Nữ Bí thư Tỉnh ủy tay không đi giành chính quyền

(PLVN) - Bảy mươi tư năm trước, tại Sa Đéc, có một người phụ nữ mạnh mẽ, kiên trung trực tiếp chỉ huy quần chúng khởi nghĩa và dẫn đầu Đoàn đại biểu Mặt trận Việt Minh tiến vào Dinh tỉnh trưởng và Toà hành chính Sa Đéc dùng lập luận và lý lẽ đanh thép giành lấy chính quyền một cách êm thắm. 
Hình vẽ cảnh cô giáo Ngài mặc áo dài trắng dẫn đầu Đoàn Đại biểu Mặt trận Việt Minh tay không tiến vào Dinh tỉnh trưởng giành chính quyền Hình vẽ cảnh cô giáo Ngài mặc áo dài trắng dẫn đầu Đoàn Đại biểu Mặt trận Việt Minh tay không tiến vào Dinh tỉnh trưởng giành chính quyền

Đó là bà Trần Thị Nhượng, Bí thư Tỉnh ủy đầu tiên của tỉnh Sa Đéc cũ (nay là tỉnh Đồng Tháp). Bà còn có tên là Trần Thị Ngài, thường gọi là Sáu Ngài hay cô giáo Ngài, sinh ngày 15/3/1896, tại làng Mỹ Trà, quận Cao Lãnh, tỉnh Sa Đéc (nay là xã Mỹ Trà, TP Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp). 

Dùng lực lượng quần chúng làm áp lực kết hợp tấn công chính trị 

Là người có tinh thần yêu nước và không chấp nhận cảnh nước nhà bị bè lũ ngoại bang và tay sai xâm chiếm, từ khi dạy học ở làng Hòa An, cô giáo Ngài đã giác ngộ lý tưởng cách mạng, cùng nhiều thầy cô giáo khác tham gia hoạt động.

Nhiều lần bị khám xét, tra khảo, quản thúc, bắt giam nhưng ý chí cô giáo Ngài vẫn kiên định, hướng đến mục tiêu độc lập, tự do dân tộc, luôn tìm cách hoạt động cách mạng, liên hệ với các đồng đội, đồng chí và cấp trên.

Khoảng năm 1944,  sau khi ra tù và bị quản thúc ở Sa Đéc, bà tìm mọi cách móc nối với cơ sở. Được cấp trên hướng dẫn, bà trở về Cao Lãnh gặp các sĩ phu yêu nước và thành lập Tỉnh ủy lâm thời trong tháng 3/1945. Bà được phân công làm Bí thư Tỉnh ủy, Chủ nhiệm Mặt trận Việt Minh.

Lúc này bà xây dựng, phát triển rộng rãi các tổ chức quần chúng, từ giới thủ công, xe lôi, xe kéo ở thành thị cho đến những nông dân yêu nước, chuẩn bị lực lượng chờ thời cơ giành chính quyền.

Nói về khí thế hừng hực chuẩn bị cướp chính quyền trong đêm trước ngày khởi nghĩa ở Sa Đéc, tác giả Lê Đức Hòa trong bài viết “Nét đặc sắc trong Tổng khởi nghĩa mùa Thu 1945 ở tỉnh Sa Đéc” đã miêu tả: “Đêm trước ngày khởi nghĩa, trong thị xã chỗ nào cũng băng cờ rợp trời. Cụ Võ Hoành và các cán bộ vận động nhân dân trong thị xã, chuẩn bị nhà cửa, thức ăn để nuôi quân.

Cũng đêm ấy, 500 thanh niên xung phong dẫn quân và tự vệ với gậy tầm vông, vạt nhọn, dao phay bọc trong bẹ chuối từ Cao Lãnh, Mỹ An Hưng… kéo xuống Sa Đéc. Các nơi khác cũng vậy, khí thế hừng hực quyết giành lấy chinh quyền.

Bà Sáu Ngài đã liên tục bao đêm không sao chợp mắt được nhưng tinh thần thì rất tỉnh táo, sáng suốt. Cô giáo Ngài biết mình phải làm gì để hoàn thành trọng trách của Đảng bộ và nhân dân Sa Đéc giao phó”.

Nhiệm vụ của nữ Bí thư Tỉnh ủy không chỉ giành lấy chính quyền mà còn phải làm sao tránh đổ máu và thương vong. Theo đó, bà và Tỉnh ủy đã quyết định dùng lực lượng quần chúng làm áp lực, kết hợp tấn công chính trị vào những tên đầu sỏ, nhất là tỉnh trưởng, cô lập tên mật thám ngoan cố. 

