Những bước chân không mỏi của Chấp hành viên trên nẻo đường cưỡng chế Thi hành án dân sự. Kỳ 2: Rủi ro, hiểm nguy không nản lòng

Chống đối bằng bom xăng và tội ác “Giết người”

Tháng 11/2025, TAND TP Cần Thơ đưa xét xử phúc thẩm vụ chống đối đoàn cưỡng chế thi hành án đối với ba bị cáo (ba cha con) là Trương Duyên, Trương Văn Chử và Trương Văn Thọ.

Theo bản án sơ thẩm, khoảng 8 giờ ngày 28-6-2024 đoàn cưỡng chế đến nhà bị cáo Duyên để cưỡng chế thi hành án theo bản án có hiệu lực của TAND huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng (cũ). Chấp hành viên thông báo quyết định cưỡng chế cho ông Duyên và gia đình nghe nhưng ông Duyên và vợ, các con không đồng ý theo quyết định cưỡng chế…

Lực lượng chức năng làm nhiệm vụ thì ông Duyên cầm dao tự chế đe dọa, dùng đá chọi vào đoàn, Thọ cầm chai xăng đốt cháy ném xuống nền xi măng trước cửa nhà nhằm ngăn cản lực lượng cưỡng chế không thực hiện được nhiệm vụ. Lửa cháy lan làm một chấp hành viên và một công an bị cháy quần áo, vùng tay, chân gây thương tích. Chử cũng cầm chai xăng ném vào khu vực Thọ đã ném làm lửa tiếp tục cháy khiến lực lượng chức năng phải dùng bình chữa cháy dập lửa.

Không dừng lại, Chử lấy bình gas ra để trước nhà dọa đốt; lấy xăng tưới trên đường vào nhà và dùng lá dừa khô chất đống trên sân trước nhà để đốt nhằm cản trở đoàn cưỡng chế...Việc chống đối làm đoàn cưỡng chế thi hành án dân sự không thực hiện được nhiệm vụ theo kế hoạch và hai thành viên trong đoàn bị thương tích.

Tại phiên tòa phức thẩm, tòa chấp nhận một phần kháng cáo của bị cáo Duyên, không chấp nhận kháng cáo của hai bị cáo Chử và Thọ, tuyên phạt bị cáo Duyên 6 tháng tù cho hưởng án treo, phạt hai bị cáo Chử và Thọ mỗi bị cáo 9 tháng tù cùng về tội chống người thi hành công vụ.

Hồi tháng 7/2025, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội cũng đã đưa ra xét xử sơ thẩm và tuyên phạt 13 năm tù đối với bị cáo Giang Công Băng (sinh năm 1976, ở xã Xuân Nộn, huyện Đông Anh cũ - nay là xã Thư Lâm, Hà Nội) về tội “Giết người”. Vụ án hình sự này xuất phát từ việc chống đối việc thi hành 1 bản án dân sự

Theo hồ sơ vụ án, ngày 20-1-2011, Công ty Hải Linh do Giang Công Băng là Giám đốc ký hợp đồng vay của Ngân hàng VP Bank số tiền 1,5 tỷ đồng với tài sản đảm bảo cho khoản vay này là thửa đất số 01, 02, tờ bản đồ số QH, diện tích 240m2 tại thôn Xuân Nộn, xã Xuân Nộn, huyện Đông Anh (cũ), TP Hà Nội. Những thửa đất này đứng tên Giang Công Băng.

Sau đó, do Công ty Hải Linh vi phạm nghĩa vụ trả nợ nên Ngân hàng VP Bank đã khởi kiện vụ việc đến TAND quận Đống Đa (cũ), Hà Nội. Ngày 29-10-2020, TAND quận Đống Đa (cũ) đã ban hành Bản án Kinh doanh thương mại sơ thẩm số 72, buộc Công ty Hải Linh phải thanh toán cho VP Bank số tiền hơn 2,5 tỷ đồng (bao gồm cả tiền gốc và tiền lãi).

Nếu Công ty không thực hiện nghĩa vụ trả nợ khoản vay trên thì ngân hàng có quyền yêu cầu Cơ quan Thi hánh án dân sự có thẩm quyền tiến hành kê biên, phát mãi tài sản đảm bảo cho khoản vay theo hợp đồng.

Hết thời hạn, do Băng không tự nguyện thi hành bản án nên ngày 5-10-2021, Thi hành dân sự huyện Đông Anh (cũ) đã ra Quyết định thi hành án. Vụ việc do Chấp hành viên Nguyễn Bá Cường (Phó Chi Cục trưởng) và Chấp hành viên Nguyễn Quốc Tộ thụ lý thi hành. Quá trình thi hành án, Băng không hợp tác và nhiều lần đe dọa giết 2 Chấp hành viên cũng như đại diện Ngân hàng VP Bank.

Khoảng 8h ngày 30-11-2023, tổ công tác do Chi cục Thi hành án dân sự huyện Đông Anh (cũ) chủ trì phối hợp với các cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra, xác minh tài sản thế chấp theo quy định.

Khi các lực lượng chức năng đang làm nhiệm vụ thì bị cáo Băng điều khiển xe ô tô Mercedes-Benz C180 đi đến. Không đồng ý với việc thi hành nhiệm vụ của Tổ công tác, Băng điều khiển xe ô tô đâm vào ông Cường, ông Sơn, ông Tộ và tổ công tác đang đứng tại cổng nhà hàng xóm.

