Nơm nớp nỗi lo chợ…. cháy !

Từ những tiềm ẩn cháy, nổ …

 Chợ Ga trên địa bàn quận Ngô Quyền nằm ở trung tâm thành phố, giữa khu dân cư đông đúc.  Ông Trần Quốc Hiếu, trưởng Ban quản lý chợ Ga, cho biết: “Chợ có hơn 800 hộ kinh doanh nhiều mặt hàng như quần áo, vải vóc, đồ tạp hóa, hàng khô, vàng mã… trên diện tích khoảng 1000m². Tình trạng lập ban thờ tại các quầy hàng, thắp hương, đốt hàng mã vào ngày đầu tháng âm lịch và ngày rằm ở đây không còn”. Chị Hoa, chủ một quầy hàng bán tạp hóa, cho biết: “Hằng năm, Ban quan lý chợ tuyên truyền, hướng dẫn  bà con nâng cao ý thức phòng cháy, chữa cháy, nếu có sự cố xảy ra cũng biết cách ứng phó, đơn giản như tắt cầu dao ở đâu. Mới đây, Ban quản lý  sửa chữa lại hệ thống chữa cháy”. Đó là những điểm mừng,  nhưng nỗi lo nguy cơ cháy còn không ít. Càng đi sâu vào chợ, không khí càng ngột ngạt do lượng người mua sắm cuối năm khá đông. Hàng hóa đa dạng, chủ yếu là  vải, quần áo, đồ nhựa, dụng cụ gia đình, hàng cao su, hóa mỹ phẩm, hàng khô, vàng mã...,đều là những loại dễ cháy, cháy  lan nhanh. Tối đi trong khu vực bán quần áo may sẵn rất hẹp, vì hầu hết diện tích được tận dụng  bày hàng. Như vậy, khoảng cách ngăn chặn cháy lan không còn. Thêm nữa, phần lớn sạp hàng được dựng bằng  vật liệu dễ cháy như cót ép, ni-lông, gỗ, nhựa...Còn dây điện luồn dưới, vắt ngang đủ kiểu, đủ loại chằng chịt từ quầy nọ sang quầy kia... Đây là nguyên nhân chủ yếu phát sinh sự cố cháy ở các chợ.

Chị Nguyễn Thị Thu, ở tổ 4, kinh doanh quần áo may sẵn vài năm nay ở chợ nhưng chưa được một lần  hướng dẫn cách sử dụng bình chữa cháy.  Chị nói, việc tập huấn hay thông báo liên quan đến công tác PCCC chủ yếu  cho các tổ trưởng. Hỏi về nơi để bình bọt chữa cháy gần nhất, chị chỉ bâng quơ “hình như phía cuối dãy”, “ chắc cô tổ trưởng mới biết”. Còn một khách hàng đang mua quần áo được hỏi có biết lối thoát nạn khi có sự cố cháy nổ xảy ra thì bảo “Cứ thấy mọi người chạy đi đâu, mình chạy theo đấy!”.

Các chủ quầy chợ Ga bày quần áo may sẵn không còn lối dành cho người qua lại.

Chợ An Dương tuy thông thoáng hơn về khoảng cách giữa các quầy hàng, nhưng do xây dựng từ lâu nên xuống cấp trầm trọng. Do đó, rất nhiều loại nguyên liệu như bạt, gỗ, nhựa được sử dụng để che chắn quầy hàng của mình, làm tăng nguy cơ cháy, nổ. Các biển tiêu lệnh PCCC, nội quy  PCCC, chỉ dẫn lối thoát nạn, thoát hiểm cũng như các phương tiện chữa cháy tại chỗ như bình bọt… còn thiếu nhiều. Giữa các dãy hàng bán quần áo không được đặt bình chữa cháy.

Nhìn chung  hầu hết các chợ đều có những nguy cơ tiềm ẩn về cháy, nổ. Các chợ không bố trí diện tích để làm nơi trông giữ xe, hoặc diện tích quá nhỏ không đáp ứng đủ yêu cầu.

Chung quanh chợ, một số người dân mở dịch vụ trông giữ xe  lấn chiếm, thu hẹp đường vào chợ. Chẳng hạn chợ Ga, ở phía đường Lương Khánh Thiện, Nguyễn Khuyến từng mét vuông vỉa hè được tận dụng làm nơi trông giữ xe. Chung quanh cổng chợ chật kín các quán hàng ăn, sửa chữa giày dép… Tại chợ Tam Bạc, phía đường Phan Bội Châu, những quầy bán quần áo bày kín hết vỉa hè, còn phía đường Hoàng Ngân, Lý Thường Kiệt hàng quán bày bán cả dưới lòng đường. Theo ông trưởng ban quản lý chợ Ga,  ban quản lý chợ cũng biết điều này sẽ ảnh hưởng đến việc chữa cháy nhưng  giải quyết thuộc về chính quyền địa phương, còn Ban quản lý “lực bất tòng tâm”.