Uy lực nữ Bí thư Tỉnh ủy

Sáng sớm ngày 25/8, cô giáo Ngài cùng Bác sĩ Kế, thủ lĩnh Thanh niên Tiền phong ở Sa Đéc đến gõ cửa nhà tỉnh trưởng Lê Tấn Bửu. Với thái độ đường hoàng, cô cho mời Tỉnh trưởng: “Chúng tôi là đại biểu của Mặt trận Việt Minh đến đề nghị ông giao chính quyền cho nhân dân và mời ông tham gia chính quyền mới. Chúng tôi bảo đảm tính mạng cho ông. Nếu không, chúng tôi sẽ bắt buộc phải dùng vũ lực. Ông sẽ phải hoàn toàn chịu trách nhiệm nếu cuộc đổ máu xảy ra”. 

Quá ngạc nhiên, viên Tỉnh trưởng hỏi như không biết chuyện gì đang xảy ra: 

- Cô giáo nói thiệt hay nói chơi?

- Nói thiệt. Chiều nay sẽ có một đội quân khổng lồ đến đây.

Tỉnh trưởng quay sang Bác sĩ Kế như cầu viện: 

- Cô giáo biểu tôi giao chính quyền cho Việt Minh, nhưng nếu bên dưới binh lính không chịu nghe thì làm thế nào?

- Điều đó ông khỏi phải lo. Ông cứ tập hợp binh lính lại đây để chúng tôi nói chuyện, Bác sĩ Kế trả lời. 

Thấy vậy cô giáo tiếp lời: “Chính quyền toàn quốc đã về tay chúng tôi. Ông không chịu giao thì nhân dân cũng cướp lấy. Đến lúc ấy chỉ sợ chúng tôi không bảo đảm được tính mạng cho ông thôi”.

Viên Tỉnh trưởng kéo dài thời gian, hẹn sẽ gặp Đoàn đại biểu Mặt trận Việt Minh vào lúc 9h. Theo tác giả Lê Đức Hòa trong bài viết trên, đúng giờ hẹn, cô giáo Ngài trong bộ áo dài trắng trở lại Tòa hành chính. Lần này, đúng như cô và Tỉnh ủy tiên đoán, chính quyền bù nhìn giở trò, uy hiếp tinh thần.

“Giữa hai hàng lính bồng súng, lên cò lách cách, cô giáo tay không lại đường hoàng đi vào phòng họp trong Tòa hành chính, nơi đã có mặt đầy đủ các quan lớn, nhỏ của tỉnh. Lúc này, cô giáo khẳng định: “Sở dĩ chúng tôi phải đến thương lượng với các ông là vì không muốn làm đổ máu đồng bào, không muốn thấy cảnh “nồi da nấu thịt”.

Các ông không muốn nghe lẽ phải, có muốn làm hại tôi thì chỉ như cây cổ thụ rơi có một lá, còn hằng ha sa số nhân dân ngoài kia, họ sẽ không để cho các ông yên”.

Lúc này, một đối tượng vẫn ngoan cố can ngăn giao chính quyền, thấy vậy cô giáo quay lại điềm tĩnh nói: “Muốn chiến đấu thì có khó khăn gì. Thôi được, ông đã nói thế thì các ông cứ bàn tính cho kỹ đi. Từ đây đến trưa sẽ trả lời cho chúng tôi biết. Quá 12h mà không thấy trả lời thì chúng tôi bắt buộc phải dùng quân sự”.

Cô giáo vừa bỏ đi thì viên Tỉnh trưởng đổi ý: “Khoan đã cô giáo, để tính lại!”. Cô giáo Sáu Ngài quay lại nghiêm mặt: “Không tính toán gì nữa, ông chịu trách nhiệm chính hay người khác?”. Trước lời lẽ đầy thuyết phục này, Tỉnh trưởng cùng viên Phó Tỉnh trưởng thân hành sang trụ sở Uỷ ban khởi nghĩa tỉnh Sa Đéc ký các giấy tờ bàn giao chính quyền cho Việt Minh.

Trong cuộc mít tinh mừng thắng lợi của nhân dân tỉnh Sa Đéc, vào 3h chiều ngày 25/8/1945, trên lễ đài một lần nữa cô giáo Ngài vẫn trong bộ áo dài trắng, thay mặt cho Mặt trận Việt Minh buộc Tỉnh trưởng tuyên bố giao chính quyền và hộp con dấu.