Mặc dù 3 cán bộ đã cố gắng tránh nhưng vẫn bị xe của Băng lao trúng, gây thương tích. Theo cơ quan tố tụng, hành vi của Giang Công Băng đã thỏa mãn tội “Giết người”. Việc bị hại là các ông Cường, Sơn và Tộ không tử vong nằm ngoài ý muốn của bị cáo.

Xa hơn năm 2019, tại huyện Cái Nước, Cà Mau, 13 cán bộ thi hành nhiệm vụ, trong đó có các Chấp hành viên đã bị thương trong vụ tạt xăng, phóng hoả xảy ra ngày 23/7/2019 tại ấp Sở Tại, xã Thạnh Phú.

Trước đó, bị cáo Phạm Hoàng Kiếm và bị cáo Lê Thị Hiến nhận được thông báo của Chi cục THADS huyện Cái Nước về việc ngày 7/8/2019 sẽ tiến hành cưỡng chế, tháo dỡ nhà của bị cáo Phạm Hoàng Kiếm. Đồng thời, bị cáo Lê Thị Hiến phải giao trả đất cho ông Nguyễn Văn Việt theo Bản án dân sự sơ thẩm năm 2018 của Tòa án Nhân dân huyện Cái Nước. Mặc dù thuyết phục vận động nhiều lần tuy nhiên các bị cáo không chấp hành mà âm thầm lên kế hoạch chống đối lực lượng thi hành án

Rạng sáng 7/8/2019, bị cáo Phạm Hoàng Kiếm đã kêu con trai là Phạm Công Nguyên đi mua 5 lít xăng để trong nhà. Khoảng 9 giờ cùng ngày, khi lực lượng THADS huyện Cái Nước tiến hành cưỡng chế, tháo dỡ nhà thì bị nhiều đối tượng dùng hung khí và xăng chống đối quyết liệt khiến nhiều người trong đoàn bị bỏng, tỷ lệ thương tích từ 1-23%. Các bị cáo sau đó đã bị xét xử về các tội “Chống người thi hành công vụ” và “Cố ý gây thương tích."

Mỗi năm, trên phạm vi cả nước, các cơ quan THADS phải cưỡng chế hàng ngàn vụ việc có huy động lực lượng. Cơ bản, nhờ sự phối hợp tốt của các ngành chức năng với cơ quan THADS, các cuộc cưỡng chế diễn ra an toàn, đúng pháp luật, đảm bảo tình hình an ninh trật tự ở địa phương, được dư luận đồng thuận.

Tuy nhiên, từ nhiều vụ việc cưỡng chế THADS cho thấy, sự chống đối ngày càng quyết liệt của các đương sự, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của cán bộ chấp hành viên trực tiếp làm nhiệm vụ như 3 vụ việc nói trên.

Những vụ chống đối lực lượng cưỡng chế không chỉ phản ánh về tính chất ngày càng phức tạp của công tác thi hành án, mà còn cho thấy phía sau mỗi bản án được thực thi là sự đối mặt trực diện của các Chấp hành viên với hiểm nguy, áp lực và cả những rủi ro về tính mạng. Nhưng cũng thông qua những vụ việc như vậy càng cho thấy bản lĩnh, trách nhiệm và quyết tâm bảo vệ sự nghiêm minh của pháp luật của đội ngũ Chấp hành viên càng được thể hiện rõ nét.

Điều đáng nói, phía sau những cuộc cưỡng chế ấy là áp lực rất lớn đối với đội ngũ Chấp hành viên. Họ là những người trực tiếp đối diện với sự đe dọa, xúc phạm, thậm chí nguy cơ bị tấn công bất cứ lúc nào. Thực tế hiện nay, pháp luật đã có quy định xử lý các hành vi chống người thi hành công vụ, nhiều đối tượng chống đối đã bị xử lý nghiêm khắc bằng chế tài hình sự.

Tuy nhiên, từ thực tiễn cho thấy vẫn còn những bất cập trong quy định của pháp luật cũng như cơ chế bảo vệ chấp hành viên. Hiện nay pháp luật về trình tự, thủ tục đối với các biện pháp cưỡng chế còn chưa thực sự cụ thể, đồng bộ hoặc thiếu tính khả thi trên thực tế, dẫn đến khó khăn trong công tác phối hợp liên ngành khi triển khai thực hiện.

Do đó ngoài hoàn thiện quy định pháp luật, cần tăng cường hơn nữa cơ chế phối hợp liên ngành giữa cơ quan thi hành án, công an, chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan ngay từ giai đoạn xác minh, vận động thuyết phục đương sự. Việc đánh giá trước nguy cơ, xây dựng phương án bảo vệ cụ thể, bố trí lực lượng phù hợp đối với các vụ việc tiềm ẩn nguy cơ chống đối là yêu cầu bắt buộc nhằm hạn chế tối đa rủi ro.

Không chỉ cần cơ chế pháp lý, đội ngũ Chấp hành viên cũng cần được quan tâm về điều kiện làm việc, trang bị kỹ năng xử lý tình huống, kỹ năng tâm lý, kỹ năng vận động quần chúng và cả cơ chế hỗ trợ tinh thần sau những vụ việc căng thẳng. Bởi phía sau màu áo công vụ, họ cũng là những con người bình thường, có gia đình, có những áp lực riêng.

(Còn tiếp)