Nông nghiệp đô thị và phục vụ đô thị: Hướng phát triển bền vững

Hằng năm, trên địa bàn thành phố có hơn 1000 ha đất nông nghiệp dành cho các dự án và phát triển đô thị. Tốc độ đô thị hóa nhanh làm cho phát triển nông nghiệp truyền thống gặp nhiều khó khăn. Trong bối cảnh đó, thành phố bắt đầu chuyển hướng phát triển nông nghiệp phục vụ đô thị, nông nghiệp giữa lòng đô thị để thích ứng với tốc độ đô thị hóa…

Từ nông nghiệp giữa lòng thành phố…
Ở giữa khu đô thị, bốn bề bê tông, cốt thép, đất trồng cây cảnh còn thiếu, vậy mà vẫn có những vườn rau di động, những vườn rau…trên nền xi - măng, giá sắt. Những mảnh đất nhỏ nhắn bên nhà, ven khu đô thị mới chưa kịp xây cũng là chỗ để những vườn rau xinh xắn vươn mình. Đó là hình ảnh rất dễ bắt gặp tại những khu đô thị mới trên địa bàn các quận Hải An, Dương Kinh, Đồ Sơn, Lê Chân. Chị Nguyễn Thị Hoa chủ vườn rau tại khu nhà ở Kiều Sơn, phường Đằng Lâm, quận Hải An hào hứng kể: “Ban đầu, mình "xen canh" trong những chậu cây cảnh của ông xã. Rồi dần dần nhà mình đổ đất trên sân xi-măng trước nhà, đưa rau ra trồng với quy mô lớn hơn. Thế là nhà nọ nhìn nhà kia, cùng bảo nhau trồng rau trong thùng xốp, đất ven nhà, đất trống người ta chưa kịp xây nhà. Nhà nào trồng ít cũng vài ba khóm rau. Từ rau cải, xà lách, húng quế, hành, mùi đủ cả. Vào "vụ", đủ cho chục nhà ăn cả tuần". Ở Kiều Sơn hiện nay, có hơn chục hộ trồng rau để gia đình sử dụng. Xóm hình thành “câu lạc bộ” trồng rau, cùng trao đổi kinh nghiệm trồng. Hiện phong trào trồng rau trong thùng, hộp xốp, trồng rau mầm khá phát triển tại các khu vực đô thị mới. Nhiều hộ dân từ chỗ tận dụng đất để trồng rau cho nhà ăn đã mạnh dạn đầu tư công nghệ mới để sản xuất rau hàng hóa cho thu nhập cao như công nghệ trồng rau trên giá thể, trồng rau mầm, trồng nấm bằng lều di động.
Tại một số phường mới như Đằng Lâm, Đằng Hải, Đông Hải (Hải An), Dư Hàng Kênh (Lê Chân), Anh Dũng (Dương Kinh)…người dân vẫn tận dụng đất vườn để phát triển sinh vật cảnh, hoa cây cảnh, cá cảnh cho thu nhập cao. Thậm chí, tại những khu vực này đã hình thành vùng sản xuất nông nghiệp giữa lòng đô thị như vùng nuôi cá cảnh tại các phường Văn Đẩu, Phù Liễn (Kiến An); vùng chuyên trồng hoa, cây cảnh Dư Hàng Kênh (Lê Chân), Đằng Lâm, Đằng Hải (Hải An)…

Vườn rau giữa lòng đô thị quận Hải An.                                                                                              Ảnh: Phương Linh

Đến vùng sản xuất hàng hóa ven đô thị
Ông Dương Đức Tùng, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp- PTNT Hải Phòng cho biết: “Trên cơ sở xây dựng quy hoạch vùng nông nghiệp nội đô, vùng ven đô và vùng xa đô thị, thành phố đầu tư kinh phí, chuyển giao khoa học kỹ thuật cho việc xây dựng vùng chuyên canh rau màu, cây ăn quả, vùng chăn nuôi tập trung cung cấp sản phẩm phục vụ đô thị. Trong đó, ngành nông nghiệp và các địa phương ven đô thị tập trung phát triển mô hình sản xuất rau xanh, thực phẩm, xây dựng các nhà vườn sinh thái”. Nhờ vậy, trên địa bàn thành phố hình thành vùng chuyên canh rau với diện tích gần 700 ha tại các huyện Vĩnh Bảo, Tiên Lãng, An Lão, Kiến Thụy, Thủy Nguyên; vùng trồng hoa, cây cảnh diện tích 310 ha tại huyện An Dương, vùng trồng cây công nghiệp 1200 ha tại Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, vùng lúa cao sản 1000 ha tại Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, vùng cây ăn quả 1500 ha tại huyện Thủy Nguyên, An Lão, An Dương; vùng sản xuất giống cây trồng diện tích hơn 460 ha tại Vĩnh Bảo, Tiên Lãng…Trong các vùng này nông dân áp dụng giống mới, kỹ thuật sản xuất mới, luân canh 3-5 vụ/ năm. Ngoài ra, trên địa bàn thành phố còn hình thành một số vùng chăn nuôi tập trung phục vụ đô thị như khu chăn nuôi tập trung ở xã Khởi Nghĩa (Tiên Lãng), Vĩnh An (Vĩnh Bảo), Tú Sơn (Kiến Thụy) và 699 trang trại chăn nuôi tại các huyện. Tại các vùng ven đô, hàng loạt nhà vườn hình thành kết hợp với du lịch sinh thái. Hiện nay, trên địa bàn thành phố có hơn 250 trang trại nhà vườn sản xuất kinh doanh hiệu quả. Trong số đó, có khoảng 50 mô hình nhà vườn phát triển du lịch sinh thái. Có được kết quả này là nhờ các trang trại, nhà vườn, làng vườn chủ động liên kết phát triển sản xuất, phát triển du lịch. Điều này, được thể hiện khá rõ nét ở hàng loạt mô hình kinh tế theo kiểu du lịch sinh thái, làng vườn, làng trang trại ở một số xã trong huyện Thuỷ Nguyên, An Dương, An Lão, Cát Hải. Sở Nông nghiệp và một số địa phương đã chú ý quy hoạch vùng cây ăn quả, vùng hoa cây cảnh, sinh vật cảnh gắn với du lịch sinh thái, tạo nên vùng làng vườn, nhà vườn sinh thái trù phú trên địa bàn thành phố. Trước tiên phải kể đến khu du lịch hoa, khu đô thị hoa ở làng hoa truyền thống Đằng Lâm, Đằng Hải (Hải An). Góp mặt với làng hoa du lịch Đằng Lâm, Đằng Hải là làng du lịch sinh thái vườn rừng Minh Tân, Chính Mỹ (Thuỷ Nguyên), Xuân Đám, Phù Long (Cát Bà), làng hoa hải đường Đặng Cương (An Dương)…
Từ thực tế này có thể thấy, trên địa bàn thành phố bước đầu hình thành mô hình nông nghiệp mới: nông nghiệp đô thị và phục vụ đô thị. Tuy còn nhiều khó khăn, chưa thực sự tạo bước đột phá như mong muốn nhưng sự phát triển của mô hình này khẳng định được hướng phát triển bền vững, dài hạn của nông nghiệp, nông thôn Hải Phòng trong tương lai. Đó là phát triển nông nghiệp dịch vụ đô thị vừa cung cấp lương thực, thực phẩm cho nội đô và xuất khẩu, vừa như khu dự trữ quỹ đất để sẵn sàng phát triển công nghiệp và mở rộng không gian đô thị, xây dựng đô thị sinh thái.
                                                                                                                                                       Hoàng Yên