Cô giáo tiếp nhận con dấu trong tiếng hô vang dội của hàng vạn đồng bào: “Chính quyền về tay Việt Minh, ủng hộ Mặt trận Việt Minh. Đảng Cộng sản Đông Dương muốn năm!”. Sau đó, một cuộc tuần hành thị uy của quần chúng và các đội võ trang kéo dài qua hết các đường phố thị xã, đánh dấu ngày hội lớn của nhân dân toàn tỉnh Sa Đéc. 

Năm 1946, nỗi đau mất mát ập đến khi hai con nhỏ lần lượt bị bệnh qua đời, bà Sáu Ngài vẫn vượt lên, nén đau thương, tiếp tục cống hiến cả cuộc đời mình cho sự nghiệp cách mạng. Bà từng đảm nhận các chức vụ quan trọng như: Bí thư Tỉnh ủy Sa Đéc (1946-1949), Phó Giám đốc trại Nhi đồng, Phó Giám đốc Trường Cán bộ Phụ nữ Trung ương. Năm 1966, bà nghỉ hưu.

Sau năm 1975, bà trở về quê hương. Bà mất năm 1988, thọ 92 tuổi. Bà được Nhà nước Việt Nam tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh. Tên bà được đặt cho trường trung học cơ sở ở xã Tân Qui Tây (nay là phường An Hoà, TP Sa Đéc) và con đường trong nội ô TP Cao Lãnh, TP Sa Đéc.

Đình Thương
Cùng chuyên mục
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đến phiên họp thứ 20 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng. Ảnh: VOV

Tổng Bí thư: Không thể chủ quan, lơ là trong phòng chống tham nhũng

(PLVN) - Kết luận phiên họp thứ 20 của Ban chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng sáng 5/8, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Trưởng Ban chỉ đạo lưu ý, trong thời gian tới, không thể chủ quan, lơ là bởi mong mỏi của nhân dân vẫn luôn quan tâm theo dõi sát sao công tác đấu tranh phòng chống tham nhũng của Đảng, Nhà nước.

Đọc thêm

Kỷ luật, đề nghị kỷ luật nhiều cựu quan chức Hà Nội, TP HCM

Ảnh: Ủy ban Kiểm tra Trung ương
(PLVN) - Tại kỳ họp thứ năm từ ngày 02 đến 04/8 dưới sự chủ trì của đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã xem xét, kết luận một số nội dung, trong đó có việc xử lý kỷ luật cán bộ, đảng viên. 

Thủ tướng đề nghị truy tặng Huân chương Chiến công cho Thượng úy công an hy sinh khi làm nhiệm vụ phòng, chống dịch

Đoàn lãnh đạo TPHCM và quận 6 động viên gia đình Thượng úy Phan Tấn Tài
(PLVN) – Xét đề nghị của Bộ trưởng Bộ Công an và Trưởng ban Ban Thi đua - Khen thưởng Trung ương, Thủ tướng Chính phủ vừa có Tờ trình số 1065/TTr-TTg đề nghị Chủ tịch nước truy tặng Huân chương Chiến công hạng Nhì cho Thượng úy Phan Tấn Tài, Cán bộ, Đội Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an Quận 6, Công an TP HCM, Bộ Công an, đã lập chiến công xuất sắc trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu, góp phần vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc. 

Đưa Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng vào cuộc sống: Phát huy quyền làm chủ, vai trò giám sát của nhân dân một cách thực chất, hiệu quả

Giám sát thi công đường nông thôn.
(PLVN) - Ở đâu có quyền lực và trách nhiệm thì quyền lực và trách nhiệm đó phải được nhân dân kiểm tra, giám sát; không để bất cứ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào đứng ngoài sự kiểm tra, giám sát của nhân dân. Nhưng giám sát phải trọng tâm, trọng điểm, làm đến nơi, đến chốn, truy đến cùng sự việc.

Chủ tịch nước biểu dương 3 triệu công nhân dệt may vừa sản xuất vừa chống dịch

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc gặp mặt các điển hình tiên tiến trong thực hiện mục tiêu kép của ngành dệt may Việt Nam.
(PLVN) - Chiều 3/8, tại Phủ Chủ tịch, gặp mặt các điển hình tiên tiến trong thực hiện mục tiêu kép của ngành dệt may Việt Nam, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc đánh giá cao kết quả của ngành đạt được trong nửa đầu năm nay. Đất nước rất cần những “bông hoa đẹp” như các điển hình tiên tiến ngành dệt may. 