… đến nguy cơ cắt điện chập chờn

Những ngày này, các chợ cũng bị cắt điện luân phiên. Khi mất điện, Ban quản lý chợ lo “ngay ngáy” trước nguy cơ cháy, nổ. Bởi, mặc dù được nhắc nhở, cảnh báo, nhưng một số hộ vẫn lén thắp nến, đèn dầu trong chợ. Và  như vậy, chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể dẫn tới hậu quả khôn lường. Nhiều vụ cháy phát sinh do không ngắt điện toàn hệ thống khi mất điện, nên khi có điện trở lại, điện áp không ổn định, dễ gây chập, cháy các đèn chiếu sáng, quạt điện.

Ông Trưởng Ban quản lý chợ Ga cho biết, ban quản lý có công văn đề nghị với ngành điện dành nguồn điện ưu tiên cho chợ nhưng chưa được chấp thuận. Còn chợ Tam Bạc, những ngày mất điện, Ban quản lý cử người kiểm tra, nhắc nhở bà con, nhưng chỉ là giải pháp tình thế vì đâu phải lúc nào, chỗ nào cũng có người của Ban quản lý. Thực tế số người trong chợ được tập huấn nghiệp vụ PCCC, cách sử dụng các phương tiện chữa cháy còn rất ít. Một số người vi phạm, bày hàng hóa bao quanh, che kín hộp chữa cháy, bình bọt, biển báo tiêu lệnh chữa cháy… nhưng Ban quản lý chợ không có thẩm quyền xử phạt mà chỉ nhắc nhở, lập biên bản và đề nghị chính quyền xử phạt. Đây là một nguy cơ cháy nổ cao mới phát sinh. Do đó, ngành điện nên xem xét trong việc cấp điện cho các chợ, nhất là vào những ngày cuối tuần, cuối năm, phục vụ việc người dân đi mua sắm hàng hóa và kinh doanh của bà con, hạn chế sự cố cháy xảy ra.

Quan tâm đầu tư nhưng chưa đồng bộ

Nói đến PCCC, các Ban quản lý chợ đều “thuộc lòng” công tác PCCC giữ vai trò quan trọng, luôn đặt lên hàng đầu, xây dựng quy trình phòng cháy, chữa cháy tại chỗ. Bởi nếu có sự cố xảy ra dù nhỏ nhất thì trách nhiệm trước hết thuộc về Ban quản lý chợ. Chợ Ga được Công an thành phố chọn xây dựng điển hình về công tác PCCC. Điều này càng tạo thuận lợi cho chợ thực hiện tốt hơn nữa việc phòng “giặc hỏa”. Mới đây, chợ Ga là chợ duy nhất trong thành phố xây dựng hệ thống chữa cháy vách tường kinh phí hơn 100 triệu đồng, với 29 họng chữa cháy rải đều khắp chợ. Chợ còn lắp đặt bổ sung 2 đường ống cấp nước chữa cháy, với áp lực nước mạnh, bảo đảm đủ nước chữa cháy khi xảy ra sự cố. Ngoài ra, chợ trang bị 3 máy bơm công suất lớn và khoảng 300 bình bột chữa cháy, mỗi năm bổ sung, thay thế 100 bình hết hạn. Chợ Tam Bạc mới xây dựng nên hệ thống chữa cháy khá đồng bộ, có 2 bể chứa nước với tổng dung tích 100 m³, bố trí họng nước chữa cháy, bình bọt tại nhiều vị trí.

Mặc dù rất quan tâm đến công tác PCCC nhưng tại các chợ đều có khó khăn, thiếu hụt  không đồng bộ về thiết bị, lực lượng chữa cháy tại chỗ vẫn còn “lỗ hổng”. Chợ Ga xây dựng từ lâu, đang dần xuống cấp. Hệ thống điện của chợ hơn 10 năm nay chưa được cải tạo, chỉ sửa chữa chắp vá. Đây là nguy cơ tiềm ẩn cháy, nổ rất cao vì nguyên nhân của các vụ cháy phần lớn là do chập điện.  Tuy không bức xúc như chợ Ga, nhưng công tác PCCC cũng cần được quan tâm hơn nữa. Bởi lẽ, phía sau chợ, lối đi ra phố Hoàng Ngân, còn có một số hàng ăn sử dụng bếp than, bên cạnh đó là điểm giữ xe máy- rất nguy hiểm, dễ phát sinh sự cố cháy và không bảo đảm thoát nạn cho mọi người. Gian hàng bán hàng mã còn lụp xụp, chưa được quan tâm đúng mức công tác PCCC. Theo ý kiến của lãnh đạo các Ban quản lý chợ, nếu không làm tốt việc chữa cháy tại chỗ mà trông chờ vào cảnh sát PCCC thành phố thì với khoảng thời gian chờ đợi dù chỉ vài phút cũng đủ gây ra hậu quả lớn. Trong khi đó, lực lượng PCCC tại chỗ của các chợ đều thiếu và yếu, đang ngày một “già đi”, tìm người thay thế khó khăn. Tại chợ Ga, qua hội thao PCCC các năm, vẫn nội dung ấy, con người ấy nhưng kết quả ngày một giảm.

