Ninh Bình: Hành trình từ tâm linh gắn với đô thị di sản

Vùng đất hội tụ những di sản văn hóa thiêng liêng và cảnh quan kỳ vĩ

Tỉnh Ninh Bình, vùng đất mang trong mình bề dày lịch sử nhân loại, tôn giáo, tín ngưỡng và quốc gia dân tộc, nơi lắng đọng những tầng văn hóa từ thời đại đồ đồng, đồ đá đến văn minh Đại Việt trong cảnh quan thiên nhiên tuyệt sắc cùng con người hiền hòa đôn hậu.

Với vị trí địa lý thuận lợi, tiềm năng tự nhiên - nhân văn vượt trội, con người năng động, sáng tạo, Ninh Bình đang từng bước khẳng định là một trung tâm du lịch hàng đầu của cả nước, là điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch khu vực và quốc tế.

Với vị trí chiến lược, Ninh Bình có vai trò là cửa ngõ phía Nam của Thủ đô Hà Nội, tiếp giáp các tỉnh Hưng Yên, Phú Thọ, Thanh Hóa, thành phố Hà Nội và Biển Đông, Có vị trí tiếp cận dễ dàng các tuyến du lịch xuyên Việt, trục kết nối Đông - Tây, hành lang kinh tế ven biển, các trục giao thông huyết mạch quốc gia như đường cao tốc Bắc – Nam, quốc lộ 1A, đường bộ, đường thủy nội địa và tuyến đường sắt cao tốc chạy qua.

Vị trí liên vùng này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho việc đón và trung chuyển khách du lịch, mà còn mở rộng cơ hội kết nối, phát triển du lịch liên tỉnh, liên vùng một cách thuận tiện.

Nền địa hình đa dạng - hội tụ những thắng cảnh

Ninh Bình là vùng đất hội tụ đủ các dạng địa hình đồi núi, vùng đất của ngàn non với những hang động kỳ thú, đại ngàn xanh thẳm, đồi sót Trung sinh, non Côi; núi Đọi; núi Thúy, bên dòng sông Vị, sông Châu, sông Vân, ăm ắp huyền thoại, bậc thềm phù sa cổ, đồng bằng, vùng đất ngập nước và vùng ven biển, tạo nên một nền sinh cảnh đa dạng, phong phú, hấp dẫn.

Quần thể danh thắng Tràng An được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới - có cảnh quan độc đáo, nơi lưu dấu lịch sử nhân loại, nơi ôm ấp kinh đô của nước Việt ở thế kỷ 10.

Các danh thắng nổi tiếng khác như Tam Cốc - Bích Động; Vườn quốc gia Cúc Phương; các địa danh sông Vân - núi Thúy, sông Châu - núi Đọi: Non Côi - sông Vị; Vườn quốc gia Xuân Thủy, đầm Vân Long, Hồ Tam Chúc, Bát Cảnh Sơn, Cồn Nổi, Cồn Lu, Cồn Lặc, Cồn Mờ, biển Kim Sơn, Quất Lâm, Rạng Đông, Thịnh Long… tạo nên bức tranh thiên nhiên đa sắc, vừa hùng vĩ, vừa thơ mộng.

Hệ thống sông hồ, ruộng đồng, làng quê thanh bình kết hợp với môi trường sinh thái trong lành là điều kiện lý tưởng để phát triển du lịch nghỉ dưỡng, du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái - nông nghiệp trải nghiệm.

Di sản văn hóa - lịch sử lâu đời, đậm dấu ấn ngàn năm

Là cái nôi lưu dấu nhiều di tích lịch sử nhân loại, của nhiều triều đại phong kiến Việt Nam như Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần và các di tích - lịch sử cách mạng kháng chiến. Ninh Bình lưu giữ kho tàng di sản văn hóa - lịch sử đồ sộ, được xem là “bảo tàng sống” của văn hóa Việt cổ.

Toàn tỉnh có gần 5.000 di tích đã kiểm kê, trong đó có 8 di tích quốc gia đặc biệt và hàng trăm di tích cấp quốc gia, di tích cấp tỉnh. Các di tích tiêu biểu như: Khu di tích Cố đô Hoa Lư, Đền Trần - Chùa Tháp (chùa Phổ Minh), Đền Trần Thương, Chùa Long Đọi Sơn, đền Xám, chùa Keo Hành Thiện, chùa Bái Đính, đền Thánh Nguyễn, đền Lảnh Giang, Phủ Dầy, chùa Cổ Lễ, Đền Nguyễn Công Trứ, Chùa Địa Tạng Phi Lai... là điểm đến văn hóa, tâm linh, giáo dục truyền thống và kết nối cộng đồng.

