Nhận diện luật sư giả, công ty luật “dỏm” để tránh mất tiền, lỡ việc

Ngày 30/10, Tạp chí Thương hiệu và Công luận tổ chức Talkshow “Nhận diện và phòng tránh luật sư giả, công ty luật ‘dỏm’”, nhằm nhận diện thủ đoạn mạo danh, đề xuất giải pháp phòng ngừa và bảo vệ quyền lợi người dân.

Tham gia chương trình có bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Đại biểu Quốc hội, Ủy viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM; Thạc sĩ, Luật sư Trần Cao Đại Kỳ Quân, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư thành phố Đồng Nai; Luật sư Lê Hồng Nguyên, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Cơ quan đại diện Liên đoàn Luật sư Việt Nam tại TP.HCM; Thạc sĩ, Luật sư Vũ Quốc Toản, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Luật gia TP.HCM, Chi hội trưởng Chi hội Luật gia phường Tây Thạnh và Nhà báo Nguyễn Đức Hiển, Phó Tổng Biên tập Báo Sài Gòn Giải Phóng.

Mạo danh luật sư, chiếm đoạt tiền tỷ

Từ thực tiễn hành nghề, Thạc sĩ, Luật sư Trần Cao Đại Kỳ Quân, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư thành phố Đồng Nai, cho biết hành vi giả mạo diễn ra dưới nhiều hình thức như cá nhân không phải luật sư nhưng tự nhận là luật sư; tài khoản mạng xã hội không có người cụ thể đứng sau; hoặc doanh nghiệp hoạt động theo Luật Doanh nghiệp nhưng gắn chữ “luật” để gây nhầm lẫn, cung cấp dịch vụ pháp lý như tổ chức hành nghề luật sư.

Hậu quả không chỉ là thiệt hại tài chính mà còn khiến vụ việc tranh chấp của người dân rơi vào ngõ cụt, làm mất niềm tin vào luật sư chân chính, cơ quan tố tụng và nền tư pháp.

Ở góc độ tổ chức xã hội nghề nghiệp, Luật sư Lê Hồng Nguyên, Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Cơ quan đại diện Liên đoàn Luật sư Việt Nam tại TP.HCM, cho biết Liên đoàn Luật sư Việt Nam thường tiếp nhận trên dưới 10 trường hợp mỗi tháng luật sư bị các đối tượng sử dụng hình ảnh để mạo danh. Có trường hợp đối tượng lấy danh nghĩa luật sư, tổ chức nổi tiếng để ký hợp đồng dịch vụ pháp lý trị giá vài tỷ đồng, thậm chí vài chục tỷ đồng. Khi phát sinh hậu quả, khách hàng mới phát hiện đã giao dịch với người giả mạo.

Để phân biệt tổ chức hành nghề luật sư hợp pháp với doanh nghiệp tư vấn, bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM, đưa ra 5 căn cứ gồm: cơ sở pháp lý điều chỉnh hoạt động, cơ quan cấp giấy đăng ký hoạt động, chủ thể thành lập, tên gọi và phạm vi hoạt động.

Theo bà Hạnh, tổ chức hành nghề luật sư chịu sự điều chỉnh của pháp luật về luật sư, do luật sư thành lập và được Sở Tư pháp cấp giấy đăng ký hoạt động. Tên gọi phải có các cụm từ nhận diện như “Văn phòng luật sư”, “Công ty luật trách nhiệm hữu hạn” hoặc “Công ty luật hợp danh”.

Về phạm vi hoạt động, tổ chức hành nghề luật sư được cung cấp 4 nhóm dịch vụ gồm tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng, đại diện ngoài tố tụng và các dịch vụ pháp lý khác. Doanh nghiệp tư vấn chỉ được hoạt động trong phạm vi ngành nghề đã đăng ký, không được cung cấp các dịch vụ pháp lý thuộc 4 lĩnh vực nêu trên theo Luật Luật sư.

