Nhận diện thủ phạm "đầu độc" các dòng sông

Sông bị "đầu độc"

Phòng cảnh sát Môi trường (CSMT) Công an thành phố vừa kiểm tra, phát hiện 4 cơ sở sản xuất rau câu hai bên bờ sông Đa Độ thuộc địa bàn xã Mỹ Đức (huyện An Lão) ngang nhiên xả thẳng nước thải chưa qua xử lý ra sông, gây thiệt hại cho sản xuất nông nghiệp và gây ô nhiễm môi trường nước. Để tẩy rửa rau câu, các cơ sở dùng 4 loại hóa chất độc hại gồm dung dịch xút, giaven, axít clohydric và axít dyric. Tất cả những hóa chất dư thừa và các tạp chất khác chưa qua xử lý, xả trực tiếp ra ruộng, mương và sông Đa Độ. Ước tính, mỗi ngày, các cơ sở xả ra sông hơn 300m³ nước thải.

Hầu hết các dòng sông ở Hải Phòng đều đi qua hoặc gần các khu dân cư. Sông Rế chảy qua các khu dân cư thuộc huyện An Dương và quận Hồng Bàng, trong đó, có rất nhiều hộ dân xây dựng nhà ở ngay sát bờ sông. Hằng ngày, các hộ dân (nhất là trên 300 hộ dân ở thị trấn An Dương) xả thải trực tiếp xuống sông. Sông Đa Độ chảy qua các khu dân cư thuộc huyện An Lão, Kiến Thụy và hai quận Dương Kinh, Kiến An. Hằng ngày, các hộ dân xả thải xuống dòng sông, nhất là hệ thống thoát nước thải, rác thải của thị trấn An Lão và quận Kiến An làm ô nhiễm nguồn nước sông này.

Không chỉ có vậy, các dòng sông ở Hải Phòng còn bị ô nhiễm bởi các chất thải nông nghiệp. Gắn với các dòng sông là công trình thuỷ lợi nên có hệ thống mương máng liên hoàn và tiếp giáp với hầu hết các vùng sản xuất nông nghiệp. Vì vậy, các dòng sông gánh chịu sự ô nhiễm từ việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón và các chất thải từ hoạt động chăn nuôi gia súc, gia cầm, bệnh dịch... đặc biệt là các chất thải cực kỳ độc hại của quá trình sản xuất công nghiệp...Nằm ven bờ sông Lạch Tray, chỉ tính riêng đoạn thuộc khu vực cầu Niệm có tới 4 cụm công nghiệp, trong đó có 3 cụm công nghiệp là Đồng Hòa, Cảnh Hầu, Quán Trữ không có hệ thống xử lý nước thải tập trung, nhiều doanh nghiệp trong 3 cụm công nghiệp này xả thẳng ra sông. Cụm công nghiệp Vĩnh Niệm được thành phố đầu tư xây dựng có hệ thống xử lý nước thải nhưng không hoạt động. Ngay chân cầu An Dương, có một đường nước thải xả trực tiếp ra sông thứ nước thải màu xanh lè. Người dân ở đây cho biết, đó là nước thải của nhà máy giấy, bình quân mỗi ngày đường ống này "tống" ra sông hàng trăm m³ nước thải... Tại sông Cấm, đoạn thuộc phường Máy Chai có nhiều đường ống trực tiếp  xả ra sông thứ nước đen ngòm bốc mùi tanh, nồng rất khó chịu. Các dòng sông chảy qua thành phố còn bị đe dọa ô nhiễm bởi các hoạt động khai thác, vận chuyển của các phương tiện giao thông thủy, nhất là các hoạt động khai thác bùn, cát, đánh bắt cá trái phép, kinh doanh vật liệu xây dựng...

Trách nhiệm chịu chung

Trong tổng số 10 tội danh về tội phạm môi trường quy định trong Bộ Luật Hình sự, trên thực tế từ trước tới nay mới khởi tố điều tra và đưa ra xét xử đối với các hành vi vi phạm thuộc 2 tội danh: “hủy hoại rừng” và “vi phạm quy định bảo vệ động vật hoang dã, quý hiếm” còn các tội danh khác chưa truy tố vụ nào. Sự hạn chế trên xuất phát từ nhận thức chưa đầy đủ về quyền năng, trách nhiệm của chính quyền các cấp và cơ quan chức năng quản lý nhà nước về môi trường. Từ đó, nếu không phát hiện những hành vi vi phạm và xử lý theo thẩm quyền thì các cơ quan tố tụng cũng không thể xử lý những hành vi vi phạm đó theo quy định của Bộ Luật Hình sự. Mặt khác, chỉ có 10 điều luật về tội phạm môi trường nhưng liên quan đến trách nhiệm của nhiều ngành như Tài nguyên Môi trường, Công nghiệp, Y tế, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Hải quan, UBND các cấp…và như vậy, để có sự phối hợp và thống nhất trong hành động không phải lúc nào cũng thuận lợi.

Bởi vậy việc xử lý những vi phạm chưa được kịp thời, nghiêm minh. Mặc dù cơ quan chức năng đã phát hiện nhiều vụ vi phạm quy định môi trường nhưng rất lúng túng trong xử lý. Cơ quan quản lý nhà nước thì “đổ” cho chính quyền địa phương, còn chính quyền địa phương lại “nhường” quyền xử lý cho cơ quan quản lý nhà nước… Việc đùn đẩy trách nhiệm dẫn tình trạng tái diễn những vi phạm về môi trường ngày càng nghiêm trọng và hậu quả thì chính con người phải lãnh đủ.

Lực lượng cảnh sát môi trường mới được thành lập, nên công tác điều tra cơ bản có vai trò rất quan trọng, phục vụ công tác phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm môi trường và các hành vi vi phạm. Công an thành phố chỉ đạo lực lượng cảnh sát môi trường tập trung làm tốt công tác này, nhằm tập hợp những thông tin, tài liệu có giá trị giúp cho việc nắm tình hình chung, phân tích, đánh giá khái quát về tính chất, đặc điểm của các địa bàn, tuyến, lĩnh vực và diễn biến của các hệ, loại đối tượng vi phạm pháp luật. Lực lượng cảnh sát môi trường đang phối hợp chặt chẽ với các ngành liên quan để trao đổi thông tin tình hình vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố; tổ chức kiểm tra các khu công nghiệp, nhà máy, cơ sở sản xuất-kinh doanh và khai thác tài nguyên…có hành vi vi phạm pháp luật.

Thanh Thủy