Những ý kiến nhiều chiều từ hội thảo thơ Mai Văn Phấn và Đồng Đức Bốn

(HPĐT)-Diễn ra trong ngày 15-5, hội thảo thơ Mai Văn Phấn và Đồng Đức Bốn tại tầng 9, tòa nhà số 22 phố Lý Tự Trọng (Hải Phòng) thu hút sự quan tâm của gần 300 nhà văn, nhà thơ, nhà nghiên cứu, phê bình của trung ương và địa phương tham dự.

 

Trong số hơn 50 tham luận đóng góp tại hội thảo, ngoài của các đại biểu đến từ Hải Phòng, Hà Nội và các tỉnh, thành phố bạn, còn có những tham luận được gửi về từ nước ngoài như Ca-na-đa, Mỹ… Hải Phòng điện tử lược thuật một số ý kiến với những nhận định nhiều chiều từ phong cách sáng tác đến tác phẩm của hai nhà thơ này.

 

*Nhà thơ Hữu Thỉnh – Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam: “Từ hội thảo, tôi nhận thấy sức sống nội tại của một nền thơ đang chuyển động”

 

Hội thảo thơ Mai Văn Phấn và Đồng Đức Bốn thực chất là một hoạt động lý luận phê bình tập trung nhất. Và từ đây, tôi nhận thấy chân trời và độ biên của thơ ca đang được mở rộng. Sức sống nội tại của một nền thơ đang chuyển động và trong đó, hội thảo này có đóng góp tích cực vào tư duy đổi mới của thi ca. Hội thảo vượt ra tầm vóc của một hoạt động văn nghệ tầm địa phương.

 

Tuy vậy, một băn khoăn được đặt ra từ hội thảo này, đó là trong khi báo chí khen nhiều, dùng nhiều “mỹ từ” để tán dương thơ ca thì thơ lại rất khó bán. Điều này cho thấy công chúng còn ít người quan tâm đến thơ. Hội thảo thơ này với những trao đổi thẳng thắn, cởi mở, khen – chê rõ ràng đạt được thành công đáng ghi nhận.

 

*Nhà văn Đình Kính: “Hải Phòng tự hào vì có Mai Văn Phấn và Đồng Đức Bốn”

 

Thơ ca viết theo phong cách nào, trào lưu nào, cấu trúc ra sao thì mục đích cuối cùng vẫn là hướng tới miền cộng sinh của cái đẹp, sự tao nhã và đạo làm người. Thơ Đồng Đức Bốn và Mai Văn Phấn là hai dòng thơ, hai lối thể hiện, hai thi pháp khác nhau nhưng đã đóng góp đáng kể vào thành tựu thơ Việt Nam đương đại. Thành phố Hải Phòng tự hào vì hai nhà thơ đã thành công với hai phong cách khác biệt trên con đường sáng tạo vốn rất cô độc và lặng lẽ.

 

Tổ chức hội thảo này, chung tôi muốn mở rộng biên độ nhận thức về sáng tạo, nhận thức về sự cần thiết đổi mới tư duy thẩm mỹ. Đồng thời cũng là dịp qua thơ Đồng Đức Bốn và Mai Văn Phấn cùng giải mã mức độ ban đầu nguồn năng lượng tràn đầy cũng như những khoảng cách cần phải vượt qua của thơ đương đại.

 

 

 

*Nhà thơ Bằng Việt – Chủ tịch Hội đồng thơ Việt Nam: “Không phải cứ trẻ là có thể cách tân”

 

Hội thảo này được tổ chức kịp thời, thể hiện đúng tinh thần thơ đang tìm được lối đi trong thập niên mới. Tôi tin sẽ sớm trở lại thời kỳ phát triển của thi ca. Hai nhà thơ của Hải Phòng đều có ý thức trong việc làm thế nào để thơ đi đúng con đường cách tân và được độc giả chấp nhận. Nhiều tác giả trẻ cũng sáng tác, nhưng không phải cứ trẻ là có thể cách tân. Các nhà thơ như Đồng Đức Bốn và Mai Văn Phấn đều ở lứa tuổi 50, nhưng tôi tin ở tuổi ấy, các nhà thơ mới bắt đầu chín. Chính lứa tuổi này mới có đầy đủ kinh nghiệm để cách tân thơ, và cách tân một cách chân chính và chuẩn mực. Tuy vậy, nếu chỉ mang tự nhiên vào thơ thì chưa đủ. Cần có cả quan hệ của con người với xã hội. Nếu quên yếu tố này, thơ đã tự bó hẹp và thu gọn mình rồi.

