Những người “thắp lửa” cho hành trình giảm nghèo ở vùng cao A Lưới (Huế)

Huyện miền núi A Lưới cũ nay là các xã A Lưới 1 đến A Lưới 5 là một trong những huyện được công nhận ra khỏi danh sách 74 huyện nghèo của cả nước vào cuối năm 2024. Đây là kết quả của sự nỗ lực bền bỉ từ chính quyền và cộng đồng, đặc biệt trong đó có sự đóng góp to lớn của các già làng, người có uy tín.

Già làng Quỳnh Hồng ở thôn Căn Sâm, xã A Lưới 5 nhớ rất rõ quãng thời gian cả thôn còn loay hoay trong cái nghèo. Đất thì rộng, rừng thì nhiều nhưng bà con quen canh tác theo lối cũ, mạnh ai nấy làm nên thu nhập bấp bênh. Từ đó, già làng Quỳnh Hồng kiên trì đi từng nhà tuyên truyền - muốn thoát nghèo thì phải đổi cách nghĩ trước, rồi tận dụng lợi thế đất đai, chăm chỉ trồng trọt, chăn nuôi gắn với bảo vệ rừng để phát triển bền vững. 

Kể từ đó, bà con thay đổi cách nghĩ, cách làm và nhiều mô hình kinh tế hiệu quả đã hình thành. Có hộ mỗi năm thu về hàng trăm triệu đồng từ mô hình vườn - chuồng, có hộ mạnh dạn nuôi cá lồng, trồng rừng kinh tế. Cái nghèo lùi dần, nhường chỗ cho niềm tin và sự tự lực. Như hộ ông Hồ Văn Thắng (dân tộc Pa Cô) triển khai mô hình vườn - chuồng cho thu nhập 150-200 triệu đồng/năm; hộ ông Hồ Phúc (dân tộc Tà Ôi) nuôi cá lồng cũng mang lại thu nhập 90-120 triệu đồng/năm...

Tại xã A Lưới 1, có già làng Hồ Xuân Tích (66 tuổi) cũng luôn nhiệt tình vận động bà con tham gia các mô hình phát triển kinh tế hiệu quả, đồng thời hướng dẫn cách liên kết tiêu thụ sản phẩm. Dù tuổi cao nhưng già làng Tích luôn đi tận nơi, đến tận nhà để tuyên truyền, vận động bà con tự lực tự cường, phát triển kinh tế để xóa đói giảm nghèo thông qua thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia, đặc biệt là phải xóa được nhà tạm.

Nhiều hộ tiết kiệm tiền để xây nhà cửa kiên cố. An cư thì mới lạc nghiệp, xóa nhà tạm rồi, bà con yên tâm và phấn đấu sản xuất, phát triển kinh tế, qua đó thoát được đói nghèo.

Chị Hồ Thị Sa (người dân tộc Tà Ôi, xã A Lưới 1) cho biết, trước khi mở rộng đàn bò, vợ chồng chị rất lo lắng vì sợ không đủ công chăm sóc, sợ nuôi bò lớn khó khăn đầu ra. Và lúc đó may mắn là già làng Tích đến tận nơi chăn thả, hướng dẫn cách chia ô chuồng, gom thức ăn trong mùa khô hay những hướng dẫn biện pháp chống rét cho gia súc trong mùa lạnh.

Sau một thời gian nắm bắt tình hình thị trường, già Tích khuyên vợ chồng chị mạnh dạn mở rộng mô hình chăn nuôi. Nhờ đó, đến nay, gia đình chị Hồ Thị Sa duy trì hơn 100 con bò sinh sản, kết hợp trồng rừng trên hàng chục hecta, mỗi năm thu về gần 1 tỷ đồng.

Hiện nay, 5 xã A Lưới có hơn 60 già làng, người có uy tín. Riêng xã A Lưới 1 hiện có 19 già làng. Họ là những nhân vật gần gũi, nắm rõ từng hộ gia đình và thường xuyên có mặt trong các hoạt động của thôn, bản. Từ việc vận động bà con phát triển mô hình chăn nuôi trâu bò, hỗ trợ hộ nghèo trồng rừng kinh tế, cho đến việc nhắc nhở người dân tránh những tập quán lạc hậu, gây tốn kém, vai trò của từng già làng đều rất rõ nét trong đời sống của người dân.

Ông Nguyễn Văn Hải, Chủ tịch UBND xã A Lưới 1 khẳng định: “Các già làng và người có uy tín là cầu nối quan trọng giúp bà con hiểu và tin tưởng chủ trương của Đảng và Nhà nước. Sự tận tụy của các già làng là động lực để bà con vững tâm làm ăn và xây dựng bản làng. Chính những cuộc trò chuyện giản dị của các già làng lại có sức thuyết phục mạnh mẽ nhất với đồng bào vùng cao. Họ nói điều gì cũng từ kinh nghiệm sống, từ sự thấu hiểu từng nếp nhà nên bà con rất tin và nghe theo”.

Cùng với vai trò của già làng, người có uy tín, chính quyền địa phương cũng triển khai nhiều cách để đồng hành và hỗ trợ lực lượng này. Từ việc tạo điều kiện để các già làng tham gia các cuộc họp thôn bản, phổ biến các chính sách mới, đến việc hỗ trợ kinh phí đi lại hoặc tổ chức các buổi gặp gỡ để cung cấp thông tin cần thiết, tất cả nhằm giúp họ truyền tải chính sách một cách rõ ràng và gần gũi hơn. Nhiều chương trình phát triển kinh tế - xã hội ở vùng cao phát huy hiệu quả khi có sự tham gia, góp ý và vận động của các già làng và người có uy tín trong cộng đồng.

Nhờ sự phối hợp này, xã A Lưới 1 đã giảm từ 1.577 hộ nghèo (55,95%) xuống còn 603 hộ nghèo (17,96%). Con số ấy phản ánh nỗ lực của người dân, đồng thời cho thấy sự đồng hành chặt chẽ giữa chính quyền và những người giữ vai trò then chốt trong bản làng.