Nỗi niềm nơi đầu sóng

Vạn sự khởi đầu nan...

Văn phòng Tổ chức Tầm nhìn thế giới Hải Phòng ở phố Văn Cao, nơi triển khai các dự án phòng chống HIV/AIDS trên địa bàn Hải Phòng, trong đó có Dự án phòng ngừa lây nhiểm HIV/AIDS ở khu vực ngư dân và khu du lịch Đồ Sơn. Anh Lê Huy Định và những nhân viên văn phòng này luôn tất bật với việc tuyên truyền phòng chống HIV/AIDS ở khu du lịch Đồ Sơn.

Đoạn đường 20 cây số cùng anh Định ra Đồ Sơn như ngắn lại bởi câu chuyện về công việc hàng ngày của những người ở tổ chức phi chính phủ này. Anh Định đại diện cho Tổ chức Tầm nhìn thế giới chắp nối, tổ chức và hình thành các nhóm tình nguyện viên, điều phối viên được huy động từ các chủ nhà hàng, tiếp viên và có thể cả những cán bộ cơ sở tham gia truyền thông, vận động mọi người chung tay phòng ngừa HIV/AIDS vì sự an toàn của chính mình và cộng đồng.

Anh Định tâm sự: "Hai năm trước, khi bắt đầu triển khai dự án, các chủ nhà hàng và các tiếp viên không hưởng ứng vì họ sợ ảnh hưởng đến công việc kinh doanh ". Không còn cách nào khác là phải kiên trì vận động và giúp họ thấy được sự cần thiết của việc phòng ngừa HIV/AIDS vì nó liên quan trực tiếp đến mạng sống của mỗi người. Một người nhiễm HIV quan hệ tình dục không an toàn sẽ truyền bệnh theo cấp số nhân cho nhiều người khác, và ở khu du lịch Đồ Sơn thì nguy cơ đó càng cao. Xen trong câu chuyện, anh trầm tư: "Tôi đi về liên tục thế này, có khi ngày vài lần là chuyện thường, nhưng cũng chỉ nói với vợ là đi làm dự án ở Kiến Thụy mà chưa thể nói thật việc mình làm. Rồi dần dần cô ấy sẽ hiểu". Có lẽ vợ của anh Định cũng thông cảm với chồng mình nếu biết việc anh đang làm. Song quả thật, đi cùng anh một ngày thôi mà chúng tôi cũng thấy "ngấm" bởi những nhọc nhằn, vất vả và có thể còn những áp lực nữa. Sáng đến các nhà hàng vận động, xây dựng mạng lưới tình nguyện viên, điều phối viên; hướng dẫn chủ nhà hàng và tiếp viên sử dụng bao cao su trong quan hệ tình dục; tổ chức truyền thông qua các buổi biểu diễn văn nghệ, khám sức khỏe định kỳ giúp sớm phát hiện và theo dõi, ngăn chặn HIV lây lan,... và khi ngơi tay, ngẩng đầu lên đã thấy trời tối từ lúc nào.

Chủ tịch Hội Phụ nữ Đồ Sơn Hoàng Thị Yến chia sẻ: "Cái khó là huy động được những tình nguyện viên là tiếp viên các nhà hàng, nhà nghỉ. Tiếp cận được họ rất khó vì trong số họ có một số người ngại tham gia, số đông còn lại không biết chữ nên công tác tuyên truyền gặp nhiều khó khăn".

Vận động chủ nhà hàng tham gia là cố gắng lớn của những người thực hiện dự án. Các chủ nhà hàng luôn từ chối với lý do bận rộn hoặc không muốn tham gia tuyên truyền phòng chống HIV/AIDS. Nhưng có lẽ lý do chính là họ sợ ảnh hưởng đến việc kinh doanh của họ. Bà Yến đánh giá: "Nếu không có lực lượng tình nguyện viên là chủ nhà hàng và tiếp viên thì rất khó tiếp cận để tuyên truyền, vận động đến nhóm du khách và nhân viên trong việc phòng chống nhiễm HIV".

Thầm lặng thắp sáng niềm tin...

