Ninh Bình: Đình Vị Khê đón nhận danh hiệu Di tích lịch sử cấp Quốc gia

Theo các tư liệu Hán Nôm còn lưu giữ, vùng đất Vị Khê được hình thành từ thế kỷ X với tên gọi Nguyễn Gia Trang, sau nhiều lần thay đổi địa danh và đến thế kỷ XVIII chính thức mang tên Vị Khê như ngày nay. Hiện nay đình Vị Khê nằm tại tổ dân phố Vị Khê, cách trung tâm phường Vị Khê khoảng 3km về phía Tây Nam, thuận lợi về giao thông và kết nối vùng.

Tương truyền, sau chiến thắng quân Nam Hán năm 939, vua Ngô Quyền đã cử danh tướng Nguyễn Công Thành về trấn giữ vùng Sơn Nam, tổ chức khai hoang, lập ấp và xây dựng cộng đồng dân cư. Đến năm 1211, Thái úy Tô Trung Từ nhận thấy nơi đây có điều kiện tự nhiên thuận lợi đã khuyến khích người dân phát triển sản xuất, truyền dạy nghề trồng hoa và cây cảnh, đặt nền móng cho làng nghề nổi tiếng tồn tại và phát triển đến nay.

Đình Vị Khê hiện là nơi thờ Thành hoàng Hổ Mang Đại vương Nguyễn Công Thành và Thái úy Tô Trung Từ. Đây những bậc tiền nhân có công khai phá đất đai, hình thành làng xóm và gây dựng nghề truyền thống cho địa phương. Trải qua nhiều lần trùng tu, di tích vẫn lưu giữ được kiến trúc truyền thống cùng nhiều hiện vật quý như sắc phong, ngọc phả, ngai thờ và bài vị có giá trị lịch sử, văn hóa. Không chỉ là không gian tín ngưỡng, đình làng Vị Khê còn gắn với nhiều dấu mốc lịch sử của địa phương trong các thời kỳ đấu tranh cách mạng, đồng thời trở thành địa điểm tổ chức các hoạt động triển lãm hoa, cây cảnh vào mỗi mùa lễ hội.

Với những giá trị tiêu biểu về lịch sử và văn hóa gắn liền với quá trình hình thành làng nghề hoa, cây cảnh Vị Khê, ngày 12/2/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Quyết định xếp hạng đình Vị Khê là Di tích lịch sử cấp Quốc gia. Tại buổi lễ, đại diện Cục Di sản văn hóa đã trao Bằng công nhận cho Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân phường Vị Khê.

Ngay sau nghi thức đón nhận, lễ hội truyền thống làng nghề hoa, cây cảnh Vị Khê chính thức khai hội với nghi thức đánh trống, dâng hương tưởng niệm các bậc tiền nhân và tổ nghề. Được biết lễ hội diễn ra từ ngày 12 - 16 tháng Giêng âm lịch (tức là từ ngày 28/2 - 4/3/2026), gồm phần lễ với các nghi thức tế lễ truyền thống, rước hoa và cây cảnh về đình dâng hương; phần hội tổ chức nhiều hoạt động phong phú như trưng bày hoa, cây cảnh nghệ thuật, thi tạo thế cây, giao lưu văn nghệ và các trò chơi dân gian, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.

Đình Vị Khê được công nhận Di tích lịch sử cấp Quốc gia không chỉ là niềm tự hào của địa phương mà còn góp phần nâng cao ý thức bảo tồn di sản, phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển làng nghề và du lịch, hướng tới xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.