Hành trình làm chủ kỹ thuật ghép tạng tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ (bài 2):
Nỗ lực tiên phong từ quyết tâm đưa y học hiện đại về quê hương Đất Tổ
(PLVN) - Từ kỹ thuật từng chỉ có thể triển khai tại một số bệnh viện tuyến Trung ương, ghép tạng đã được Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ từng bước làm chủ sau hơn một thập kỷ nỗ lực. Thành quả ấy không chỉ được đo đếm bằng số lượng ca ghép thành công mà còn là kết quả của một chiến lược đầu tư bài bản, quá trình đào tạo lâu dài, sự đồng hành của các chuyên gia đầu ngành và tinh thần dám nghĩ, dám làm, quyết tâm đưa những thành tựu y học hiện đại đến gần hơn với người dân trên quê hương Đất Tổ.
Từ quyết định mở đường đến dấu mốc lịch sử
Mười năm trước, khi ghép tạng vẫn được xem là một trong những kỹ thuật phức tạp nhất của y học hiện đại, ít ai nghĩ rằng một bệnh viện tuyến tỉnh có thể từng bước làm chủ lĩnh vực chuyên sâu này. Bởi phía sau mỗi ca ghép thành công không chỉ là năng lực của ekip phẫu thuật mà còn là sự phối hợp của cả một hệ thống chuyên môn, từ hồi sức tích cực, gây mê hồi sức, xét nghiệm, miễn dịch, chẩn đoán hình ảnh, điều dưỡng đến chăm sóc và theo dõi lâu dài sau ghép.
Trong bối cảnh đó, quyết định phát triển kỹ thuật ghép tạng tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ vào năm 2015 được xem là bước đi táo bạo, nhiều thách thức.
Xuất phát từ nhu cầu điều trị ngày càng lớn của người bệnh suy tạng giai đoạn cuối và mong muốn đưa kỹ thuật cao về phục vụ người dân địa phương, Ban Giám đốc Bệnh viện, dưới sự lãnh đạo của PGS.TS.BS Nguyễn Huy Ngọc (khi đó là Giám đốc Bệnh viện, nay là Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ), đã quyết định ký kết hợp tác chuyên môn với Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức để tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật ghép tạng.
Đây là một bước đi đột phá, là dấu mốc mở đầu cho quá trình xây dựng và phát triển hoạt động hiến - ghép mô, tạng tại Bệnh viện.
Đằng sau quyết định ấy là quá trình chuẩn bị công phu kéo dài nhiều tháng. Hàng loạt cán bộ y tế thuộc nhiều chuyên khoa được cử đi đào tạo chuyên sâu; hệ thống trang thiết bị được đầu tư đồng bộ; quy trình chuyên môn được xây dựng theo các tiêu chuẩn nghiêm ngặt. Mục tiêu không chỉ là thực hiện được một ca ghép thành công mà còn phải hình thành được một hệ thống đủ năng lực vận hành bền vững.
BSCKII. Đinh Thị Thu Phương – Phó Giám đốc Trung tâm Thận – Lọc máu, cho biết việc tiếp nhận chuyển giao ghép tạng tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ được triển khai bài bản với sự đồng hành của các chuyên gia Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.
Chị nhớ lại: “Đội ngũ của bệnh viện đã được đào tạo, chuyển giao kỹ thuật ghép tạng từ các chuyên gia đầu ngành tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức bằng hình thức đào tạo từ xa kết hợp hội chẩn và đào tạo tại chỗ. Những kiến thức được tiếp nhận không chỉ giới hạn ở kỹ thuật phẫu thuật mà còn bao gồm toàn bộ quy trình ghép tạng từ đánh giá người hiến, lựa chọn người nhận, bảo quản tạng, hồi sức, chăm sóc và theo dõi lâu dài sau ghép.”
Dưới sự đồng hành của các chuyên gia từ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ đã thực hiện thành công ca ghép tạng đầu tiên năm 2015.
Theo BSCKII. Đinh Thị Thu Phương, giá trị lớn nhất của quá trình chuyển giao không chỉ nằm ở việc thực hiện thành công một ca ghép, mà còn giúp Bệnh viện từng bước làm chủ toàn bộ chuỗi hoạt động ghép tạng. Đây chính là nền tảng quan trọng để kỹ thuật được triển khai an toàn và bền vững.
Song song với đào tạo nhân lực, Bệnh viện tập trung đầu tư cơ sở vật chất, hệ thống trang thiết bị hiện đại, hoàn thiện năng lực xét nghiệm, đánh giá miễn dịch, xây dựng quy trình đánh giá chết não theo quy định của Bộ Y tế và thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia để việc điều phối nguồn tạng được thực hiện kịp thời, hiệu quả.