Những nhân vật lịch sử lừng danh như Vua Đinh Tiên Hoàng, Vua Lê Đại Hành, các vị hoàng đế Triều Trần, Quốc công Tiết chế Trần Hưng Đạo, Thánh Nguyễn, Doanh điền sứ Nguyễn Công Trứ, Trạng lường Lương Thế Vinh, Nhà văn Nam Cao, nhà thơ Nguyễn Khuyến, Tú Xương, Nguyễn Bính, nhạc sỹ Văn Cao và nhiều nhà hoạt động cách mạng nổi tiếng như: Trường Chinh, Lê Đức Thọ… để lại dấu ấn sâu sắc, gắn với các điểm di tích, nhà lưu niệm có giá trị giáo dục lịch sử, văn hóa sâu rộng

Mang bản sắc văn hóa dân gian và tín ngưỡng đậm đà

Ninh Bình không chỉ giàu tài nguyên di sản văn hóa vật thể mà còn nổi bật với di sản văn hóa phi vật thể. Toàn tỉnh có 33 di sản phi vật thể được vinh danh, nổi bật là di sản “Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt” được UNESCO ghi danh trong Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Hệ thống lễ hội truyền thống có quy mô lớn và hấp dẫn như: Lễ hội Tràng An, Lễ hội Hoa Lư, Lễ hội Phủ Dầy, Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn, Lễ khai ấn Đền Trần, Lễ hội chùa Tam Chúc, Lễ hội chùa Bái Đính, lễ hội chùa Bà Đanh, lễ hội chùa Keo Hành Thiện… tạo nên bức tranh sinh hoạt văn hóa sôi động quanh năm.

Các loại hình nghệ thuật dân gian đặc trưng như hát Xẩm, hát Chèo, múa rối nước, hát Chầu văn, ca Trù… cùng hàng chục làng nghề truyền thống như: điêu khắc đá Ninh Vân, gốm Quyết Thành, trống Đọi Tam, dệt Nha Xá, hoa cây cảnh Vị Khê, đúc đồng Tống Xá, Sơn mài Cát Đằng, mây giang đan Ngọc Động… góp phần làm phong phú sản phẩm du lịch và nâng cao trải nghiệm văn hóa cho du khách.

Sản phẩm du lịch đa dạng - hướng tới chuyên nghiệp, bền vững

Với lợi thế địa lý và nguồn tài nguyên du lịch phong phú, tỉnh Ninh Bình đang phát triển nhiều loại hình du lịch chất lượng cao như: du lịch sinh thái - nghỉ dưỡng như Tràng An, Cúc Phương, Cồn Nổi, Kim Sơn, vườn quốc gia Xuân Thủy…, du lịch tâm linh, lịch sử tôn giáo, tín ngưỡng gồm: Bái Đính, Tam Chúc, Phủ Dầy, hệ thống nhà thờ công giáo Phát Diệm; Bùi Chu.., du lịch văn hóa - lịch sử có cố đô Hoa Lư, Đền Trần - chùa Tháp (chùa Phổ Minh), chùa Cổ Lễ, nhà lưu niệm cố Tổng Bí thư Trường Chinh, nhà lưu niệm đồng chí Lê Đức Thọ…, du lịch cộng đồng - nông nghiệp: làng nghề truyền thống, vườn hoa cây cảnh, mô hình farmstay, du lịch lễ hội - sự kiện: Tuần du lịch Ninh Bình, Vesak, Festival Tràng An… và du lịch vui chơi giải trí.

Nhiều trung tâm thương mại - phố đi bộ - khu nghỉ dưỡng mới như phố cổ Hoa Lư, Flamingo Golden Hill, Sun Urban City, Legend Valley, làng nghề hoa cây cảnh Vị Khê, không gian đi bộ Phủ Lý… đang từng bước góp phần hiện đại hóa sản phẩm, nâng tầm chất lượng trải nghiệm, phục vụ đa dạng nhu cầu khách trong nước và quốc tế.

Tầm nhìn tương lai

Với nền tảng tài nguyên phong phú, văn hóa đặc sắc, kết hợp chính sách đầu tư mạnh mẽ và định hướng phát triển bền vững, tỉnh Ninh Bình mới đang vươn mình trở thành điểm đến tiêu biểu của du lịch Việt Nam, một trung tâm du lịch  tâm linh - văn hóa - sinh thái - tắm biển - nghỉ dưỡng cộng đồng mang tầm quốc tế.

Ông Bùi Văn Mạnh - Giám đốc Sở Du lịch Ninh Bình cho biết: “Việc hợp nhất ba tỉnh Ninh Bình, Hà Nam và Nam Định là cơ hội lớn để tái định vị du lịch Ninh Bình với quy mô và tầm vóc mới”. Ông khẳng định rằng tỉnh mới đang hội tụ đầy đủ yếu tố “thiên thời – địa lợi – nhân hòa” để phát triển ngành du lịch trở thành kinh tế mũi nhọn, có khả năng cạnh tranh quốc tế, trở thành trung tâm du lịch văn hóa – sinh thái – tôn giáo, hàng đầu khu vực Đông Nam Á.

Với chính sách thông minh, cơ sở hạ tầng hiện đại, nguồn lực con người dồi dào và sự cam kết mạnh mẽ của chính quyền – “Ninh Bình” hoàn toàn đủ sức trở thành cực tăng trưởng du lịch của miền Bắc, cạnh tranh quốc tế và đưa Việt Nam tiếp cận gần hơn đến đích đến hàng đầu thế giới.