Những hệ lụy sau xuất khẩu lao động

Tình cảm “sứt mẻ”     

Gia đình chị Nguyễn Thị B, phường Đằng Hải, quận Hải An đã xảy ra một trận “kịch chiến” giữa hai vợ chồng. Nguyên nhân là chị phát hiện anh cặp bồ trong thời gian chị vắng nhà…Tâm sự về chuyện gia đình, chị B bức xúc: “Hằng ngày tôi nai lưng làm việc kiếm tiền gửi về nuôi cả gia đình 4, 5 miệng ăn. Vậy mà chồng lại không thương, phụ bạc để đi với người khác, thử hỏi làm sao mà không uất ức….Chúng tôi quyết định sống ly thân rồi”…Chị B xuất khẩu lao động sang Đài Loan làm nghề giúp việc gia đình từ năm 2007. Hai năm sau trở về tưởng có chút vốn trong tay, hai vợ chồng mở cửa hàng kinh doanh văn phòng phẩm, ai ngờ lúc cơ hàn thì thương nhau, giờ có chút để ra lại thành tan vỡ…Chị B nói trong nước mắt.

Chuyện gia đình chị B không phải là trường hợp cá biệt. Theo thống kê của ngành Lao động Thương binh- Xã hội, trung bình mỗi năm Hải Phòng có khoảng hơn 1000 người xuất khẩu lao động trong đó phần lớn là lao động nữ. Tính đến tháng 8-2009, Hải Phòng có 730 lượt người xuất khẩu lao động. Số tiền họ gửi về góp phần cải thiện đời sống, xóa đói giảm nghèo, tạo tích lũy cho nhiều gia đình, nhất là gia đình ở nông thôn. Nhưng việc người phụ nữ “ra đi tìm đường cứu gia đình” đã khiến mối quan hệ gia đình lỏng lẻo. Việc thiếu đi một người vợ, người mẹ đã tác động đến cuộc sống gia đình, nhất là chăm sóc, nuôi dạy con trẻ, rồi gia đình tan vỡ, con cái chịu cảnh “tan đàn sẻ nghé”.

Gia đình bất hòa

…“như xe không khóa để ngay bờ hồ” đấy là cách ví von hài hước việc người chồng để vợ xuất khẩu lao động nước ngoài. Nhưng không đơn giản chỉ là lối ví von hài  hước khi chuyện “vợ đi Tây” rồi đi hẳn không trở về hoặc trở về với một người chồng khác không còn là chuyện hiếm. Ở nhiều vùng quê như Vĩnh  Bảo, Tiên Lãng, Thủy Nguyên, Kiến Thụy, An Lão, xuất khẩu lao động là “phao cứu sinh” đối với nhiều gia đình khi mà những nghề phụ ở đây như làm chiếu, đúc đồng, mộc… không còn mang lại hiệu quả kinh tế, thậm chí đang dần bị mai một. Nghề chính là nghề nông cũng luôn trong cảnh “giật gấu vá vai”. Vì thế, nhiều năm nay, xuất khẩu lao động được coi là con đường “đổi đời” đối với nhiều gia đình nông thôn. Tuy nhiên, cùng với đó, đáng lo ngại là tính bền vững của gia đình có chiều hướng giảm sút. Một trong nguyên nhân chính là khi vợ hoặc chồng đi xuất khẩu lao động, sự xa cách về không gian và thời gian khiến họ thiếu chung thủy, ngoại tình…Chính mối quan hệ ngoài hôn nhân, cộng thêm những thay đổi về lối sống, tâm lý ỷ nại kiếm được nhiều tiền hơn của vợ hoặc chồng mà nhiều gia đình nảy sinh bất hòa, vợ chồng sống ly thân. Chưa có một con số thống kê chính xác cho hiện tượng ly thân, ly hôn ở Hải Phòng đối với gia đình có chồng hoặc vợ đi xuất khẩu lao động nhưng thực tế cho thấy đây là con số không nhỏ.

Xây dựng mô hình can thiệp gia đình

Chỉ số ít người đi xuất khẩu lao động biết sử dụng số vốn dành dụm được để kinh doanh, buôn bán nhỏ, tiếp tục mưu sinh một cách bền vững. Phần lớn số còn lại sau khi trả hết nợ vay để đóng tiền đi xuất khẩu lao động, số tiền dành dụm được chỉ để chi dùng cho các mục tiêu chung của gia đình như: xây dựng, sửa chữa nhà cửa hoặc mua sắm đồ đạc, xe máy, ti-vi. Như vậy, đã đến lúc cần phải tính lại bài toán xuất khẩu lao động để vừa bảo đảm hiệu quả kinh tế vừa hạn chế tối đa những hệ lụy của “hậu” xuất khẩu lao động. Giải pháp hữu hiệu nhất là xây dựng những mô hình can thiệp hỗ trợ gia đình. Theo đó, Hội phụ nữ, Đoàn thanh niên, Hội nông dân….có thêm nhiệm vụ triển khai mô hình này. Những người vợ, người chồng được tư vấn và sẻ chia, cũng như được trang bị kỹ năng để bảo vệ hạnh phúc gia đình, kỹ năng sử dụng đồng vốn có hiệu quả để phát triển kinh tế gia đình sẽ phần nào hạn chế những rủi ro do “hậu” xuất khẩu lao động gây ra…

Thanh Thủy