Nhận diện rủi ro pháp lý trong hoạt động báo chí hiện nay

Tham dự tọa đàm có lãnh đạo Hội Nhà báo Việt Nam; đại diện các cơ quan quản lý nhà nước về báo chí; lãnh đạo các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương; đại diện Hội Nhà báo các tỉnh, TP cùng đông đảo phóng viên, biên tập viên các cơ quan báo chí khu vực phía Bắc.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Nguyễn Đức Lợi cho biết, tọa đàm hôm nay là hoạt động mở đầu cho chuỗi tọa đàm chuyên sâu do Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức trên phạm vi cả nước. Thông qua chương trình, Hội Nhà báo Việt Nam hướng tới hỗ trợ cơ quan báo chí và người làm báo cập nhật quy định pháp luật, nâng cao năng lực nhận diện, phòng ngừa và quản trị rủi ro pháp lý; đồng thời tăng cường ý thức tuân thủ pháp luật, góp phần bảo vệ đạo đức nghề nghiệp và nâng cao năng lực thích ứng của đội ngũ người làm báo trong thời đại số.

Theo ông Nguyễn Đức Lợi, một nền báo chí chuyên nghiệp không chỉ được đánh giá bằng tốc độ đưa tin hay mức độ lan tỏa của sản phẩm báo chí, mà trước hết phải được xây dựng trên nền tảng của sự thật, trách nhiệm và tinh thần thượng tôn pháp luật.

Luật Báo chí và các quy định pháp luật có liên quan tạo hành lang pháp lý cho hoạt động báo chí, bảo đảm quyền tác nghiệp, quyền tiếp cận thông tin, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của nhà báo đối với xã hội. Cùng với pháp luật, đạo đức nghề nghiệp được xem là “hàng rào” quan trọng giúp người làm báo chủ động nhận diện và phòng ngừa rủi ro.

Tại tọa đàm, các đại biểu, chuyên gia và đại diện cơ quan báo chí trao đổi, phân tích những nội dung trọng tâm của Luật Báo chí và các quy định pháp luật có liên quan đến hoạt động báo chí. Trong đó, tập trung làm rõ những điểm mới, nội dung sửa đổi, bổ sung của Luật Báo chí; các quy định về quản lý và cung cấp thông tin; trách nhiệm pháp lý của người đứng đầu cơ quan báo chí; vấn đề bảo hộ bản quyền tác giả, quyền liên quan trong hoạt động báo chí; cũng như cơ chế pháp lý bảo vệ nhà báo khi tác nghiệp đúng quy định.

Chia sẻ về những điểm mới của Luật Báo chí, ông Nguyễn Văn Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho rằng, Luật Báo chí năm 2025 là một dấu mốc quan trọng, tạo nền tảng pháp lý cho báo chí phát triển trong bối cảnh chuyển đổi số.

Theo ông Nguyễn Văn Hiếu, Luật được xây dựng theo ba định hướng lớn: mở rộng không gian phát triển của báo chí trong kỷ nguyên số; tăng cường cơ chế hỗ trợ, phát triển kinh tế báo chí; đồng thời nâng cao trách nhiệm pháp lý và hiệu quả quản lý nhà nước về báo chí.

Một điểm đáng chú ý là Luật mở rộng không gian hoạt động của cơ quan báo chí trên môi trường mạng. Theo đó, bên cạnh việc đăng, phát nội dung báo chí, cơ quan báo chí có thể tích hợp một số hoạt động dịch vụ trực tuyến như dịch vụ công, thương mại điện tử, tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, giáo dục, y tế, cung cấp nội dung theo yêu cầu và các dịch vụ khác theo quy định của pháp luật. Về hoạt động trên không gian mạng, cơ quan báo chí không phải xin cấp phép mà chỉ có trách nhiệm thông báo tới cơ quan quản lý nhà nước về báo chí.

Bên cạnh việc cập nhật các quy định mới, tọa đàm dành thời gian nhận diện những hành vi, tình huống có nguy cơ phát sinh vi phạm hoặc trách nhiệm pháp lý trong thực tiễn tác nghiệp. Trong đó, đáng chú ý là việc đăng tải thông tin sai sự thật, thông tin chưa được kiểm chứng; xâm phạm danh dự, uy tín, quyền riêng tư và các quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Các đại biểu cũng phân tích những rủi ro từ xu hướng giật gân, chạy theo lượt xem, khai thác và sử dụng thông tin thiếu kiểm chứng trên mạng xã hội; đồng thời trao đổi về những giới hạn pháp lý người làm báo cần lưu ý trong quá trình thu thập, xử lý và xuất bản thông tin.

Một nội dung xuyên suốt được đặt ra tại tọa đàm là mối quan hệ giữa tuân thủ pháp luật và giữ gìn đạo đức nghề nghiệp. Việc thực hiện đúng quy định pháp luật cần gắn với 10 điều Quy định đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam và Quy tắc sử dụng mạng xã hội của người làm báo Việt Nam.

Qua phân tích các tình huống thực tế, tọa đàm góp phần giúp người làm báo nhận diện rõ hơn ranh giới giữa quyền được thông tin, quyền tự do báo chí và trách nhiệm đối với xã hội. Đây cũng là cơ sở để mỗi cơ quan báo chí, nhà báo chủ động phòng ngừa rủi ro, nâng cao trách nhiệm nghề nghiệp và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp trong quá trình tác nghiệp.