Nỗ lực số hóa quản lý tàu cá, chống khai thác IUU ở Hà Tĩnh

Thời gian qua, Hà Tĩnh đặc biệt chú trọng công tác giám sát thiết bị hành trình (VMS), quản lý chặt chẽ các tàu cá không đủ điều kiện hoạt động để chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Theo kết quả rà soát, toàn tỉnh còn 17 tàu cá không đủ điều kiện khai thác; giao chính quyền cơ sở theo dõi, bảo đảm neo đậu tại bến, không tham gia khai thác thủy sản.

Cùng với việc siết chặt quản lý tàu cá, Hà Tĩnh đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong kiểm soát tàu thuyền ra, vào cảng và truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác.

Thực hiện chỉ đạo của Ban Chỉ đạo IUU tỉnh, từ ngày 1/1/2026, các tàu cá rời cảng, cập cảng trên địa bàn đều thực hiện khai báo qua hệ thống điện tử truy xuất nguồn gốc thủy sản (eCDT). Trên cơ sở đó, chính quyền các địa phương ven biển đã tích cực hỗ trợ chủ tàu, cơ sở thu mua, doanh nghiệp chế biến thủy sản đăng ký và đưa phần mềm vào sử dụng.

Các địa phương có hoạt động khai thác thủy sản, ngoài hướng dẫn ngư dân sử dụng eCDT còn tuyên truyền, yêu cầu các tàu cá thực hiện khai báo đầy đủ.

Cụ thể, tại xã Thiên Cầm, đến nay, 226/226 tàu cá của xã đã được cài đặt, sử dụng phần mềm eCDT. Cùng với việc đưa Cảng cá Cửa Nhượng vào vận hành ổn định, dữ liệu cập nhật qua phần mềm giúp cơ quan chức năng quản lý số lượng tàu thuyền, sản lượng thủy sản qua cảng; từng bước hình thành thói quen khai báo minh bạch của ngư dân khi tham gia khai thác thủy sản, nhất là đối với tàu cá hoạt động vùng ven bờ.

Cảng cá Cửa Sót (xã Lộc Hà), là cảng cá chỉ định, thường xuyên có nhiều tàu cá dài từ 15m trở lên làm thủ tục xuất, nhập cảng, công tác kiểm soát qua phần mềm eCDT cũng được tăng cường.

Về phía cơ quan quản lý, thông qua hệ thống nhật ký điện tử eCDT và thiết bị VMS, Ban Quản lý các cảng cá và Khu neo đậu tránh trú bão tàu cá có thể theo dõi hoạt động tàu cá từ khi rời bến đến lúc cập cảng. Việc kiểm tra, giám sát sản lượng dựa trên dữ liệu điện tử góp phần nâng cao tính minh bạch, công khai và bảo đảm đúng quy định.

Ông Bùi Tuấn Sơn - Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản (Sở NN&MT tỉnh Hà Tĩnh) cho biết: “Thời gian tới, tỉnh tăng cường quản lý tàu cá không có giấy phép khai thác, hết hạn đăng kiểm, tàu cá có nguy cơ cao, tàu cá mất kết nối VMS dài ngày; rà soát hồ sơ, đảm bảo việc xóa đăng ký 1.079 tàu cá đúng quy định, không còn tham gia khai thác thủy sản trên biển. Đồng thời, chỉ đạo các lực lượng chức năng kiểm soát tàu cá ra/vào cảng cá, xuất/nhập bến, giám sát sản lượng thủy sản bốc dỡ qua cảng theo quy định; đảm bảo không cho tàu cá xuất bến nếu không đủ điều kiện”.

Việc đẩy mạnh số hóa trong quản lý tàu cá và truy xuất nguồn gốc thủy sản đã và đang mang lại những chuyển biến tích cực cho Hà Tĩnh. Không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả giám sát, minh bạch hóa hoạt động khai thác, các giải pháp này còn tạo nền tảng để ngành thủy sản phát triển theo hướng hiện đại, bền vững.