Những “thượng đế” khó lường

 Không “chết” vì thiếu hiểu biết nhưng rất nhiều khách hàng lại bị từ chối bồi thường một cách hoàn toàn… xứng đáng vì những toan tính trục lợi, thậm chí sắp đặt nhằm lừa đảo các công ty bảo hiểm.

Đốt xe mong nhận tiền…

Trao đổi cùng chúng tôi, anh Giao – phó phòng Xe cơ giới Công ty Bảo hiểm Bảo Việt khẳng định: “Trục lợi hay lừa đảo bảo hiểm trên thực tế có thiên hình vạn trạng với hàng loạt biểu hiện, chiêu thức nhằm lấy được tiền bồi thường nhiều hơn mức đã mua. Tuy nhiên, có thể chia thành 2 dạng chính: trục lợi hoàn toàn và trục lợi một phần”. Theo đó, trục lợi hoàn toàn thường tập trung theo hai nhánh: tai nạn rồi mới mua bảo hiểm để lấy tiền và nhánh thứ hai – nguy hiểm hơn – là mua bảo hiểm để chuẩn bị trục lợi. Lý do, những vụ việc được lên kế hoạch trước đó thường phức tạp, mức bồi thường cao và phải cực kỳ vất vả để đấu tranh buộc đối tượng phải thừa nhận. “Dễ thở” hơn, trục lợi một phần thường xảy ra với đối tượng khách hàng đã mua bảo hểm nhưng khi xảy ra tai nạn tìm cách gia tăng thiệt hại nhằm có được nhiều đền bù cao hơn mức được hưởng chính đáng.

Nói có vẻ đơn giản như vậy nhưng chúng tôi không khỏi giật mình khi được “tai nghe mắt thấy” những quái chiêu “có một không hai” của những vị thượng đế ranh ma. Đốt xe, phá xe, tạo dựng hiện trường giả, khai man tai nạn… là các chiêu được áp dụng nhiều hơn cả.

Anh Hoàng Trọng Bình, một nhân viên nhiều kinh nghiệm của Bảo Việt cho biết: “Với nhóm trục lợi hoàn toàn, khách hàng thường tự đốt hoặc phá xe bằng cách lao xe xuống vực… để khiến phía Công ty bảo hiểm không thể xác định được chính xác giá trị thực của xe. Bởi thông thường, người mua bảo hiểm nhằm trục lợi thường mua bảo hiểm với giá trị cao hơn giá trị thực tế của xe gấp nhiều lần, thậm chí mua bảo hiểm cả cho xe đã hỏng. Sau một thời gian, khách hàng tự tạo ra tai nạn để được công ty bảo hiểm thanh toán. Tất nhiên, các tai nạn dàn dựng này thường xảy ra lúc khuya vắng, không người chứng kiến”.

Cách đây vài năm, cả tỉnh Lâm Đồng đã xôn xao trước một vụ xe ô tô tự bốc cháy khi đang lưu thông. Chiếc Ford Transit đời 2000 bị cháy đen chỉ sau chốc lát. Theo lời khai của tài xế Nguyễn Quang Mạnh, khoảng 3h sáng khi đang chạy thì xe bốc mùi khét lẹt. Khi dừng chiếc Ford Transit kiểm tra thì bỗng dưng xe bốc cháy. Không thiệt hại về người, không một nhân chứng, chỉ có chiếc xe là cháy rụi. Tuy nhiên, vụ việc bị phanh phui khi cơ quan điều tra – công an huyện Đam Rông (tỉnh Lâm Đồng) phát hiện có quá nhiều nghi vấn tại hiện trường như ghế tựa lái xe ngả theo tư thế nằm về phía sau (nếu lái xe thì ghế tựa phải thẳng), phanh tay ở vị trí không kéo… Cuối cùng, cả hai tên – lái xe và phụ xe - đã thú nhận “tự đốt” theo chỉ đạo của chủ chiếc xe. Trên thực tế, chủ xe đã muốn “thủ tiêu” xe nhằm nhận được khoản bồi thường khoảng 400 triệu cho chiếc xe có giá trị thực chỉ xấp xỉ 200 triệu đồng.

Tháng 8 năm 2006, Bảo Việt tiếp nhận vụ việc: xe mang biển số 29K - 3836 đã bị lao xuống vực và bốc cháy hoàn toàn tại khu vực Bình Lư ( tỉnh Lai Châu). Hiện trường vụ tai nạn chỉ còn vài mảnh vỡ, vài giọt xăng vướng lại cộng với thái độ khó hiểu của lái xe. Nhận thấy nhiều biểu hiện bất thường, phía công an điều tra đã đấu tranh khai thác và phanh phui bản chất vụ tai nạn: một vụ dàn dựng với sự hợp tác của chủ xe, lái xe và một đối tượng liên quan khác. Mục đích đốt xe của chúng nhằm chiếm đoạt 500 triệu đồng bảo hiểm. Nhưng cuối cùng, cả 3 đã bị khởi tố với tội danh “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.”

