nữ thần Demeter được người xưa thể hiện là một người phụ nữ vẻ mặt nghiêm trang, tóc như những giẻ lúa mì buông xoã xuống hai vai, hai tay cầm những bông lúa mì chen vào với hoa anh túc, hai con rắn quấn quanh cổ tay.

Hoa anh túc tượng trưng cho giấc ngủ của đất đai và của người chết. Lúa mì, báu vật của Demeter mà nàng đã ban tặng cho loài người và gìn giữ cho loài người. Hai con rắn tượng trưng cho Đất và sự vĩnh cửu. Còn Triptoleme là một chàng trai ngồi bên một cỗ xe có hai con rồng có cánh, một tay cầm cây vương trượng, còn một tay cầm bông lúa mì.

Thành Trung
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Chuyện về Thư ký báo chí da màu đầu tiên của Nhà Trắng

Bà Jean-Pierre.
(PLVN) - Kể từ ngày 13/5, bà Karine Jean-Pierre chính thức đảm nhiệm vị trí Thư ký báo chí Nhà Trắng, thay thế người tiền nhiệm là bà Jen Psaki. Là người da màu đầu tiên đảm nhiệm cương vị quan trọng này, bà Jean-Pierre được kỳ vọng sẽ thổi một “luồng gió mới” vào Nhà Trắng.

Phần Lan bỏ trung lập, nhập liên minh

Thành phố Hensinki - thủ đô Phần Lan.
(PLVN) - Ở Phần Lan, việc đất nước này gia nhập NATO trở thành chuyện gần như đã được quyết định sau khi cả Tổng thống lẫn Thủ tướng đều công khai tuyên bố ủng hộ và mong muốn NATO thu nạp Phần Lan làm thành viên mới của liên minh quân sự.

Cầm quyền ở thời khó

Tân Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol tuyên thệ nhậm chức tại Seoul.
(PLVN) - Ở Hàn Quốc, sự thay đổi Tổng thống đã hoàn tất với nghi thức nhậm chức của Tổng thống đắc cử Yoon Suk-yeol. Quyền bính cao nhất ở đất nươc này đã được chuyển giao từ Tổng thống mãn nhiệm Moon Jae-in sang cho ông Yoon Suk-yeol.

Những “sắc thái” mới trong cuộc chiến chống COVID-19

Tổng Giám đốc WHO lo ngại thế giới đang xem nhẹ cách thức virus lây lan.
(PLVN) - Trung Quốc vẫn đang thắt chặt các biện pháp kiểm soát dịch bệnh. Ngược lại, nhiều nước tiếp tục nới lỏng các quy định chống dịch để đưa người dân trở lại cuộc sống bình thường bất chấp số ca nhiễm tăng cao và đây là điều khiến Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) lo ngại.

Amber Heard gặp “bão” tẩy chay trong lúc vướng kiện tụng với chồng cũ

Amber Heard và chồng cũ.
(PLVN) - Sau ly hôn tài tử Johnny Depp, Amber Heard nhận được 7 triệu USD. Nữ diễn viên hứa quyên góp cho một số tổ chức từ thiện nhưng không thực hiện. Rắc rối không dừng lại khi cô bị kêu gọi tẩy chạy khỏi dự án Aquaman cùng lúc lại đang thất thế trong một vụ kiện tụng rắc rối với chồng cũ.

Người đặt dấu mốc cho công nghệ in ấn

Johannes Gutenberg - ông tổ nghề in.
(PLVN) - Mong muốn những người nghèo yêu sách như mình có thể dễ dàng hơn trong việc tìm đọc những trang sách hay, Johannes Gutenberg quyết tâm nghiên cứu để cho ra đời phương pháp in ấn mới.

Người dân Hàn Quốc vật lộn để được... ngủ

Tại Hàn Quốc, dịch vụ hỗ trợ giấc ngủ đang "hot"
(PLVN) - Hàn Quốc là một trong những quốc gia thiếu ngủ nhất trên thế giới. Nguyên nhân chính là do áp lực từ công việc và sự đánh giá của xã hội. Điều này làm ảnh hưởng lớn đến cả xã hội khi tỷ lệ tự sát của Hàn Quốc ở mức cao nhất trong số các quốc gia phát triển và ngày càng nhiều người phải sử dụng thuốc ngủ.

