Những ngày giáp Tết ở làng biển Quần Mục
Giáp Tết, làng biển Quần Mục, xã Đại Hợp (Kiến Thụy) thêm rộn rã. Mờ sáng, con đường từ làng ra bến cá Đông Tác nhộn nhịp bước chân người.
Đàn ông trong làng hối hả ra tàu đi đánh cá mực, cá nham để kịp về trước thời khắc giao thừa. Các bà, các chị đem mắm, cá khô lên chợ đổi lấy gạo nếp, lá dong, lạc, đỗ xanh về gói bánh chưng. Trẻ nhỏ trong làng hớn nở nụ cười, líu ríu bước chân theo bà, theo mẹ đi chợ Tết cuối năm. Không khí đón Tết tràn về ấm áp.
Chúng tôi đi len giữa những rặng phi lao, nghe gió biển thổi rì rầm bên tai, đến lúc không còn thấy cát trắng êm ả dưới chân thì bến cá Đông Tác hiện ra trước mặt. Bến cá san sát tàu thuyền về đậu. Những đội tàu vươn khơi cờ nheo phấp phới nằm sát bên nhau trông rất vui mắt. Anh Phạm Văn Út- chủ nhiệm hợp tác xã nông nghiệp Đại Hợp phấn khởi khoe: 'Bến hậu cần nghề cá Đông Tác được xã quan tâm xây dựng năm 2002, bây giờ tàu thuyền vươn khơi của làng không phải đậu nhờ bên bến cá Ngọc Hải nữa. Do vậy, vài ba Tết gần đây, người dân Quần Mục đi đánh cá đến tận chiều tối 30 Tết mới cập bờ. Làng không có đất canh tác, 2/3 dân trong làng sống bằng nghề khai th á c cá biển, nên người dân tranh thủ ra khơi đến tận ngày cuối năm'. Tiếng còi rộn rã của một tàu vươn khơi về bến làm ngắt quãng câu chuyện của chúng tôi. Tàu vừa cập bờ, các bà, các chị ùa ra đón. Những sọt mực, sọt cá nham... còn vương nồng mùi mặn mòi của biển, lần lượt được đưa lên bờ. Sản phẩm được ngư dân cân bán cho tư thương ngay tại chỗ. Ngay gần chỗ con tàu vừa về bến, một số tàu khác hối hả đổ dầu, nước để chuẩn bị cho lễ hội 'ra quân' nghề biển của làng vào đầu năm mới. Mùa xuân đang gõ cửa từng nhà, nhưng ngoài bến tàu, không khí lao động vẫn hết sức khẩn trương.
Theo chân anh Út, chúng tôi vào thăm gia đình bác Đồng Đức Biết đúng lúc cả ba cha con bác vừa đi biển về. Bác gái cùng các con lục tục cắt lá, đồ đỗ để gói bánh chưng. Bác Biết cẩn thận lau nhẵn bóng lư đồng, bồi hồi nhớ lại:
- Những năm 1990, 1991, nghề đánh cá ven bờ của làng rất khó khăn, nhiều người dân không sống được bằng nghề. Người bỏ đi xa làm ăn, thậm chí có người tính kế vượt biên sang Hồng Kông tìm 'miền đất hứa'. Đến năm 1997, cả làng rủ nhau đóng tàu mới, nhưng không đi đánh cá mà đi chở hàng thuê, chở hàng lậu. Tàu bị bắt, người dân lại quẩn quanh trong làng vì không có đất canh tác. Năm 1999, chủ trương khôi phục lại nghề khai thác cá biển của UBND xã như một luồng gió mới đẩy bạt khó khăn; người dân Quần Mục quyết tâm đầu tư đóng mới tàu vươn khơi, cải hoán tàu cũ để đánh bắt xa bờ. Từ chỗ chỉ còn một số tàu đánh bắt ven bờ, đến nay, làng có 50 chiếc tàu vươn khơi công suất 100 sức ngựa/ chiếc. Tất cả đều do người dân tự đầu tư. Nhiều người quay lại nghề khai thác cá biển, tích cực tìm kiếm vùng cá mới... Điều đó lý giải tại sao hiện nay trong làng có nhiều gia đình khá lên nhờ vươn khơi đánh bắt thủy sản, hơn 600 lao động trong làng có việc làm ổn định. Gia đình bác Biết có ba cha con đều đóng mới tàu cá vươn khơi. Gia đình các bác Đặng Văn Tiệp, Khâu Quang Doãn cũng có mấy tàu vươn khơi, ba thế hệ trong gia đình cùng đi biển. Cách thức đánh bắt mới làm thay đổi cuộc sống của ngư dân nơi đây. Phụ nữ làng biển không còn ngồi nhà vá lưới, mà tập trung làm mắm, chế biến thủy sản. Nhiều người dân xa xứ lại trở về, làm giàu chính đáng trên mảnh đất quê hương. Kinh tế phát triển, đời sống người dân cũng theo đó mà đổi thay...
Đi giữa làng biển ngày giáp Tết này, nghe vẳng đâu đây những âm thanh ngày mới. Ngoài bến tàu, ngư dân hối hả những công việc cuối cùng của năm cũ. Ngoài đình làng, các cụ ông cẩn thận sửa sang từng
đi vật cổ chuẩn bị tế lễ ông tổ nghề cá dịp đầu Xuân. Những tay đua làng biển giục giã tiếng trống hội, sửa sang thuyền mủng để chuẩn bị cho lễ hội đua thuyền đầu năm...
Vân Khánh