Ngày 25/6/2015, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ thực hiện thành công ca ghép thận đầu tiên, trở thành bệnh viện tuyến tỉnh đầu tiên trong cả nước triển khai kỹ thuật ghép tạng. Dấu mốc này không chỉ mở ra một lĩnh vực chuyên môn mới đối với Bệnh viện mà còn khẳng định năng lực tiếp cận và làm chủ các kỹ thuật y học chuyên sâu ngay tại tuyến tỉnh.
Sau hơn một thập kỷ, ký ức về ca ghép lịch sử ấy vẫn còn vẹn nguyên trong tâm trí những người trực tiếp tham gia. BS Dương Xuân Phương, Trưởng khoa Phẫu thuật Tim mạch - Lồng ngực, thành viên ê-kíp thực hiện ca ghép tạng năm đó, vẫn nhớ rõ khoảnh khắc quả thận được ghép bắt đầu hồng trở lại và hoạt động trong cơ thể người bệnh.
“Đó là thời khắc lịch sử. Khi quả thận vừa ghép hồng lên và bắt đầu hoạt động... Chúng tôi hiểu mình đã viết nên một trang mới cho Bệnh viện”, bác sĩ Dương Xuân Phương kể.
Theo BS Dương Xuân Phương, thử thách lớn nhất khi ấy không chỉ là thực hiện thành công một ca ghép mà còn là vượt qua tâm lý e ngại khi đưa một kỹ thuật vốn chỉ được triển khai ở các bệnh viện tuyến Trung ương về áp dụng tại tuyến tỉnh.
“Nếu không dám bước đi đầu tiên, sẽ chẳng bao giờ đến đích. Chúng tôi không chỉ muốn chữa bệnh mà còn muốn gieo niềm tin vào sự sống.”
Chính sự quyết tâm, đồng lòng ấy đã giúp tập thể Bệnh viện vượt qua những giới hạn ban đầu để tạo nên một dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt đối với ngành y tế tỉnh Phú Thọ
Ca ghép thành công ngày 25/6/2015 không phải là đích đến. Đó là điểm khởi đầu, là nền móng cho quá trình hoàn thiện năng lực và quy trình chuyên môn để xây dựng một hệ thống ghép tạng toàn diện, từng bước đưa ghép tạng trở thành kỹ thuật được triển khai thường quy, an toàn và bền vững.
Từng bước làm chủ kỹ thuật, khẳng định năng lực của một bệnh viện tuyến tỉnh
Theo TS.BS Hà Thị Bích Vân, Trưởng khoa Hồi sức tích cực – Chống độc, để triển khai thành công kỹ thuật ghép tạng, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở đội ngũ nhân lực được đào tạo bài bản hay hệ thống trang thiết bị hiện đại, mà còn ở sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa trong toàn bộ quy trình chuyên môn.
Đặc biệt, đối với các ca hiến - ghép tạng từ người cho chết não, quy trình đánh giá chết não là một trong những khâu quan trọng nhất. Quy trình này được thực hiện nghiêm ngặt theo quy định của Bộ Y tế, với sự tham gia của nhiều chuyên gia nhằm bảo đảm tính khách quan, chính xác và minh bạch.
Khi người hiến đủ điều kiện, Bệnh viện phối hợp với Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia và các cơ sở y tế liên quan để lựa chọn người nhận phù hợp, bảo đảm nguồn tạng được điều phối đúng quy định và phát huy hiệu quả cao nhất.
Một ca ghép tạng thành công không chỉ được quyết định trong phòng phẫu thuật. Từ tư vấn hiến tạng, tổ chức lấy tạng đến chăm sóc và theo dõi người bệnh sau ghép đều được triển khai theo một quy trình thống nhất.
Theo TS.BS Hà Thị Bích Vân, đây là chuỗi công việc liên hoàn, đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng của nhiều chuyên khoa; chỉ cần một mắt xích xảy ra sai sót cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả của cả ca ghép.
Khát vọng vươn tầm từ nền tảng đã được củng cố
Sau hơn mười năm kể từ ca ghép thận đầu tiên, những nền tảng được xây dựng từ giai đoạn đầu đã phát huy hiệu quả. Nhờ quá trình chuẩn hóa liên tục, hoạt động ghép tạng của Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ ngày càng được hoàn thiện, góp phần khẳng định vai trò của đơn vị trong mạng lưới điều phối ghép tạng quốc gia.