Cổng chợ Ga bị chiếm dụng làm nơi giữ xe máy, xe đạp, cản trở lực lượng chức năng ứng cứu khi sự cố cháy, nổ xảy ra.

Thượng tá Đoàn Văn Nhẹ, Phó trưởng Phòng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy (Công an thành phố) cho biết: Tình hình cháy nổ trên địa bàn thành phố có những diễn biến phức tạp. Những ngày cuối tháng 12-2006, trên địa bàn thành phố xảy ra liên tiếp 7 vụ cháy gần 5.500 mét vuông cỏ và lá khô ở rừng Thiên Văn (quận Kiến An); cháy 3 vụ nhà dân; 2 vụ cháy trong quá trình sản xuất; thiệt hại ước tính gần 20 triệu đồng. Nguyên nhân các vụ cháy chủ yếu do bất cẩn trong sinh hoạt và sản xuất, như chập điện, hút thuốc lá, hàn cắt bằng khí đốt…. Nguy cơ cháy chợ là rất cao.  Do mật độ các hộ kinh doanh quá mức cho phép, lối đi lại bị chiếm dụng, không ai dám chắc bảo đảm an toàn cho người khi sự cố cháy nổ, xảy ra.

Không để chợ cháy mới lo khắc phục

Hơn bao giờ hết, Ban quản lý các chợ phải tự đánh giá công tác PCCC của mình để khắc phục. Tại chợ Ga, chợ Tam Bạc, chợ An Dương, những chợ lớn nằm ở trung tâm thành phố với lượng hàng hóa lớn đều thực hiện thông báo vụ việc, nguyên nhân cháy đến bà con tiểu thương, để nâng cao ý thức PCCC, cũng là bảo vệ tài sản của mình. Bản thân các hộ kinh doanh buôn bán thấy được lợi ích thiết thực, sống còn trong bảo đảm  an toàn PCCC, tuyệt đối không lập bàn thờ, thắp hương, đốt nến, đèn dầu thắp sáng, cẩn thận trong sử dụng các thiết bị điện… là nguyên nhân trực tiếp phát sinh sự cố cháy. Mặt khác, Ban quan lý các chợ kiên quyết xử lý các hộ vi phạm quy định an toàn PCCC, lấn chiếm lối đi, đường thoát nạn trong chợ  làm nơi bày bán hàng hóa, từng bước sắp xếp, bảo đảm mật độ các hộ kinh doanh trong chợ phù hợp, phục vụ việc thoát nạn và chữa cháy khi không may sự cố cháy, nổ xảy ra. Chính quyền các phường và các ban, ngành chức năng xử lý kiên quyết, triệt để các điểm dịch vụ giữ xe đạp, xe máy tự phát chung quanh các chợ làm mất trật tự văn minh đô thị và cản trở việc phòng cháy, chữa cháy. Mới đây, ngày 8-11-2006 Chính phủ ban hành Nghị định số 130/NĐ-CP quy định chế độ bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc đối với tài sản phải tham gia bảo hiểm cháy, nổ bao gồm nhà, công trình kiến trúc và các trang thiết bị kèm theo; máy móc thiết bị; các loại hàng hóa, vật tư, tài sản khác mà giá trị của nó được tính thành tiền. Theo quy định pháp luật, các chợ kiên cố, bán kiên cố thuộc thẩm quyền quản lý trực tiếp của UBND cấp huyện trở lên; các chợ kiên cố, bán kiên cố khác, trung tâm thương mại, siêu thị, cửa hàng bách hóa có tổng diện tích các gian hàng từ 300 m² trở lên hoặc có khối tích từ 1.000 m³ trở lên đều phải mua bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc. Do vậy, để giảm thiểu các thiệt hại do cháy nổ không may xảy ra, bà con cần chủ động mua bảo hiểm cháy nổ theo quy định, vừa là nghĩa vụ với cộng đồng, xã hội, vừa là biện pháp bảo đảm an toàn quyền lợi kinh doanh của bản thân. Một giải pháp hết sức quan trọng là lực lượng PCCC tại chỗ phải duy trì nghiêm chế độ trực 24/24 giờ, kịp thời ngăn chặn, xử lý hiệu quả các sự cố cháy nổ vừa mới phát sinh. Bởi phòng cháy hơn chữa cháy.