Nữ chấp hành viên “mát tay” khép lại hồ sơ thi hành án kéo dài 30 năm

Mò mẫm tìm ra “nút thắt” vụ việc kéo dài 3 thập niên

Ngày 26/10/2022, khoảng 200 cán bộ ngành THADS tỉnh Lâm Đồng cùng các lực lượng phối hợp đã cưỡng chế, bàn giao thành công căn nhà ở số 11 đường La Sơn Phu Tử, phường 6, TP Đà Lạt cũ. Vụ việc thu hút sự quan tâm của dư luận bởi tính chất pháp lý, có thể tóm tắt như sau: Ông V cho bạn là ông T ở nhờ tại căn nhà nói trên. Sau đó ông V sang Hoa Kỳ định cư, ông T không trả lại nhà buộc ông V khởi kiện ra toà. Năm 1993, TAND tỉnh Lâm Đồng tuyên buộc ông T trả lại nhà. Năm 1994, Phòng THADS Lâm Đồng đã ban hành quyết định thi hành án nhưng nhiều năm chưa triển khai được. Tới thời điểm cưỡng chế nêu trên, các đương sự đều đã mất, con cái thừa kế quyền và nghĩa vụ. Đây cũng là một trong những vụ việc thi hành án trọng điểm của tỉnh Lâm Đồng, được các cơ quan Trung ương và địa phương liên tục chỉ đạo giải quyết.

Vụ cưỡng chế thành công là kết quả của sự chỉ đạo quyết liệt từ Tổng cục THADS (nay là Cục Quản lý THADS – Bộ Tư pháp), Ban chỉ đạo THADS Lâm Đồng cũng như sự nỗ lực của toàn ngành THADS Lâm Đồng, các cơ quan phối hợp. Tuy nhiên chúng tôi muốn nhấn mạnh đến vai trò của “bóng hồng” Lê Thị Hồng Ngọc - người đã khởi động, hoàn thiện những thủ tục pháp lý và chịu trách nhiệm trực tiếp về tổ chức thi hành bản án kéo dài 30 năm.

CHV Lê Thị Hồng Ngọc nhớ lại, thời điểm năm 2019 sau khi được bổ nhiệm Trưởng phòng Nghiệp vụ và tổ chức thi hành án dân sự, chị được lãnh đạo Cục THADS Lâm Đồng giao giải quyết vụ việc ở số 11 La Sơn Phu Tử. Trước đó, vụ việc cũng đã qua tay gần 10 CHV giải quyết nhưng theo đánh giá của lãnh đạo cơ quan THADS và UBND tỉnh Lâm Đồng còn chậm.

Sau khi nhận vụ việc, chị Ngọc tập trung nghiên cứu hồ sơ, tiến hành xác minh các bên liên quan để tìm ra “nút thắt”. Vậy lý do vụ việc kéo dài là gì? Theo chị Ngọc, nguyên nhân là các cơ quan chức năng quá thận trọng ở vấn đề bố trí chỗ ở cho đương sự khi buộc họ phải trả nhà bởi đây là gia đình có công với cách mạng, theo lời họ trình bày thì căn nhà là nơi ở duy nhất.

“Điều quan trọng nhất tôi nhận ra và có định hướng giải quyết vụ việc là sau khi xác minh kỹ lưỡng thì nhận thấy gia đình người phải thi hành án có điều kiện thi hành án nhưng cố tình không thi hành. Họ đã được chính quyền cấp một lô đất khác nhưng trì hoãn thực hiện các thủ tục đất đai”, CHV Hồng Ngọc nhớ lại, thêm rằng quá trình vận động thuyết phục, người phải thi hành án không hợp tác, không tự nguyện thi hành án.

Lý do sâu xa nữa là mảnh đất rộng hơn 260m2 bị cưỡng chế nằm ở vị trí trung tâm Đà Lạt, có giá trị rất lớn. Do đó gia đình người phải thi hành án nhất định muốn chiếm giữ mảnh đất, luôn khăng khăng cho rằng căn nhà là của họ dù sự việc đã được toà án phán xử rõ ràng, bản án có hiệu lực pháp luật.

Với tâm huyết hạn chế tới mức thấp nhất phải tiến hành cưỡng chế, CHV Hồng Ngọc phối hợp cùng chính quyền địa phương, các hội đoàn thể thường xuyên, liên tục đến nhà đương sự vận động nhưng cứ tới cửa là nữ CHV lại bị đương sự, người thân mắng chửi, xúc phạm.

Khi xác định giải pháp vận động tự nguyện thi hành án khó khả thi, CHV Hồng Ngọc một mặt tiếp tục tiếp xúc, kiên trì thuyết phục nhưng đồng thời rà soát kỹ lưỡng các thủ tục pháp lý trong vụ việc để chuẩn bị phương án cưỡng chế thi hành án.

Sau nhiều cuộc họp bàn với lãnh đạo cơ quan THADS Lâm Đồng, Ban Chỉ đạo THADS tỉnh Lâm Đồng, nữ CHV đề xuất phương án phải tổ chức thi hành án để bảo đảm quyền lợi của các đương sự liên quan, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật.

“Làm đúng thì không sợ đe doạ, đơn thư tố cáo”

“Phía người được thi hành án liên tục gửi đơn thư khiếu nại vì sự việc kéo dài làm ảnh hưởng đến quyền lợi của họ; còn bên phải thi hành án thì ra sức chống đối, không hợp tác. Mặt khác lãnh đạo cơ quan THADS tỉnh, Ban Chỉ đạo THADS liên tục yêu cầu báo cáo tiến độ vụ việc…”, CHV Hồng Ngọc vẫn chưa thể quên được những áp lực liên quan tới vụ việc kéo dài 3 thập niên.