Cải cách mạnh mẽ thể chế để nâng tầm hội nhập quốc tế

Hình minh họa
(PLVN) - Để những chủ trương và giải pháp về hội nhập quốc tế được nêu trong Văn kiện Đại hội XIII của Đảng đi vào cuộc sống, trong giai đoạn tới, Chính phủ cần tiếp tục cải cách mạnh mẽ thể chế theo hướng đồng hành, tạo ra những lợi ích để chia sẻ với cộng đồng doanh nghiệp; đưa doanh nghiệp vươn tầm thế giới.

Thủ tướng Phạm Minh Chính gửi thư động viên các lực lượng tuyến đầu phòng, chống dịch COVID-19

Thủ tướng Phạm Minh Chính động viên đội ngũ y bác sĩ tại lễ phát động chiến dịch tiêm chủng vaccine phòng chống COVID-19 trên toàn quốc, ngày 10/7. Ảnh: VGP
(PLVN) – Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa gửi thư động viên, bày tỏ trân trọng, biểu dương và đánh giá rất cao những đóng góp, hy sinh, nỗ lực hết mình của lực lượng tuyến đầu chống dịch. Đảng, Nhà nước và Nhân dân luôn ở bên cạnh, mong các đồng chí tiếp tục thể hiện ý chí “chân cứng đá mềm”, trái tim nhiệt huyết, tấm lòng nhân ái để phục vụ đồng bào, luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ, xứng đáng với niềm tin, sự mong muốn của Đảng, Nhà nước và Nhân dân. 

Sức mạnh dân tộc từ lời kêu gọi của Tổng Bí thư

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ra “Lời kêu gọi gửi đồng bào, đồng chí, chiến sĩ cả nước và đồng bào ta ở nước ngoài về công tác phòng, chống đại dịch COVID-19”.
(PLVN) - Lịch sử bảo vệ dân tộc, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam đã cho thấy mỗi khi đất nước đứng trước những thách thức mới, cần huy động sức mạnh đoàn kết toàn dân, lời hiệu triệu của người lãnh đạo đất nước lại mang đến những sức mạnh thần kỳ.

Hạn chế văn bản vừa ban hành đã thu hồi: Cần quy định toàn diện về soạn thảo, ban hành, xử lý

Hình minh họa.
(PLVN) - Nhằm hạn chế tình trạng văn bản vừa ban hành đã phải thu hồi, đính chính, các chuyên gia pháp luật cho rằng, bên cạnh việc xem xét trách nhiệm một cách nghiêm túc cần nghiên cứu, ban hành văn bản quy định đầy đủ, toàn diện về trình tự, thủ tục soạn thảo, ban hành, xử lý văn bản hành chính trái pháp luật hoặc văn bản không đảm bảo tính hợp lý, khả thi.

Đưa Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng vào cuộc sống: Lâm đồng đề ra giải pháp tạo đột phá

Một trong những ưu tiên của Lâm Đồng thời gian tới là hoàn thiện hệ thống đô thị vệ tinh bên cạnh trung tâm Đà Lạt.
(PLVN) - Trong Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIII và Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XI nhiệm kỳ 2020 – 2025, Lâm Đồng đã đưa ra những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm đến năm 2025 để thực hiện các đột phá chiến lược.

Tuyệt đối không để người dân di chuyển khỏi tỉnh, thành phố nơi cư trú

Ảnh minh họa.
(PLVN) -  Được sự đồng ý của Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam, Văn phòng Chính phủ bổ sung cụm từ “Tuyệt đối không để người dân di chuyển khỏi nơi cư trú từ sau ngày 31/7/2021 tới khi hết giãn cách (trừ những người được chính quyền cho phép)” thành “Tuyệt đối không để người dân di chuyển khỏi tỉnh, thành phố nơi cư trú từ sau ngày 31/7/2021 tới khi hết giãn cách (trừ những người được chính quyền cho phép) ”.

Tình đồng bào mạch ngầm chảy mãi

Nghĩa đồng bào trong lòng lũ dữ.
(PLVN) - Theo khảo sát của Tổ chức Dalia Research (Đức) tại 45 quốc gia và vùng lãnh thổ ở khắp các châu lục vừa được công bố, Việt Nam có tỷ lệ người dân tin tưởng vào các biện pháp ứng phó với dịch COVID-19 của Chính phủ cao nhất thế giới.