Những bước chân không mỏi của Chấp hành viên trên nẻo đường cưỡng chế Thi hành án dân sự. Kỳ 1: Niềm hạnh phúc đằng sau nhưng quyết định “cân não’’

Theo quy định, về nguyên tắc, Chấp hành viên thi hành theo đúng bản án, quyết định của Toà án tuyên có hiệu lực pháp luật. Tuy nhiên thực tiễn thi hành luôn đòi hỏi sự linh hoạt, mềm dẻo của mỗi Chấp hành viên trong từng vụ việc.

Nhờ “thần đèn” di dời nhà cho người xây nhầm trên đất người khác

Trong câu chuyện với chúng tôi Chấp hành viên Ngô Đình Hoàng, Trưởng phòng Thi hành án dân sự khu vực 12 – TP. Hồ Chí Minh nói rằng trong cuộc đời làm nghề, có rất nhiều vụ việc Thi hành án để lại cho ông những ấn tượng sâu sắc. Một trong những vụ việc đó là ông cùng các đồng nghiệp đã thi hành thành công một bản án “Thần đèn rời nhà”.

Đây là vụ việc xây nhầm nhà trên thửa đất của người khác xảy ra ở thị xã Phú Mỹ, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ), nay thuộc TPHCM, Theo bản án của tòa, vợ chồng ông Trịnh V.P. (cư trú ở Bà Rịa - Vũng Tàu cũ) xây dựng ngôi nhà 2 tầng kiên cố trên thửa đất thuộc sở hữu hợp pháp của ông Phan T. L. (cũng trú tại Bà Rịa - Vũng Tàu). Giá trị xây dựng căn nhà khoảng 3 tỷ đồng.

Do trong quá trình làm nhà, ông P. do sai sót nên đã xây nhầm ngôi nhà 2 tầng kiên cố nhà sang thửa đất bên cạnh của ông T. L và đã sinh sống ổn định tại đó khoảng 7-8 năm. Hai bên không đạt được thỏa thuận hòa giải nên tòa án tuyên chủ ngôi nhà phải trả lại đất cho người có quyền sử dụng đất hợp pháp.

Theo bản án dân sự phúc thẩm số 155/2024/DS-PT ngày 31/7/2024 của Tòa án nhân dân tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ), đã chấp nhận kháng cáo của ông Phan T.L, tuyên buộc ông Trịnh V.P có nghĩa vụ di dời toàn bộ công trình xây dựng, vật kiến trúc và cây trồng trên diện tích đất tranh chấp 401,3m², trong đó có ngôi nhà Nhà 2 tầng, nhà vệ sinh, mái che, sân lát gạch; Một căn nhà cấp 3; Hàng rào, cổng, giếng khoan, chuồng chó, đồng hồ nước; Nhiều loại cây trồng như mít, khế, xoài, bưởi, mãng cầu, thanh trà, chuối…

Tòa cũng xác định phần đất diện tích 401,3m² thuộc thửa 361, tờ bản đồ số 03 là quyền sử dụng hợp pháp của ông Phan T. L. Vì vậy, ông Trịnh V.P cùng bà Nguyễn Thị T. phải trả lại phần đất này.

“Nếu ngôi nhà 2 tầng xây dựng kiên cố, gia đình người phải Thi hành án đã sinh sống ổn định rất lâu nếu phải phá đi để trả lại đất cho chủ sỡ hữu thực sự tôi thấy rất tiếc. Ngôi nhà không chỉ là giá trị tài sản cả đời tích góp mà còn là chỗ an cư của biết bao con người”, ông Ngô Đình Hoàng nhớ lại.

Nhưng khó là ở phía chủ đất, họ kiên quyết đòi lại đúng vị trí đất đó vì cho rằng có phong thủy tốt, không đồng ý đổi đất hay bán lại. Chúng tôi đã gặp gỡ, vận động, thuyết phục nhiều lần nhưng họ vẫn không đổi ý.

Nhiều phương án cho việc di dời ngôi nhà đã được tính toán, và một trong những phương án được ông Hoàng đánh giá là có tính khả thi, vừa đảm bảo không phải phá dỡ tài sản của người phải thi hành án vừa giúp người được thi hành án lấy lại mảnh đất đó là nhờ “Thần đèn”” di dời.

Khi biết đến phương án này, nhờ kiên trì vận động, giải thích nhiều lần phía người được Thi hành án đã đổi ý. Họ không những đồng ý cho di dời ngôi nhà mà còn hỗ trợ tổng cộng 500 triệu đồng để giúp bên phải thi hành án dịch chuyển nhà sang đúng thửa đất của mình.

Tuy nhiên, khi nút thắt của việc Thi hành án được gỡ bỏ thì áp lực lại xoay về phía Chấp hành viên. “Thực ra việc nhờ Thần đèn di dời cả ngôi nhà kiên cố như vậy chúng tôi cũng chỉ mới biết trên…ti vi, vì trong lịch sử THADS khu vực này chưa từng có tiền lệ”, ông Hoàng nói và cho biết, khi quyết định nhờ Thần đèn dời nhà, các Chấp hành viên lại phải đối mặt với những khó khăn mới. “Liệu quá trình di dời có đảm bảo giữ được giá trị của tài sản không, có an toàn không”. Chính vì các yếu tố này, ông Hoàng phải làm việc rất kỹ với phía đơn vị di dời ở Đồng bằng sông Cửu Long để dự trù những tình huống bất trắc trong quá trình thực hiện.

