Nhãn hàng xuất khẩu “NATSIONAL”của Ắc-quy Tia Sáng có vi phạm quyền sở hữu trí tuệ?

Công ty cổ phần ắc quy Tia Sáng là doanh nghiệp chuyên sản xuất mặt hàng ắc quy các loại. Sản phẩm của công ty được sản xuất trên các dây chuyền, thiết bị hiện đại, công nghệ tiên tiến và đạt chất lượng cao nên được khách hàng trong và ngoài nước tín nhiệm. Công ty ba lần (năm 2005 - 2007) được tổ chức quốc tế bình chọn “Sản phẩm và dịch vụ hàng đầu thế giới”. Năm 2007, công ty được bình chọn là “Doanh nghiệp tiêu biểu” cho nhất thành phố. Từ ba năm nay, công ty xuất khẩu sản phẩm sang thị trường Cam-pu-chia,  với nhãn hiệu hàng hoá “TIASANG” và “NATSIONAL”. Trong đó, nhãn hiệu “TIASANG” thuộc quyền sở hữu của công ty, đã đăng ký. Nhãn “NATSIONAL” là sở hữu của đối tác nước ngoài được cấp bản quyền đăng ký tại Cam-pu-chia. Sản phẩm mang nhãn hiệu “NATSIONAL” chỉ được xuất cho đối tác nước ngoài có quyền sở hữu đối với nhãn hiệu hàng hoá này theo các hợp đồng ký kết giữa công ty với đối tác, không bán ở thị trường Việt Nam.

Ngày 18-10-2007, Công ty ắc quy Tia Sáng xuất khẩu lô hàng theo offer số N02/10/07 gồm 2.500 bình ắc quy. Trong đó, có 1.200 bình ắc quy mang nhãn hiệu “TIASANG” và 1.300 bình mang nhãn hiệu “NATSIONAL”. Khi hàng đến Cảng Hải Phòng một cơ quan chức năng bắt giữ. Trong biên bản vi phạm hành chính ngày 24-10-2007, ghi công ty vi phạm về nhãn mác sản phẩm do dễ gây nhầm lẫn với nhãn hiệu “NATIONAL” đã được đăng ký tại Việt Nam. Sau đó, vụ việc được chuyển UBND thành phố xử lý.

Đây là lần đầu tiên gặp phải trường hợp này nên ban đầu công ty cho rằng mình  vi phạm pháp luật nhưng ở mức độ nhẹ do không đăng ký nhãn “NATSIONAL” tại Việt Nam. Tuy nhiên, Nghị định 89/2006/NĐ-CP ngày 30-9-2006 của Chính phủ về nhãn mác hàng hoá, mục 3 điều 5 quy định : “sản phẩm làm xuất khẩu cho các tổ chức, cá nhân nước ngoài nhập khẩu hàng hoá của Việt Nam yêu cầu ghi nhãn hàng hoá theo hợp đồng mua bán và chịu trách nhiệm theo yêu cầu của mình thì tổ chức, cá nhân xuất khẩu hàng hoá được thực hiện theo hợp đồng với điều kiện những yêu cầu này không làm sai lệch bản chất hàng hoá, không vi phạm pháp luật Việt Nam và pháp luật của nước nhập khẩu.”…Công ty không vi phạm các quy định về sở hữu trí tuệ vì hàng hoá mang nhãn hiệu “NATSIONAL” không tiêu thụ ở thị trường Việt Nam. UBND thành phố tổ chức một số cuộc họp có lãnh đạo các cơ quan chuyên môn như Sở Khoa học –Công nghệ, Sở Thương mại, các chuyên viên… Căn cứ vào các quy định của pháp luật, Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Văn Hiếu yêu cầu cơ quan ra quyết định giữ hàng tạm giao hàng hoá lại cho Công ty ắc quy Tia Sáng và đề nghị Sở Khoa học-Công nghệ làm việc với Bộ Khoa học-Công nghệ để có kết luận chính thức về vấn đề trên. Ngay sau đó, lô hàng của Công ty ắc quy Tia Sáng được giải toả sau 3 tháng bị giữ.

Ngày 29-1-2008, Bộ Khoa học- Công nghệ có ý kiến trả lời như sau:

Việc Công ty cổ phần ắc quy Tia Sáng sản xuất sản phẩm ắc quy có gắn nhãn hiệu “NATSIONAL” là tương tự với nhãn hiệu “NATIONAL” đang được bảo hộ cho MATSUSHITA ELECTRIC INDUSTRIAL Co.Ltd tại Việt Nam. Tuy nhiên, sản phẩm ắc quy nêu trên không được bán tại Việt Nam mà được xuất sang Cam-pu-chia, nơi nhãn hiệu “NATSIONAL” đang được bảo hộ. Vì vậy, không có khả năng gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng Việt Nam về nguồn gốc hàng hoá hoặc gây ấn tượng sai lệch về mối quan hệ giữa người sản xuất, kinh doanh hàng hoá đó với chủ sở hữu nhãn hiệu”.

Bộ cũng kết luận, trong vụ việc cụ thể của Công ty cổ phần ắc quy Tia Sáng, chưa đủ căn cứ để đình chỉ lô hàng và xử phạt vi phạm hành chính về hành vi xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu.

Vụ việc đã rõ, song đối với Công ty ắc quy Tia Sáng và cả các cơ quan chức năng, đây là bài học đắt giá trong hội nhập kinh tế quốc tế. Trong 3 tháng bị giữ hàng hoá, công ty phải chịu nhiều thiệt hại, sản xuất bị đình trệ, thiếu vốn kinh doanh. Trong khi đó, cơ quan vận tải hàng hoá và đơn vị lưu kho bãi có công văn yêu cầu công ty phải trả hàng chục triệu đồng tiền vận chuyển, lưu kho, bãi, chưa kể đối tác nước ngoài yêu cầu bồi thường thiệt hại do không xuất hàng đúng hạn, mối quan hệ kinh doanh bị ảnh hưởng…Tuy nhiên, công ty cũng rút ra được bài học, cần tìm hiểu chính sách và các quy định pháp luật trong nước, quốc tế sâu hơn để thực hiện đúng pháp luật và tự bảo vệ mình trong trường hợp phát sinh tranh chấp.

Về phía cơ quan chức năng, đây là bài học kinh nghiệm xử lý các trường hợp vi phạm pháp luật về quyền sở hữu trí tuệ. Đây là lĩnh vực mới mẻ, rất phức tạp đòi hỏi chuyên môn sâu trong khi các quy định của hệ thống pháp luật của ta còn nhiều điều bất cập. Bên cạnh đó, việc xử lý của lãnh đạo thành phố đối với vụ việc rất kiên quyết, kịp thời, hỗ trợ và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, đến nay doanh nghiệp vẫn mong nhận được kết luận chính thức của UBND thành phố để giải toả thắc mắc cho các cổ đông.

Hạnh Nguyên