Dự án phòng chống HIV/AIDS ở Đồ Sơn thành lập được 6 nhóm với 145 tình nguyện viên là chủ và nhân viên, tiếp viên các nhà hàng. Có được con số ấy là cả một câu chuyện dài với những nỗ lực không biết mệt mỏi của những người thực hiện dự án. Những tình nguyện viên tham gia phòng chống HIV trước hết vì chính sự an toàn và phòng chống lây nhiễm cho chính mình. Chị Liên, chủ nhà hàng Liên Dung ở khu 2 Đồ Sơn là một trong những chủ nhà hàng tích cực tham gia phòng chống HIV/AIDS ở khu vực du lịch và nhà nghỉ. Chị tâm sự: "Mới đầu cũng ngại tham gia, nhưng do cán bộ dự án kiên trì vận động và khi nhận thức được việc làm này có lợi cho nhà hàng và nhân viên của mình nên tôi ủng hộ, vận động các chủ nhà hàng khác cùng hưởng ứng".

Chúng tôi gặp cô Đặng Minh Hiên, người hơn 15 năm nay gắn bó với công tác vận động phòng chống HIV ở khu du lịch nổi tiếng này tại một buổi cô đến vận động và hướng dẫn các tiếp viên một nhà hàng ở khu 2 Đồ Sơn cách phòng chống lây nhiễm HIV qua đường tình dục. Nhìn và nghe cô lựa lời tâm sự nhỏ to, gọi các em bằng con, chỉ cho họ cách sử dụng bao cao su và biện pháp chống lây nhiễm trong quan hệ tình dục mà thấy ấm áp tình người. Các tiếp viên cũng đáp lại tình cảm như với một người mẹ, thật gần gũi mà tự nhiên. Thì ra, cô không có chồng, con, sống một mình và cũng có riêng một nhà nghỉ ở xóm Chẽ, phường Vạn Sơn.

"Cô làm công việc này lâu năm rồi, nên chủ nhà hàng và tiếp viên rất quen rồi, đó là một thuận lợi không dễ gì có được, song cũng có những cái khó riêng.- Cô bộc bạch. "Họ gặp mình nhiều nên cũng "nhờn", nhiều khi chỉ vì nể mà họ làm theo chứ thực ra thuyết phục họ nghe mình mà sử dụng các biện pháp an toàn trong quan hệ tình dục khó lắm". Cô cho chúng tôi xem phiếu kết quả xét nghiệm của Lò Thị L, tiếp viên một nhà hàng, quê Yên Bái bị nhiễm HIV và kể lại rằng, mất nhiều thời gian kiên trì vận động, thuyết phục để L không truyền bệnh cho người khác. Điều đó thật khó, song bằng tình cảm với người bệnh và trách nhiệm với người dân, du khách cô gắng công và đã không bị phụ lòng. Cô kể: "Tôi từng ân hận vì để một trường hợp tương tự truyền HIV cho nhiều người, trong đó có cả chồng cô gái, cũng vì không được tuyên truyền, vì sự thiếu hiểu biết mà cô ấy gây hậu quả như vậy". Nghe câu chuyện chúng tôi chợt nghĩ, không biết có bao nhiêu trường hợp không được phát hiện nhiễm HIV, và nếu họ cũng không được tuyên truyền mà thiếu hiểu biết, truyền bệnh thì số người bị lây nhiễm đông đến mức nào? Thế mới thấy, những người như cô Hiên quan trọng như thế nào trong cuộc chiến lặng thầm này.

 Hòa cùng dòng người, khách du lịch có, chủ nhà hàng có, nhân viên, tiếp viên có và nhiều nữa những người dân dự đêm liên hoan văn nghệ phòng chống HIV/AIDS do chính các tình nguyện viên là chủ và tiếp viên các nhà hàng biểu diễn, anh Định bật mí: Trong số các em biểu diễn trên sân khấu có người không may nhiễm HIV nhưng họ quên đi mặc cảm và tham gia nhiệt tình các hoạt động phòng chống lây nhiễm căn bệnh chưa có thuốc đặc trị này. Để có được buổi biểu diễn ý nghĩa này, mọi người phải thu xếp thời gian tập hát, hùng biện, dựng và tập diễn các tiểu phẩm vui nhộn có nội dung tuyên truyền phòng chống HIV/AIDS. Nhìn họ say sưa biểu diễn trên sân khấu mới thấy hiệu quả tuyên truyền đem lại thật hữu ích.

Phòng chống HIV/AIDS tất nhiên không thể kết thúc ngày một, ngày hai. Nhưng cách mà người ta đang làm trong việc phòng ngừa đại dịch này ở khu du lịch Đồ Sơn thật sát thực,có ý nghĩa xã hội sâu sắc và cảm nhận rõ mọi người không vô cảm trước sự tấn công của HIV. Chí ít cũng đem lại cho chúng ta cơ sở về niềm tin chiến thắng, dần loại bỏ căn bệnh thế kỷ này khỏi cuộc sống.

Phạm Lượng