Nhiều đề xuất phát triển thị trường thủ công mỹ nghệ Hà Nội
Dù các làng nghề, các cơ sở sản xuất cũng như hiệp hội làng nghề đã có nhiều cố gắng để phát triển, tuy nhiên, trước những biến động của thị trường và sự thay đổi nhanh chóng trong xu hướng tiêu dùng, ngành thủ công mỹ nghệ đang đứng trước yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ hơn nữa để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.
Tại diễn đàn “Xu hướng, giải pháp phát triển sản phẩm thủ công mỹ nghệ Hà Nội 2026, tổ chức ngày 21/11, ông Hoàng Minh Lâm - Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Hà Nội cho biết, trong những năm qua, ngành thủ công mỹ nghệ Hà Nội đã có nhiều chuyển biến tích cực. Nhiều doanh nghiệp, cơ sở sản xuất và làng nghề đã chủ động đổi mới mẫu mã, nâng cao chất lượng, cải tiến công nghệ, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Bà Hà Thị Vinh - Chủ tịch Hiệp hội Thủ công Mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội thông tin, hiện có 4 làng nghề của Hà Nội gia nhập Hội đồng Thủ công Thế giới, gồm Gốm sứ Bát Tràng, Lụa Vạn Phúc, Mây tre đan Phú Vinh và Đồ gỗ Sơn Đồng.
Theo bà Vinh, Hiệp hội đang xây dựng các tuyến du lịch trải nghiệm làng nghề, hướng đến đáp ứng 5 nhu cầu của du khách, gồm: xem, nghe, chơi, ăn và mua sắm. Cùng với đó, Hiệp hội trích quỹ 10.000 USD để trao giải thưởng và đài thọ các nghệ nhân quốc tế đến giao lưu, chế tác tại Bát Tràng.

Nghệ nhân Ưu tú Phạm Xuân Cường cho biết, doanh nghiệp của ông đã chủ động giảm 70% sản lượng xuất khẩu để tập trung vào thị trường trong nước. Theo khảo sát của doanh nghiệp, 80% khách hàng trẻ mua sản phẩm thủ công mỹ nghệ thông qua các nền tảng thương mại số như TikTok, Facebook. Khung giờ có lượng đơn hàng cao điểm diễn ra từ 16 giờ đến 4 giờ sáng hôm sau. Đáng chú ý, khoảng 30% đơn hàng hiện nay được khách hàng gửi ý tưởng phác thảo thông qua AI để chốt mẫu trực tuyến.
Dù các làng nghề, các cơ sở sản xuất cũng như hiệp hội làng nghề đã có nhiều cố gắng để phát triển tuy nhiên, theo ông Lâm, trước những biến động của thị trường và sự thay đổi nhanh chóng trong xu hướng tiêu dùng, ngành thủ công mỹ nghệ đang đứng trước yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ hơn nữa để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.
Ông Lê Ngọc Dũng - Chủ tịch Hội Nghệ nhân và Thương hiệu Việt Nam cho rằng, một trong những nguyên nhân khiến sản phẩm làng nghề chưa đạt giá trị gia tăng cao là tư duy sản xuất còn khép kín, nhỏ lẻ. Theo ông, cần chuyển từ cách làm riêng lẻ sang xây dựng ngành hàng Thủ công Mỹ nghệ Hà Nội, trong đó có sự liên kết giữa Nhà nước, nghệ nhân, nhà thiết kế và doanh nghiệp thương mại.

Từ đó, ông Dũng đề xuất xây dựng hệ thống thương hiệu theo ba cấp. Trong đó, thương hiệu cấp Thành phố do chính quyền quản lý, bảo hộ; thương hiệu cấp Làng nghề gắn với địa danh và di sản; thương hiệu cấp Chủ thể dành cho từng doanh nghiệp, nghệ nhân.
Theo Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Hà Nội Hoàng Minh Lâm, trong giai đoạn hiện nay, các doanh nghiệp và cơ sở sản xuất thủ công mỹ nghệ cần tập trung vào một số định hướng trọng tâm như đổi mới sáng tạo, nâng cao giá trị sản phẩm. Cần kết hợp hài hòa giữa tinh hoa truyền thống với thiết kế hiện đại, chú trọng cải tiến mẫu mã, chất lượng, bao bì và xây dựng thương hiệu, tạo ra những sản phẩm độc đáo, phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng; Chủ động ứng dụng công nghệ trong quản lý, sản xuất và kinh doanh; khai thác hiệu quả website, mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và các nền tảng số để quảng bá sản phẩm, kết nối khách hàng và nâng cao năng lực cạnh tranh; Chủ động nghiên cứu nhu cầu tiêu dùng, đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng, đẩy mạnh kết nối với các hệ thống phân phối, đối tác trong và ngoài nước; đồng thời gắn phát triển sản phẩm thủ công mỹ nghệ với du lịch làng nghề, góp phần gia tăng giá trị sản phẩm và quảng bá hình ảnh làng nghề Hà Nội.
Tại phiên đối thoại, các nghệ nhân và đại diện làng nghề cũng nêu những khó khăn trong quá trình sản xuất, kinh doanh như thiếu vốn đầu tư máy móc, thiết bị công nghệ cao (ví dụ máy CNC, máy thêu tự động) với mức giá từ 200 triệu đến 700 triệu đồng; Đồng thời kiến nghị hỗ trợ kinh phí đào tạo thợ trẻ và quảng bá sản phẩm; Đề xuất quy hoạch quỹ đất để xây dựng xưởng sáng tạo chung, phục vụ hoạt động sản xuất và phát triển sản phẩm.
Trao đổi về những kiến nghị này, ông Hoàng Minh Lâm, Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến Thương mại Hà Nội cho biết, Thành phố áp dụng mức hỗ trợ 50% chi phí mua sắm máy móc, thiết bị tiên tiến, tối đa 500 triệu đồng đối với mỗi cơ sở và 1 tỷ đồng đối với mô hình chuỗi liên kết.
Bên cạnh đó, Thành phố đã đưa vào vận hành điểm Livestream TikTok Shop tại 176 Quang Trung, quận Hà Đông để hỗ trợ hoạt động bán hàng. Các nghệ nhân cũng được hỗ trợ 100% kinh phí bảo hộ thương hiệu cá nhân và khắc dấu mộc nhận diện. Ngoài ra, sản phẩm làng nghề sẽ được đưa vào trưng bày tại các Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài và các điểm du lịch lớn.