Đáng tiếc, số vụ việc tự đốt xe không dừng tại đây. Theo ghi nhận của chúng tôi, hàng năm, các vụ đốt xe gần như đều đặn xảy ra.

Với dạng trục lợi bảo hiểm một phần, các chiêu thức qua mặt công ty bảo hiểm và cả cơ quan công an có phần ít tinh vi, phức tạp hơn. Các đối tượng thường sử dụng phương thức nâng khống giá trị hư hỏng phải sửa chữa hoặc đã hỏng nhưng khai do tai nạn.

Điển hình là vụ việc xảy ra tại Quảng Ninh vào cuối năm 2007. Chiếc xe Ford đời mới mang biển số 14Mxxxx đã bị tan nạn do đường trơn, dẫn tới xe trượt sang bên lề và bị hư hỏng một số bộ phận, trong đó có bộ phận động cơ. Chủ xe đã nhanh chóng sửa chữa, đồng thời báo cho phía bảo hiểm với yêu cầu bồi thường 140 triệu đồng. Tuy nhiên, phía bảo hiểm đã phát hiện động cơ hỏng từ trước đó, chủ xe lợi dụng vụ tai nạn nhằm nâng khống và đồi bồi thường.

“Những vụ việc như trên xảy ra rất thường xuyên. Các công ty bảo hiểm phải cực kỳ vất vả để phát hiện và ngăn chặn” – phó Trưởng phòng Giao trầm ngâm.

Tại ai? Tại từ hai phía

Tuy nhiên, hiện tượng trục lợi, lừa đảo bảo hiểm ngày càng gia tăng không chỉ có lỗi ở phía khách hàng. Đây cũng là thừa nhận thẳng thắn của nhiều chuyên gia, người có trách nhiệm trong lĩnh vực bảo hiểm nói chung và bảo hiểm xe cơ giới nói riêng.

Một trong số nguyên nhân quan trọng là sự thiếu hiểu biết đầy đủ của các nhân viên bán bảo hiểm đối với thị trường xe ô tô đang phát triển nhanh trong nước. Sự xuất hiện ồ ạt của nhiều dòng xe đã khiến không ít nhân viên bị “rối”, dẫn tới xác định không chính xác giá trị thực của xe. Với dòng xe cũ, việc xác định trên càng phức tạp và thường xảy ra sai sót hơn khi giá trị xe - đặc biệt các phụ tùng - không còn tương ứng với…bảng giá do nhà phân phối cung cấp, ấn định. Hiện tượng nhân viên bán bảo hiểm “mù tịt” trước loại xe này, dẫn đến bán hàng cao hơn giá trị thực của xe gấp…vài lần, không hiếm.

Ngoài ra, nhiều đại diện của các công ty Bảo hiểm đã không thể phủ nhận: đã có sự thiếu trách nhiệm, thậm chí móc nối giữa người mua nhằm trục lợi bồi thường với nhân viên bán bảo hiểm. Theo đó, nhân viên bảo hiểm “chậc lưỡi” đồng ý mức bán dù biết giá trị thực của xe thấp hơn mức mua nhiều lần; hoặc móc ngoặc với người mua hưởng hoa hồng và “tiền công” khi vụ việc trót lọt.

Rất may, đó chỉ là những “con sâu bỏ giầu nồi canh”.

Nhưng để hạn chế thực trạng lừa đảo, trục lợi bảo hiểm - ngoài việc nâng cao kỹ năng, trách nhiệm cho chính nhân viên bảo hiểm - các bên liên quan còn quá nhiều việc phải làm. Bởi theo nhiều chuyên gia, hiện chưa có chế tài đủ sức răn đe dành cho các đối tượng lừa đảo, trục lợi bảo hiểm. Số vụ việc được xét xử quá ít, thậm chí có thể “đếm trên đầu ngón tay” đã cho thấy điều đó. Đa phần, khi sự việc được làm sáng tỏ, những thượng đế ranh ma chỉ cần viết tờ đơn xin không… bồi thường là chấm hết, đồng thời rũ bỏ hoàn toàn trách nhiệm. Dù thực tế, không ít trường hợp đã lên kế hoạch, thực hiện và có dụng ý lừa đảo rõ ràng. Tất nhiên, phía công ty bảo hiểm cũng đã thiệt hại đáng kể cả về tài sản và tinh thần để giải quyết, làm sáng tỏ vụ việc.

Bên cạnh đó, các công ty bảo hiểm cần liên kết nhau chặt chẽ hơn trong quá trình hoạt động. Sự ứng phó rời rạc, nhỏ lẻ cho từng vụ việc chỉ làm các các công ty gánh chịu thiệt hại không đáng có. Tất nhiên, hiện tượng trục lợi, lừa đảo bảo hiểm càng trở nên khó kiểm soát.

• Autonet