 

*PGS-TS Phạm Quang Trung: “Nghi lễ nhận tên” là bản lề của thơ Mai Văn Phấn”

 

Hiện tượng thơ Mai Văn Phấn và Đồng Đức Bốn đề cập trong hội thảo hôm nay là một song đề của văn chương nghệ thuật. Cả hai nhà thơ đều trăn trở với cách tân. Mai Văn Phấn từng trải qua thời kỳ của cái đẹp nhưng anh không dừng ở đó.  Trong 9 tập thơ của anh (chưa tính 2 tập phát hành trên mạng), tôi nghĩ “Nghi lễ nhận tên” là bản lề của thơ Mai Văn Phấn. Anh viết là để khai sáng chính mình. Từ Mai Văn Phấn, có thể nghĩ đến sự đổi mới nói chung. Tuy nhiên, cần lưu ý tới hai yếu tố khác biệt là tầm đón nhận của nhà văn và tầm đón nhận của bạn đọc phải có một khoảng cách. Nhà văn nào chăm chú tìm tòi thì tạo ra khoảng cách. Nhưng khoảng cách không được xa quá, nếu không bạn đọc sẽ không thể đón nhận được.

 

 

 

*Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo: “Đồng Đức Bốn đã “bắc cầu lục bát” để đến với cuộc đời này”

 

Nói về sự cách tân trong thơ Mai Văn Phấn sẽ dễ dàng hơn khi nói về cách tân trong thơ Đồng Đức Bốn. Vì bản thân thể thơ lục bát đã khó cách tân rồi. Có chăng, cách tân trong nội dung thể hiện, góc nhìn của nhà thơ. Đồng Đức Bốn có khả năng thơ trời cho, anh cũng là người say thơ, học được cái hay, cái dở trong thơ người khác. Anh có tư duy thơ độc đáo riêng. Đó là bi kịch của tinh thần lãng mạn trong tâm hồn anh. Vì vậy mà nhiều khi anh ngơ ngác trước những nghịch lý trớ trêu của cuộc đời. Và anh đã làm thơ, đặc biệt là thơ lục bát, gây được ấn tượng trong lòng bạn đọc. Có thể nói, Đồng Đức Bốn đã “bắc cầu lục bát” để đến với cuộc đời này.

 

 

 

*PGS-TS Văn Giá: “Ngoài những gì đã thành công, thơ Mai Văn Phấn cũng có những điều còn dang dở”

 

Một nhà thơ thật sự trưởng thành phải có một quan niệm thẩm mỹ chắc chắn. Mai Văn Phấn có được điều đó. Phong cách thơ Mai Văn Phấn được hình thành chắc chắn từ đầu đến cuối như quan niệm “hóa sinh bất định” về mỹ học, cái đẹp. Tất cả hiện ra trong thơ Mai Văn Phấn qua 3 hình tượng lớn đất đai, phì nhiêu và người tình. Những hình tượng ấy được nói ra qua thủ pháp kể chuyện. Mỗi bài thơ của anh là một câu chuyện nhỏ.Cũng có thể coi là những truyện ngắn mi-ni.

 

Ngoài những gì đã thành công, thơ Mai Văn Phấn cũng có những điều còn dang dở. Tôi nghĩ rằng anh chưa khẳng định được mình trong thể loại trường ca và thơ văn xuôi. Những bài thơ đỉnh cao của anh lại ở những bài thơ tự do.