Nhiều giải pháp ngăn chặn đà lây lan dịch tả lợn châu Phi ở Đông Nam Bộ

Dịch tái bùng phát tại vùng chăn nuôi trọng điểm

Tại tỉnh Đồng Nai, nơi có tổng đàn lợn lớn nhất cả nước, DTLCP đang quay trở lại với tốc độ lây lan nhanh và mức độ ảnh hưởng nghiêm trọng. Theo đó, trong tháng 7/2025, DTLCP đã tái phát tại hàng loạt xã, phường trên địa bàn tỉnh Đồng Nai sau một thời gian tạm lắng. Thống kê của ngành chức năng, từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh Đồng Nai đã ghi nhận 15 ổ dịch, buộc phải tiêu hủy 3.858 con lợn bệnh và chết. Trong đó, địa bàn Đồng Nai cũ có 2 ổ dịch tại 2 xã/thị trấn với số lượng lợn tiêu hủy là 37 con; Bình Phước cũ có 8 ổ dịch, làm tiêu hủy 3.111 con; còn tại Đồng Nai mới sau sáp nhập, có 5 ổ dịch tại các xã/phường Phước Sơn, Hưng Phước, An Lộc, Thiện Hưng và Nam Cát Tiên khiến 710 con lợn buộc phải tiêu hủy.

Tại phường An Lộc, một trong những điểm nóng của đợt dịch này, hộ chăn nuôi ông Nguyễn Quang Sơn có tổng đàn hơn 1.600 con lợn, nhưng chỉ trong vòng 6 ngày (từ 7 đến 13/7) đã ghi nhận 635 con chết do nhiễm bệnh. Điều đáng nói, dù là một cơ sở chăn nuôi quy mô lớn, chủ trại vẫn chưa tuân thủ nghiêm các quy trình an toàn sinh học. Khu vực đón thương lái chỉ cách chuồng nuôi khoảng 3 mét, nơi nhập thức ăn chỉ cách 4 mét, và nước rửa thực phẩm thải ra gần khu chuồng trại, những yếu tố được xác định là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến lây nhiễm diện rộng. Tại xã Hưng Phước, dịch bệnh cũng khiến một hộ chăn nuôi nhỏ lẻ bị thiệt hại. Hộ bà Nguyễn Thị Quy chỉ có tổng đàn 21 con nhưng trong vòng 3 ngày (từ 5 đến 8/7), đã mất 6 con vì dịch. Nguyên nhân được xác định là do chủ hộ sử dụng nguồn thức ăn không rõ nguồn gốc, rửa thịt sống ngay tại khu vực chuồng trại và không kiểm soát người ra vào, tạo điều kiện cho virus DTLCP xâm nhập và phát tán nhanh chóng. Không chỉ ảnh hưởng về số lượng, dịch bệnh còn đẩy nhiều hộ chăn nuôi rơi vào cảnh trắng tay do không có bảo hiểm hoặc dự phòng tài chính. Trong khi đó, nguy cơ lây lan sang các trại chăn nuôi công nghiệp quy mô lớn là hoàn toàn hiện hữu nếu không được kiểm soát chặt chẽ trong những ngày tới.

Tương tự, tỉnh Tây Ninh cũng đang đối mặt với áp lực phòng chống dịch. Tính từ đầu năm, DTLCP đã xuất hiện tại 24 hộ dân ở 14 xã, phường, buộc phải tiêu hủy 1.181 con lợn (gần 44 tấn). Trong tuần qua, dù không ghi nhận ổ dịch mới, nhưng 2 ổ dịch chưa qua 21 ngày tại xã Tân Hội và phường Bình Minh vẫn là mối lo ngại lớn. Tại xí nghiệp chăn nuôi công nghệ cao ở Tân Hội, công tác cách ly, tiêu độc khử trùng được triển khai nghiêm ngặt. Còn tại hộ ông Nguyễn Văn Quảng ở Bình Minh, nơi đã tiêu hủy 47 con lợn, lực lượng chuyên môn vẫn đang tiếp tục xử lý môi trường để tiêu diệt triệt để mầm bệnh. Dù phần lớn ổ dịch đã được khống chế nhưng nguy cơ tái bùng phát tại hai địa phương vẫn rất cao do thời tiết diễn biến thất thường và nhu cầu vận chuyển, giết mổ tăng cao vào dịp cuối năm. Đặc biệt, khu vực biên giới ở Tây Ninh tiềm ẩn nguy cơ nhập lậu lợn mang mầm bệnh vào nội địa.