Những kết quả đạt được không chỉ phản ánh năng lực từng bước làm chủ kỹ thuật ghép tạng của Bệnh viện mà còn cho thấy hiệu quả phối hợp với Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia và các cơ sở y tế trong việc điều phối nguồn tạng, đưa mô, tạng hiến đến đúng người bệnh trong “thời gian vàng”.
Tuy nhiên, theo TS.BS Hà Thị Bích Vân, làm chủ kỹ thuật mới chỉ là bước khởi đầu. Để hoạt động ghép tạng phát triển bền vững, Bệnh viện vẫn tiếp tục đầu tư cho nguồn nhân lực, trang thiết bị và cập nhật các tiến bộ chuyên môn, tăng cường hợp tác với Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia cùng các bệnh viện tuyến Trung ương trong chuyển giao chuyên môn, điều phối nguồn tạng.
Đây cũng là nền tảng để đơn vị từng bước làm chủ thêm các kỹ thuật ghép tạng chuyên sâu như ghép tim, ghép gan và ghép phổi trong thời gian tới. Và mục tiêu lớn hơn là xây dựng một trung tâm kỹ thuật cao có khả năng đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh của người dân trong khu vực, góp phần hiện thực hóa định hướng phát triển Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ trở thành bệnh viện hạng đặc biệt đảm nhận chức năng vùng trong tương lai.
Sau hơn một thập kỷ, điều Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ đạt được không chỉ là việc làm chủ một kỹ thuật y học hiện đại vốn trước đây chủ yếu được triển khai tại các bệnh viện tuyến Trung ương. Quan trọng hơn, đơn vị đã xây dựng được đội ngũ chuyên môn có năng lực, hình thành quy trình phối hợp đồng bộ giữa nhiều chuyên khoa và từng bước đưa kỹ thuật cao đến gần hơn với người dân.
Từ chỗ phụ thuộc nhiều vào hỗ trợ chuyên gia tuyến trên, các cán bộ y tế của Bệnh viện đã từng bước làm chủ kỹ thuật, chủ động xử trí nhiều tình huống phức tạp và tham gia đào tạo, chia sẻ kinh nghiệm cho các đơn vị khác.
Sự trưởng thành của đội ngũ chuyên môn cũng phản ánh hiệu quả của chiến lược phát triển dài hạn mà Bệnh viện theo đuổi trong nhiều năm qua. Thành công đó đã mang lại lợi ích thiết thực cho người bệnh có cơ hội tiếp cận dịch vụ kỹ thuật cao ngay tại địa phương, giảm chi phí điều trị, giảm áp lực đi lại và được theo dõi lâu dài bởi đội ngũ bác sĩ quen thuộc.
Cho đến nay, công tác hiến – ghép mô, tạng tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ đã ghi dấu những bước tiến vượt bậc, khẳng định vị thế tiên phong của một bệnh viện tuyến tỉnh trong lĩnh vực y học kỹ thuật cao.
Nhớ lại những ngày đầu triển khai ghép tạng, BS Dương Xuân Phương, Trưởng khoa Phẫu thuật Tim mạch - Lồng ngực, vẫn tâm đắc với suy nghĩ: “Nếu không dám bước đi đầu tiên, sẽ chẳng bao giờ đến đích.”
Sau hơn mười năm nhìn lại, quyết định tiên phong năm 2015 không chỉ mở ra hướng phát triển mới cho Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ mà còn chứng minh rằng nhiều kỹ thuật y học chuyên sâu hoàn toàn có thể được làm chủ tại tuyến tỉnh khi có chiến lược đầu tư phù hợp, đội ngũ chuyên môn vững vàng và sự đồng hành của các đơn vị đầu ngành. Từ nền tảng vững chắc ấy, nhiều người bệnh đã có thêm cơ hội tiếp cận kỹ thuật ghép tạng chất lượng cao ngay tại địa phương, thay vì phải chuyển lên các bệnh viện tuyến Trung ương.
Theo lãnh đạo Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, thành công trong ứng dụng các kỹ thuật y học hiện đại, cùng với việc chuẩn bị đầy đủ những điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị tiên tiến, đồng bộ, tích cực tiếp nhận, chuyển giao và làm chủ nhiều kỹ thuật cao, chuyên sâu, đặc biệt là chuẩn bị về con người – nguồn nhân lực chất lượng cao, Bệnh viện đang hướng tới mục tiêu trở thành bệnh viện hạng đặc biệt đảm nhận chức năng vùng.