Ngày tài sản được di chuyển trả đất về cho chủ cũ, ông Hoàng và các Chấp hành viên, lực lượng chức năng đã theo sát từng công đoạn, từng phần việc cụ thể. Nhờ sự phối hợp ăn ý, trách nhiệm của THADS và các lực lượng chức năng, ngôi nhà đã được di dời để trả lại mảnh đất cho chủ cũ, kết thúc việc thi hành án.

Bản án khép lại, điều mà các chấp hành viên nhận được chính là sự hài lòng của cả bên được và bên phải Thi hành án. Thành công nhất của vụ việc là Cơ quan thi hành án là Chi cục Thi hành án dân sự thị xã Phú Mỹ khi đó đã vận động thuyết phục thì bên phía người được thi hành án là ông Phan T.L đã đồng ý là chấp nhận hỗ trợ và cho bên phía người phải thi hành án là có thêm thời gian, cũng như hỗ trợ chi phí để họ có thể tự nguyện là di dời công trình xây dựng để trả lại đất. Người được thi hành đã lấy lại được phần đất của mình. Còn phía người phải thi hành án vẫn giữ được căn nhà mà họ bỏ nhiều công sức, tiền của ra xây dựng. Ngoài ra, bên phải thi hành cũng đã được phía người được thi hành án hỗ trợ 1 khoản chi phí di dời và ổn định cuộc sống, hạn chế thấp nhất thiệt hại.

“Nhìn đôi bên đương sự bắt tay nhau vui vẻ, bản thân tôi và nhiều anh chị em làm thi hành án cũng vui. Việc bảo vệ được quyền lợi các bên và giữ lại được tài sản lớn cho người dân chính là niềm hạnh phúc nghề nghiệp của các Chấp hành viên, cán bộ thi hành án khi tham gia giải quyết vụ việc này”.

Xin dừng cưỡng chế ở …phút thứ 89!

Mới đây, một vụ việc cưỡng chế THADS cũng là sự cân não của Chấp hành viên THADS TP. Hồ Chí Minh.

Vụ tranh chấp quyền sở hữu nhà và quyền sử dụng đất, đòi nhà nói trên diễn ra từ những năm thập kỷ 90. TAND TP.HCM xét xử sơ thẩm, ngày 24-4-2025 TAND Cấp cao tại TP.HCM ban hành bản án phúc thẩm, sau đó THADS TP đã quyết định thi hành án theo yêu cầu, quyết định cưỡng chế trả nhà, giao nhà.

Theo án tuyên, trong vụ tranh chấp quyền sở hữu tại căn nhà 513-515 Hậu Giang, phường Bình Phú, TP.HCM, người phải thi hành án là bà HK cùng 7 cá nhân khác và 6 người được thi hành án do ông NHT đại diện theo ủy quyền. Theo bản án của TAND cấp cao tại TPHCM, buộc bà HK và những người liên quan phải trả lại căn nhà có địa chỉ nói trên để trả lại cho người kế thừa quyền và nghĩa vụ của phía nguyên đơn.

Ghi nhận sự tự nguyện của những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của nguyên đơn trả cho bị đơn và những người kế thừa quyền và nghĩa vụ của bị đơn chi phí xây sửa nhà và hỗ trợ chuyển chỗ ở, tổng số tiền là 5 tỉ đồng. Các bên giao nhà và thực hiện việc trả tiền, hỗ trợ là 3 tháng kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật. Người được thi hành án cho biết đã nộp số tiền 5 tỉ đồng theo nội dung bản án tại cơ quan thi hành án.

Trước thời điểm diễn ra buổi cưỡng chế, trong số 8 người phải thi hành án đã có 7 người tự nguyện ký biên bản bàn giao một phần căn nhà theo đúng nội dung bản án.

Theo kế hoạch, ngày 22/5/2026 THADS TP Hồ Chí Minh tổ chức cưỡng chế. Cơ quan này đã lên các phương án cưỡng chế, huy động lực lượng. Các tình huống cũng được dự báo để xử lý bất trắc nhằm đảm bảo bản án được thực thi đúng trình tự pháp luật, bảo đảm an toàn an ninh trật tự ở địa phương. Các Chấp hành viên một mặt tiếp tục giải thích vận động cho đương sự, một mặt cũng truyển tải đi thông điệp, mọi phán quyết có hiệu lực của Tòa án phải được thi hành trên thực tiễn và mọi hành vi chống đối sẽ bị xử lý nghiệm theo quy định của pháp luật.

Nhưng tình huống bất ngờ là tại thời điểm buổi cưỡng chế diễn ra, bà HK đã trình bày nguyện vọng xin thêm thời gian để tự nguyện di dời tài sản, bàn giao nhà. Bà HK cho biết sức khỏe bà không bảo đảm và hoàn cảnh gia đình có nhiều khó khăn nên muốn được xin thêm thời gian. Trên thực tế, khoảng 80% tài sản đã được bà HK chủ động di dời ra khỏi căn nhà. Bà cam kết sẽ hoàn tất việc bàn giao trong thời hạn 7 ngày, kể từ ngày tạm dừng việc cưỡng chế.

Đây là tình huống phát sinh nhưng vẫn trong dự liệu của Chấp hành viên bởi trước đó, công tác vận động thuyết phục những người trong gia đình bà HK đã được tiến hành nhiều lần trước khi đi đến sự đồng thuận.

Trước tình huống nói trên, sau khi trao đổi nhanh tại hiện trường và ghi nhận ý kiến thiện chí của bên được thi hành án, THADS TP. Hồ Chí Minh quyết định chấp thuận đề nghị của đương sự, tạo điều kiện để bà HK tự nguyện bàn giao tài sản trong thời hạn 7 ngày.

(Còn tiếp)