Phán quyết với hệ lụy lớn

Cựu Tổng thống Donald Trump.
(PLVN) - Ở nước Mỹ, tòa án đã đưa ra phán xử bất lợi cho cựu Tổng thống Donald Trump trong vụ việc nảy sinh từ thời ông Trump còn cầm quyền ở Mỹ.

Nhiều nơi vẫn phải chật vật đối phó hội chứng COVID kéo dài

Nhiều nơi vẫn phải chật vật đối phó hội chứng COVID kéo dài
(PLVN) - Hơn 2 năm kể từ khi dịch bệnh COVID-19 bùng phát, rất nhiều người từng mắc bệnh cho biết phải chật vật đối phó với hội chứng COVID kéo dài. Tình trạng này gây ra những nguy cơ lâu dài không chỉ với người bệnh, mà còn cho cả hệ thống y tế và các nền kinh tế trong những năm sắp tới.

Luật thua quyền

Một phiên họp của Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc.
(PLVN) - Bằng cách biểu quyết đồng thuận, tức là các thành viên không phải đích danh thể hiện quan điểm, Đại hội đồng Liên Hợp quốc đã thông qua nghị quyết buộc 5 thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc là Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh và Pháp phải giải trình về việc đã sử dụng quyền phủ quyết để phủ quyết dự thảo nghị quyết nào đấy trong Hội đồng Bảo an.

Đối tác thêm quan trọng

Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ thúc đẩy chiến lược đối tác.
(PLVN) - Mối quan hệ hợp tác giữa EU và Ấn Độ vừa có được bước phát triển mạnh mẽ mới cả trên danh nghĩa lẫn trong thực chất. Nhân chuyến thăm Ấn Độ của Chủ tịch Uỷ ban châu Âu Ursula von der Leyen, Ấn Độ và EU ký kết thỏa thuận thành lập Hội đồng Thương mại và Công nghệ EU-Ấn Độ.

Thua trong thắng, thắng trong thua

Vợ chồng Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ăn mừng kết quả tại Paris tối 24/4.
(PLVN) - Ở nước Pháp, Tổng thống đương nhiệm Emmanuel Macron đã về đích trước ứng cử viên Marine Le Pen của đảng Tập hợp quốc gia trong vòng thứ 2 của cuộc bầu cử diễn ra ngày 24/4 vừa qua.

Đạo luật chống nạn “bác sĩ ma” xứ Hàn

Biển hiệu phòng khám phẫu thuật thẩm mỹ bên hông một tòa nhà ở khu Sinsa-dong, quận Gangnam, Seoul, Hàn Quốc. Ảnh- CNN
(PLVN) - Quốc hội Hàn Quốc ngày 31/8/2021 đã thông qua dự thảo sửa đổi Luật y tế, với nội dung đáng chú ý là các cơ sở y tế bắt buộc phải lắp đặt camera giám sát (CCTV) trong phòng phẫu thuật trong trường hợp bệnh nhân được phẫu thuật gây mê toàn thân, không hề có ý thức. Việc sửa đổi nhằm mục đích bảo vệ bệnh nhân khỏi các sự cố y khoa hoặc hành vi lơ là trách nhiệm của nhân viên y tế.

Elon Musk - Từ cậu bé tự kỷ thành người giàu nhất thế giới

Ông Elon Musk.
(PLVN) - Thông tin doanh nhân người Mỹ Elon Musk đã mua lại Công ty Twitter với giá 44 tỷ USD được công bố tuần qua một lần nữa khiến dư luận đổ xô chú ý tới Musk - hiện là người giàu nhất thế giới, người sáng lập Công ty ô tô điện Tesla và nhà sản xuất tên lửa SpaceX.

Những chiến dịch sử dụng động vật làm gián điệp

Cá heo đã từng được huấn luyện và sử dụng vào mục đích hoạt động tình báo.
(PLVN) - Những loài vật như chim bồ câu, cá heo, thậm chí là quạ đã được nghiên cứu và đưa vào sửa dụng trong các chiến dịch tình báo, thu thập thông tin. Những con vật này đã được huấn luyện để thu thập hình ảnh, sóng âm từ các mục tiêu, thậm chí còn được dùng để “cài cắm” các thiết bị vào mục tiêu cần do thám...