Những nội dung cơ bản của hai Nghị định mới hướng dẫn thi hành Luật Đất đai

Nghị định thu tiền sử dụng đất có 5 nội dung đổi mới cơ bản. Thứ nhất là mở rộng đối tượng được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất; ngoài đối tượng được Nhà nước giao đất xây dựng nhà ở, xây dựng cơ sở hạ tầng để chuyển nhượng hoặc cho thuê của Luật Đất đai hiện hành, Luật đất đai năm 2003 còn cho phép thực hiện giao đất có thu tiền sử dụng đất đối với đất dùng làm mặt bằng SXKD, đất sử dụng vào sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản, làm muối, xây dựng công trình công công có mục đich kinh doanh; Cho phép nhà đầu tư được tự lựa chọn được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc thuê đất; tự nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, thuê đất, góp vốn liên doanh bằng giá trị quyền sử dụng đất.

Thứ hai, không thu tiền sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ở mà đất đó đã sử dụng trước ngày 15-10-1993; đồng thời, đối với hộ gia đình cá nhân đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng đất đó được sử dụng ổn định trước ngày 15-10-1993 mà còn nợ tiền sử dụng đất.

Thứ ba, áp dụng cơ chế thu tiền sử dụng đất có thời hạn đối với đất dùng làm mặt bằng SXKD, đất dùng vào sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản, làm muối. Qui định này tạo điều kiện cho các doanh nghiệp lựa chọn hình thức sử dụng đất.

Thứ tư, thực hiện thu tiền sử dụng đất qua đấu giá đất hoặc đấu thầu dự án có sử dụng đất.

Thứ năm, đơn giản hoá thủ tục hành chính thu tiền sử dụng đất, lệ phí truớc bạ bằng cách thực hiện cơ chế 'một cửa' khi người dân được giao đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử đất mà phải nộp tiền sử dụng đất, chỉ phải tiếp xúc với cơ quan Tài nguyên và Môi trường.

Nghị định bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất có 10 nội dung mới. Thứ nhất, thu hẹp phạm vi bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Điều đó có nghĩa là Nhà nước thu hẹp phạm vi thu hồi đất tạo điều kiện cho quan hệ tự chuyển nhượng quyền sử dụng đất, tự thuê đất, góp vốn liên doanh bằng giá trị quyền sử dụng đất; đó cũng chính là việc tạo điều kiện cho thị trường bất động sản phát triển. Nhà nước chỉ thực hiện thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công công và phát triển kinh tế, trong các trường hợp đầu tư xây dựng khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế phát triển và các dự án đầu tư lớn. Đối với các dự án sản xuất, kinh doanh phù hợp với qui hoạch sử dụng đất được xét duyệt thì nhà đầu tư được tự nhận chuyển nhượng, thuê quyền sử dụng đất, nhận góp vốn bằng quyền sử dụng của các tổ chức kinh tế, hộ gia đình, cá nhân mà không phải thực hiện thủ tục thu hồi đất.

Thứ hai, Nhà nước là người tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng; Tổ chức, cá nhân nước ngoài đầu tư vào VN thì không phải chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; trong trường hợp người được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất mà phải chi trả tiền bổi thường, hỗ trợ và tái định cư thì được trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải nộp.

Thứ ba, việc bồi thường đất ở sát với thực tế sử dụng đất của hộ gia đình cá nhân; việc xác định đất ở để bồi thường đối với trường hợp có vườn, ao theo hướng tôn trọng thực tế đã giải quyết được những vướng mắc cơ bản lâu nay của nhân dân.

Thứ tư, đối với đất nông nghiệp xen kẽ trong khu dân cư (thửa đất nông nghiệp nằm trong khu dân cư) và đất vườn ao liền kề với đất ở trong khu dân cư, ngoài việc được bồi thường theo giá đất nông nghiệp còn được hỗ trợ bằng tiền từ 20% - 50% mức bồi thường đất liền kề.

Thứ năm, đối với nhà ở, công trình phục vụ sinh hoạt của hộ gia đình cá nhân không kể thời gian đã sử ngắn hay dài, hao mòn ít hay nhiều đều được bồi thường bằng giá xây dựng mới của nhà và công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương.

Thứ sáu, UBND tỉnh, thành phố trực thuộc T Ư lập và thực hiện các dự án tái định cư trước khi thu đồi đất để bổi thường bằng nhà ở, đất ở cho người có đất bị thu hồi, khu tái định cư được qui hoặc chung cho nhiều dự án trên cùng một địa bàn. Những qui định đổi mới này đảm bảo sẵn sàng nới tái định cư cho người bị Nhà nước thu hồi đất.

Thứ bảy, Tổ chức phát triển quỹ đất được thành lập để thực hiện bồi thường hỗ trợ giải phóng mặt bằng đối với trường hợp thu hồi đất sau khi qui hoạch, kế hoạch sử dụng đất được công bố mà chưa có dự án đầu tư.

Thứ tám, bỏ thẩm định toàn bộ phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Thứ chín, đẩy mạnh hơn nữa việc thực hiện nhà đầu tư tự thoả thuận bồi thường hỗ trợ tái định cư thay cho việc Nhà nước phải đứng ra tổ chức bồi thường hỗ trợ tái định cư bằng cách: trường hợp người được giao đất, được thuê đất hoặc tổ chức phát triển qũi đất thoả thuận được với người bị thu hồi đất về mức bồi thường, hỗ trợ theo qui định của phát luật thì thực hiện theo sự thoả thuận đó; khi thu hồi đất Nhà nước không tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ.