Nhập khẩu tàu cũ để phá dỡ: Phải tuân thủ đúng Luật Bảo vệ môi trường

Sai phạm “kép”

Cuối năm 2007, Công ty cổ phần Thương mại Biển Xanh có công văn gửi các cơ quan chức năng thành phố xin phép đưa thân vỏ tàu PRINCE cập bến. Theo đó, công ty có đầy đủ hồ sơ và các giấy tờ chứng nhận cần thiết. Công ty Biển Xanh đã mở tờ khai hải quan tại Chi cục Hải quan Vĩnh Xương, tỉnh An Giang; Công ty Vinacontrol thành phố Hồ Chí Minh có chứng thư giám định kết luận : thân vỏ tàu PRINCE đã qua sử dụng, toàn bộ phần tôn, sắt thép, kim loại khác và các cơ cấu kỹ thuật của tàu (đã loại bỏ phần phi kim loại) phù hợp  Luật Bảo vệ môi trường, Quyết định số 12/2006 của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Chính vì vậy, Chi cục Hải quan Vĩnh Xương có "cơ sở”để làm thủ tục cho thông quan. Kết luận của Chi cục Hải quan Vĩnh Xương ghi: "Tàu đã tháo bỏ toàn bộ hệ thống trang trí nội thất, toàn bộ hệ thống cách nhiệt vách và trần bên trong, lớp lót sàn đã loại bỏ các thành phần phi kim loại, phù hợp Quyết định số 12/2006/QĐ - BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Công ty Biển Xanh đưa tàu PRINCE về neo tại phường Hùng Vương (quận Hồng Bàng)-khu vực bến phá dỡ của Công ty TNHH Quang Hưng.

Tuy nhiên, khi lực lượng Cảnh sát Môi trường cũng như Đoàn kiểm tra của thành phố kiểm tra thực tế, tàu PRINCE khác hẳn kết luận trước đó của Hải quan Vĩnh Xương. Hàng loạt thành phần phi kim loại vẫn còn nguyên trong tàu, nhiều loại đã hoen gỉ, bốc mùi, thải độc hại gây ảnh hưởng nghiêm trọng về môi trường. Trong khoang lái, các thiết bị như sàn gỗ, bánh lái, tủ gỗ vẫn còn rất nhiều, có cả dầu thải nguy hại, hệ thống ống vẫn còn lớp bọc bằng bông cách nhiệt, cao su. Trong khoang máy, các hệ thống như máy phát điện sử dụng động cơ thủy, máy thủy, động cơ điện 3 pha vẫn còn nguyên...

Như vậy, việc nhập thân, vỏ tàu PRINCE đã vi phạm quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.

Trong thông báo số 79 UBND thành phố kết luận : Công ty cổ phần thương mại Biển Xanh có hành vi nhập khẩu phương tiện vận tải đã qua sử dụng để phá dỡ không đúng quy định pháp luật về bảo vệ môi trường, nhập khẩu chất thải nguy hại, vi phạm hành chính về bảo vệ môi trường được quy định tại Nghị định 81 của Chính phủ.

Qua kiểm tra cũng phát hiện Công ty TNHH Quang Hưng có hành vi thực hiện chuyển nhượng tài sản kèm theo quyền sử dụng đất, tự ý mở bến trên sông Cấm để phá dỡ khi chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép.

Trên cơ sở đó, UBND thành phố  ra Quyết định xử phạt vi phạm hành chính về bảo vệ môi trường đối với Công ty cổ phần thương mại Biển Xanh với tổng số tiền phạt 110 triệu đồng; đồng thời có hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả.

Cần quy định chặt chẽ hơn

Việc áp dụng xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty Biển Xanh cũng như Công ty TNHH Quang Hưng thể hiện rõ thái độ xử lý kiên quyết những vi phạm trong bảo vệ môi trường. Tuy nhiên dư luận cho rằng mức xử phạt như các quy định hiện hành vẫn còn “nhẹ” nên chưa đủ sức răn đe, khiến tình trạng vi phạm liên tục tái diễn.  Vì vậy, cần tiếp tục sửa đổi, bổ sung những quy định bảo vệ môi trường, có hình thức xử lý những tổ chức có trách nhiệm nhưng chưa thực hiện nghiêm. Trong trường hợp này, kết luận giám định của Vinacontrol thành phố Hồ Chí Minh khác xa thực tế, các cơ quan chức năng ở địa phương đều mặc nhiên công nhận; việc nhập khẩu rác có thể đã trót lọt nếu cơ quan Cảnh sát Môi trường không vào cuộc.

Mặt khác, Công ty TNHH Quang Hưng, đơn vị đăng ký ngành nghề kinh doanh đối với lĩnh vực phá dỡ tàu cũ, có cam kết bảo vệ môi trường, tuy nhiên kiểm tra thực tế không đủ điều kiện. Vậy mà, 2 công ty vẫn “bắt tay nhau” để phá dỡ tàu cũ, bất chấp những quy định về bảo vệ môi trường. Điều này đòi hỏi cơ quan chức năng của thành phố và các địa phương tăng cường giám sát, hướng dẫn hoạt động nhập khẩu, phá dỡ phế liệu và quản lý chất thải nguy hại trên địa bàn,  kịp thời xử lý những trường hợp vi phạm, không để tái diễn.

Minh Việt