Đặc biệt, ngay sau khi cơ quan THADS ban hành quyết định, thông báo cưỡng chế thi hành án, người phải thi hành án tiếp tục gây áp lực lên nữ CHV Lê Thị Hồng Ngọc bằng lời lẽ xúc phạm. Nữ CHV nhớ lại, có lần đương sự cùng gần chục người lên tận phòng làm việc của chị đứng vây kín, nói lời lẽ thiếu chuẩn mực: “Lúc đó tôi chỉ có một mình ở trong phòng. Trước những lời lẽ kích động của đương sự, tôi cố giữ bình tĩnh, sau đó phải nhờ đồng nghiệp vào đưa ra khỏi phòng”, nữ CHV mỉm cười nhớ lại.

Vậy một mình chị phải đương đầu tất cả? CHV Hồng Ngọc khiêm tốn xua tay: “Không, không, ngay khi nhận thấy tính chất phức tạp của vụ việc, Ban Chỉ đạo THADS tỉnh Lâm Đồng quyết liệt chỉ đạo các cơ quan phối hợp chặt chẽ. Trực tiếp lãnh đạo THADS tỉnh theo sát vụ việc, huy động toàn bộ lực lượng CHV trong tỉnh về tham gia cưỡng chế. Chính sự hỗ trợ, động viên của lãnh đạo, đồng nghiệp đã giúp tôi có thêm động lực hoàn thành sớm vụ việc”.

Áp lực đè lên vai nữ CHV Lê Thị Hồng Ngọc càng lớn khi ngày cưỡng chế gần kề. Những ngày này, chị Ngọc không đêm nào ngon giấc, thậm chí đi trên đường nhiều lúc cảm thấy lo lắng. Thế nhưng với tâm huyết một cán bộ THADS, nữ CHV nhận thức được trách nhiệm của mình. Nhiều đêm liền, một mình chị xuống hiện trường cùng đồng hành, chia sẻ với các lực lượng phối hợp như công an, cán bộ phường đang túc trực bảo đảm an ninh trật tự.

Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, buổi cưỡng chế bàn giao tài sản là căn nhà tại số 11 La Sơn Phu Tử đã diễn ra thành công, đem lại niềm tin cho đương sự, Nhân dân vào tính nghiêm minh của pháp luật: “Lực lượng cưỡng chế tính toán mọi tình huống. Chúng tôi cũng thuê nhà, chuẩn bị sẵn các vật dụng sinh hoạt để di chuyển gia đình người phải thi hành án tới ở”, nữ CHV nói.

Thế nhưng chưa xong, ngay sau khi cưỡng chế xong, đương sự lập tức gửi đơn tố cáo tới các cơ quan Trung ương và địa phương: “Mình làm đúng, làm chuẩn, tuân thủ các quy định thì không việc gì phải sợ đơn thư cả”, nữ CHV thể hiện rõ bản lĩnh của một cán bộ THADS.

Tất cả các đơn thư khiếu nại, tố cáo của người phải thi hành án đều được lãnh đạo cơ quan THADS tỉnh Lâm Đồng giải quyết, trả lời đúng quy định nhằm tránh phát sinh khiếu kiện kéo dài.

Ngoài ra, cơ quan Viện kiểm sát Lâm Đồng cũng tiến hành kiểm sát lại toàn bộ hồ sơ; Đoàn công tác của Tổng cục THADS bấy giờ cũng vào Lâm Đồng kiểm tra lại toàn bộ quá trình triển khai thi hành án vụ việc. Tất cả các cơ quan đều kết luận lực lượng THADS Lâm Đồng tổ chức cưỡng chế thi hành án vụ việc nói trên đúng quy định pháp luật, những tố cáo của người phải thi hành án là tố cáo sai sự thật.

Không chỉ “mát tay” với vụ việc kéo dài 30 năm ở Đà Lạt, CHV Lê Thị Hồng Ngọc cũng là người đã tổ chức xử lý 3.700m2 đất liên quan “đại án” Huỳnh Thị Huyền Như theo uỷ thác của cơ quan THADS TP HCM. Ở vụ việc này, bị án đang thụ án tại trại giam ở An Giang nên quá trình tổ chức thi hành án, nữ CHV phải lặn lội hơn chục vòng từ Lâm Đồng xuống An Giang để tống đạt các giấy tờ, ghi nhận ý kiến của chủ tài sản.

“Bị án rất hợp tác nhưng khó khăn trong việc đi lại xa xôi, thời điểm đó cả nước bùng phát dịch Covid. Vướng mắc pháp lý lớn nhất khi triển khai vụ việc này nằm ở chỗ tính pháp lý của tài sản chưa rõ ràng. Cụ thể là trong tài sản kê biên ghi nhận trên thửa đất có 2 căn nhà nhưng thực tế những căn nhà này đã bị phá dỡ, thửa đất xác minh có gần 700m2 là đất lâm nghiệp. Điều tiên quyết là phải làm rõ tính pháp lý của tài sản trước khi tổ chức thi hành án để bảo đảm đúng quy định, tránh phát sinh khiếu kiện, tố cáo về sau”, CHV Hồng Ngọc nhớ lại. Ròng rã gần 2 năm, nữ CHV đã phối hợp tổ chức bán đấu giá thành công tài sản thi hành án, thu về cho ngân sách gần 170 tỷ đồng.