Những giải pháp an toàn cho các tay đua xe F1

 Điều khiến đua xe F1 trở thành một môn thể thao nguy hiểm chính là tốc độ chóng mặt mà các tay đua luôn phải duy trì trên các đường đua đầy thử thách. Cho dù chiến thắng là điều mà họ quan tâm nhất nhưng không ai có thể bỏ qua các điều kiện an toàn. Các đội đua luôn luôn tìm kiếm và cải tiến các giải pháp an toàn khả thi nhất.

Yêu cầu an toàn đầu tiên là những chiếc xe F1 phải được thiết kế sao cho người lái có thể thoát ra một cách nhanh nhất có thể với thời gian tối đa cho phép chỉ đến vài giây. Bài toán đã được giải quyết bằng cách vô-lăng được thiết kế để có thể tháo ra dễ dàng. Sau đó, vô-lăng cũng có thể được lắp vào hết sức nhanh chóng với thời gian tiêu chuẩn là 5 giây, để chiếc xe nhanh chóng được giải tỏa khỏi đường đua, không trở thành chướng ngại vật nguy hiểm khi cuộc đua đang diễn ra.

Khoang lái được coi như phao cứu sinh dành cho các ngôi sao như Schumacher, Raikkonen… Thể thức F1 quy định khoang lái phải được thiết kế có khả năng bảo vệ vùng đầu khi xảy ra lật xe cũng như các tính năng bảo vệ tay đua khi bị va chạm từ phía trước hoặc sau. Thêm nữa, thành của khoang lái cũng được thiết kế cao hơn và chắc chắn hơn để chống lại các mảnh vỡ bay đến va đập - điều dễ xảy ra trên đường đua. Trước khi được chính thức đưa vào vận hành, những chiếc xe luôn phải trải qua bài kiểm tra va chạm để xác định độ an toàn.

Ngoài sự bảo vệ từ chiếc xe, các tay đua còn được bảo vệ qua chính các bộ trang phục mà họ mặc với những chi tiết được nghiên cứu và thiết kế một cách kỳ công không kém gì chiếc xe. Bộ áo liền quần mà họ mặc phải có hai cầu vai rộng bản nằm ở hai vai. Liên đoàn ô tô quốc tế FIA quy định người lái phải được nhanh chóng đưa ra khỏi xe trong tình huống nguy hiểm cùng với ghế ngồi vẫn “dính” vào người (nhằm giảm thiểu nguy cơ đa chấn thương). Vì vậy, ghế của các tay đua thường được gắn xuống sàn xe bởi hai cặp bu-lông tiêu chuẩn và sẽ được nhấc ra dễ dàng khi nhóm cứu hộ túm vào các cầu vai của lái xe và kéo anh ta ra khỏi khoang lái. Các dây đai bảo hộ cũng giúp cho việc giải thoát lái xe nhanh hơn. Mặc dù việc bắt lửa rất hiếm khi xảy ra trong F1 nhưng cũng đã xuất hiện vài tình huống “thót tim”. Bởi vậy, một số quy định nghiêm ngặt đã được đưa ra và hiện nay vẫn có hiệu lực nhằm kiểm soát các tai nạn liên quan đến lửa. Đồng phục của các tay đua được chế tạo từ vật liệu chịu nhiệt, có nhiều lớp, đảm bảo cho họ được an toàn trong mọi tình huống cháy trên xe mà vẫn giữ được sự thoải mái trong cử động. Trên đường đua, họ luôn phải chịu một áp lực rất lớn, cả về thể chất và tinh thần. Vì vậy, các bộ quần áo đó cũng phải có độ thông khí tốt, giúp thoát bớt mồ hôi, giảm thiểu khả năng bị quá nhiệt của lái xe.

Các tay đua F1 còn có nguy cơ bị chấn thương vùng cổ và rạn hộp sọ do thường xuyên phải giảm tốc đột ngột – một trạng thái chịu lực tác động trái chiều đột ngột giống như ngọn dây roi khi bạn quất roi ra rồi thu về. Để giảm thiểu những tác động kiểu “ngọn roi” nguy hiểm ấy, quy định HANS (Head and Neck Support System) đã được đề ra buộc các đội đua phải chấp hành. Theo đó, một vòng đệm cổ đã được gắn vào đai an toàn giữ mũ bảo hiểm. Thiết kế này giúp giữ mũ bảo hiểm ở đúng vị trí, nhất là trong khi và chạm hay tai nạn xảy ra. Quy định HANS có hiệu lực từ năm 2003.

Những chiếc mũ bảo hiểm luôn có tầm quan trọng hàng đầu bởi nó bảo vệ phần quan trọng nhất trên cơ thể và cũng chính là bộ phận duy nhất của lái xe hở ra ngoài trong khi đua. Mũ phải nhẹ để giảm bớt tác động kiểu “ngọn roi”. Những chiếc mũ bảo hiểm F1 hiện đại nhất mới được sản xuất chỉ nặng 3 pounds (1 pound ~ 453,6 gram). Để đạt được điều đó, nó đã được chế tạo bằng sợi các-bon - vật liệu cũng được dùng để sản xuất áo chống đạn. Ngoài ra, thành phần vật liệu của mũ còn có nhựa dẻo và lớp vỏ chịu lửa. Kính mũ được làm từ hợp chất pô-ly-các-bo-nát.

Nhìn chung, Formula One (F1) được coi như một cuộc đua rất khó dự đoán và do đó các tai nạn là khó tránh khỏi. Vì vậy, thường trực trong mọi cuộc đua Grand Prix luôn có một đội ngũ hỗ trợ y tế đông đảo với chuyên môn cao cùng trang bị hiện đại. Ngoài ra, bên cạnh lực lượng chuyên nghiệp này, mỗi địa điểm đua còn có trung tâm y tế riêng phối hợp chặt chẽ cùng các bệnh viện địa phương. Tất cả luôn trong tư thế sẵn sàng phản ứng nhanh khi có tình huống khẩn cấp.

• Sahara