Đồng loạt siết chặt phòng dịch và kiểm soát vận chuyển

Trước diễn biến phức tạp, các tỉnh Đông Nam Bộ đã đồng loạt vào cuộc, triển khai đồng bộ nhiều giải pháp khẩn cấp. Ông Nguyễn Trường Giang, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thủy sản tỉnh Đồng Nai cho biết, trước tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Nai đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo khẩn, yêu cầu chính quyền các xã, phường triển khai nghiêm túc các biện pháp phòng, chống dịch theo đúng quy định của Luật Thú y và các hướng dẫn liên quan. Các biện pháp được áp dụng bao gồm: tăng cường giám sát, lấy mẫu xét nghiệm, phát hiện sớm và xử lý triệt để các ổ dịch; thực hiện tiêu hủy lợn bệnh đúng quy trình kỹ thuật nhằm ngăn ngừa phát tán mầm bệnh; đồng thời, tổ chức khử trùng tiêu độc định kỳ tại các khu vực có nguy cơ cao.

Cụ thể, tại các xã, phường có dịch như An Lộc và Hưng Phước, công tác phun xịt khử trùng được triển khai 1 lần/ngày trong 1 tuần đầu, sau đó duy trì 3 lần/tuần trong 2 tuần tiếp theo. Các xã lân cận cũng được yêu cầu thực hiện khử trùng 1 lần/tuần cho đến khi ổ dịch được khống chế hoàn toàn. Song song đó, ngành Thú y tỉnh Đồng Nai còn phối hợp với chính quyền địa phương hướng dẫn hộ chăn nuôi thực hiện các biện pháp an toàn sinh học, không nhập đàn mới trong vòng 21 ngày kể từ ngày tiêu hủy cuối cùng, và chỉ cho phép tiêu thụ lợn nếu kết quả xét nghiệm âm tính với virus DTLCP. Với lợn khỏe mạnh cùng dãy chuồng có lợn mắc bệnh, chỉ được vận chuyển tiêu thụ trong phạm vi cấp xã. Với lợn ở dãy chuồng chưa có ca bệnh, nếu âm tính thì được phép vận chuyển tiêu thụ trong nội tỉnh.

Bên cạnh các biện pháp chuyên môn, ngành Nông nghiệp tỉnh Đồng Nai cũng nhấn mạnh việc hỗ trợ thiệt hại cho hộ chăn nuôi bị ảnh hưởng. Các địa phương được yêu cầu thống kê, đánh giá thiệt hại để trình hỗ trợ theo cơ chế chính sách quy định tại Nghị định 02/2017/NĐ-CP và từ ngày 25/7/2025 sẽ áp dụng Nghị định 116/2025/NĐ-CP của Chính phủ về chính sách khắc phục dịch bệnh động vật. Vấn đề môi trường cũng được đặt ra cấp thiết trong đợt dịch này. Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Nai cảnh báo tình trạng vứt xác động vật chết ra môi trường công cộng có thể làm gia tăng nguy cơ phát tán mầm bệnh, gây ô nhiễm nguồn nước, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. Do đó, các xã, phường được yêu cầu tăng cường tuyên truyền, giám sát, đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Ông Nguyễn Trường Giang cho biết, hiện Chi cục Chăn nuôi và Thủy sản tỉnh Đồng Nai đang theo dõi chặt chẽ tình hình dịch bệnh trên toàn tỉnh thông qua hệ thống báo cáo VAHIS. Đồng thời, Chi cục Chăn nuôi và Thủy sản tỉnh Đồng Nai cũng tham mưu cho Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Nai xây dựng Kế hoạch phòng chống dịch bệnh động vật trong 6 tháng cuối năm 2025, sát với thực tế sau sáp nhập địa giới hành chính. Hiện nay, các đoàn công tác chuyên môn đã được thành lập để hỗ trợ địa phương có dịch triển khai công tác tiêu hủy, khử trùng, kiểm soát vận chuyển và tăng cường quản lý giết mổ. Tất cả đều hướng tới mục tiêu chung: ngăn chặn không để dịch lan rộng và bảo vệ sản xuất chăn nuôi bền vững trên địa bàn tỉnh.

Tại Tây Ninh, Ban Chỉ đạo phòng chống dịch các cấp được kiện toàn. Ngành Nông nghiệp tỉnh Tây Ninh tăng cường giám sát tại các trại nuôi và khu vực biên giới, tổ chức tiêu độc khử trùng định kỳ, không cho nhập đàn khi chưa bảo đảm điều kiện an toàn sinh học. Cùng với đó, công tác tuyên truyền đến người dân được đẩy mạnh, đặc biệt là thực hiện nghiêm “5 không”: không giấu dịch, không vận chuyển lợn bệnh, không giết mổ lợn bệnh, không vứt xác lợn ra môi trường, và không dùng thức ăn thừa chưa xử lý nhiệt.