Nhìn lại diện mạo điện ảnh Việt Nam 40 năm Đổi mới tại Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng
Trong khuôn khổ Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần thứ IV (DANAFF IV), chương trình “Diện mạo điện ảnh Việt Nam 40 năm thời kỳ Đổi mới” sẽ giới thiệu 17 tác phẩm tiêu biểu, qua đó nhìn lại hành trình phát triển của điện ảnh Việt Nam suốt bốn thập kỷ và tạo không gian kết nối giữa các thế hệ nhà làm phim với công chúng, giới chuyên môn trong nước và quốc tế.
Chương trình do Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam (VFDA) phối hợp cùng UBND TP Đà Nẵng tổ chức, diễn ra từ ngày 28/6 đến 4/7/2026 tại TP. Đà Nẵng.
Theo Ban tổ chức, đây là một trong những chương trình nổi bật của DANAFF IV, mang đến cơ hội để công chúng yêu điện ảnh thưởng thức lại nhiều tác phẩm tiêu biểu của điện ảnh Việt Nam, những bộ phim vốn ít có cơ hội được trình chiếu trên màn ảnh rộng trong thời gian qua.
Năm 2026 đánh dấu 40 năm công cuộc Đổi mới kể từ Đại hội VI của Đảng (12/1986), mở ra nhiều chuyển biến sâu sắc trong đời sống kinh tế, xã hội và văn hóa. Trong dòng chảy đó, điện ảnh Việt Nam cũng từng bước đổi mới tư duy sáng tác, cách tiếp cận hiện thực và điều kiện sản xuất.
Từ cuối thập niên 1980, nhiều tác phẩm bắt đầu rời khỏi lối minh họa hiện thực quen thuộc, phản ánh sâu hơn những biến động của xã hội và con người thời kỳ chuyển đổi. Các phim như Thị trấn yên tĩnh, Thằng Bờm, Tướng về hưu, Gánh xiếc rong cho thấy những thử nghiệm mới trong cách tiếp cận đề tài và ngôn ngữ điện ảnh.
Bước sang giai đoạn chuyển đổi cơ chế kinh tế, điện ảnh Việt Nam gặp nhiều khó khăn khi hệ thống bao cấp chấm dứt. Tuy nhiên, từ giữa thập niên 1990, lĩnh vực này dần ổn định trở lại, hình thành xu hướng hướng tới khán giả với những tác phẩm dung hòa giữa yếu tố giải trí và giá trị nghệ thuật, tiêu biểu như Vị đắng tình yêu hay Thung lũng hoang vắng.
Đầu những năm 2000, điện ảnh Việt Nam ghi nhận bước chuyển quan trọng với sự tham gia ngày càng rõ của khu vực tư nhân. Bộ phim Gái nhảy (2002) cho thấy tiềm năng thị trường của điện ảnh nội địa, trong khi các tác phẩm như Hãy tha thứ cho em, Lưới trời tiếp tục mở rộng cách tiếp cận các vấn đề xã hội.
Từ giữa thập niên 2000, diện mạo điện ảnh Việt Nam trở nên đa dạng hơn với nhiều tìm tòi về ngôn ngữ và phong cách sáng tác qua các phim như Mùa len trâu, Thời xa vắng, Dòng máu anh hùng, Chơi vơi. Những năm sau đó, nhiều tác phẩm dung hòa giữa giá trị nghệ thuật và khả năng tiếp cận công chúng xuất hiện, tiêu biểu như Cánh đồng bất tận.
Bên cạnh đó, dòng phim mang dấu ấn cá nhân của đạo diễn tiếp tục phát triển với các tác phẩm như Bi, đừng sợ!, Đập cánh giữa không trung, Đảo của dân ngụ cư, góp phần đưa điện ảnh Việt Nam tham gia sâu hơn vào hệ thống liên hoan phim quốc tế.
Theo Ban tổ chức, trong 17 bộ phim được lựa chọn trình chiếu, có những tác phẩm trước đây chủ yếu phục vụ nhiệm vụ chính trị hoặc nghiên cứu, chưa từng được chiếu thương mại rộng rãi. Vì vậy, DANAFF IV sẽ mang đến cơ hội để khán giả tiếp cận lại nhiều dòng phim, phong cách sáng tác và nội dung phản ánh đa dạng của điện ảnh Việt Nam.
Bên cạnh các suất chiếu, chương trình còn tổ chức hoạt động giao lưu giữa nhà làm phim và khán giả, cùng hội thảo “Diện mạo điện ảnh Việt Nam 40 năm Đổi mới” với sự tham gia của các nhà làm phim, nhà nghiên cứu và chuyên gia trong nước, quốc tế.
Thông qua chuỗi hoạt động này, Ban tổ chức kỳ vọng công chúng có dịp nhìn lại hành trình phát triển của điện ảnh Việt Nam trong bốn thập kỷ đổi mới, đồng thời làm rõ vai trò của các thế hệ nhà làm phim trong việc định hình diện mạo điện ảnh dân tộc.