Xác minh kỹ trước khi ký hợp đồng, chuyển tiền

Theo Thạc sĩ, Luật sư Vũ Quốc Toản, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Luật gia TP.HCM, Chi hội trưởng Chi hội Luật gia phường Tây Thạnh, người dân dễ bị lừa do quá tin vào quảng cáo trên mạng xã hội, những lời hứa hẹn bao thắng kiện, chạy án hoặc mức phí thấp bất thường.

Luật sư Vũ Quốc Toản lưu ý, một luật sư thực thụ không thể cam kết trước kết quả thắng kiện bởi quá trình giải quyết vụ việc còn phụ thuộc vào chứng cứ và nhiều yếu tố khác. Việc hứa hẹn thắng kiện còn vi phạm đạo đức nghề nghiệp luật sư.

Để phòng tránh, Thạc sĩ, Luật sư Trần Cao Đại Kỳ Quân khuyến nghị người dân nên gặp trực tiếp luật sư, yêu cầu cung cấp chứng chỉ và thẻ luật sư còn hiệu lực. Trường hợp không thể trực tiếp xác minh, người dân có thể liên hệ Sở Tư pháp hoặc đoàn luật sư để kiểm tra thông tin trước khi giao dịch.

Luật sư Lê Hồng Nguyên cũng khuyến cáo khách hàng đến trực tiếp trụ sở tổ chức hành nghề luật sư để ký hợp đồng dịch vụ pháp lý, không ký qua mạng, tại quán cà phê hoặc địa điểm không phải trụ sở tổ chức. Việc thanh toán cần thực hiện theo hợp đồng và thông tin của tổ chức hành nghề, không chuyển tiền vào tài khoản cá nhân của luật sư.

Trường hợp đã chuyển tiền, giao hồ sơ gốc hoặc ký giấy ủy quyền cho người tự xưng là luật sư, Thạc sĩ, Luật sư Vũ Quốc Toản hướng dẫn người dân dừng ngay việc chuyển tiền, lưu giữ bằng chứng trao đổi, tìm cách thu hồi hồ sơ và yêu cầu hủy ủy quyền; đồng thời trình báo cơ quan công an, liên hệ đoàn luật sư và cơ quan quản lý chuyên môn để được hỗ trợ xác minh.

Về quản lý, bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh cho biết Sở Tư pháp TP.HCM thực hiện hậu kiểm, kiểm tra, thiết lập đường dây nóng, công khai danh sách tổ chức hành nghề luật sư trên website và phối hợp với Sở Tài chính trong quá trình cấp giấy đăng ký hoạt động. Bà cũng đề xuất tăng cường phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ, Công an TP.HCM và chính quyền cơ sở, xây dựng dữ liệu số tập trung, kết nối liên thông để người dân thuận tiện tra cứu, xác minh.

Ở góc độ truyền thông, Nhà báo Nguyễn Đức Hiển, Phó Tổng Biên tập Báo Sài Gòn Giải Phóng, cho rằng báo chí cần chủ động phát hiện dấu hiệu bất thường để cảnh báo từ sớm, không chờ đến khi người dân mất tiền mới vào cuộc. Ông đề xuất đổi mới hình thức phổ biến pháp luật bằng video, poster, postcard, đồ họa hỏi đáp và nội dung ngắn phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Nhà báo Nguyễn Đức Hiển cũng đề xuất xây dựng đầu mối tiếp nhận, xác minh phản ánh, phân loại nguy cơ và cập nhật kết quả xử lý. Theo ông, báo chí không thay cơ quan điều tra hay cơ quan kiểm tra để kết luận nhưng cần theo dõi đến cùng những vấn đề đã phản ánh, đặt câu hỏi về trách nhiệm quản lý và thông tin kết quả xác minh trong phạm vi được phép công khai.

Liên quan đến giải pháp nhận diện, Luật sư Lê Hồng Nguyên cho biết Liên đoàn Luật sư Việt Nam và Đoàn Luật sư TP.HCM đã có quy chế phối hợp với Sở Tư pháp trong rà soát tổ chức hành nghề luật sư định kỳ, tiếp nhận thông tin từ địa phương, báo chí để xác minh, cảnh báo. Liên đoàn Luật sư Việt Nam cũng đang triển khai chương trình thay đổi thẻ luật sư, hướng đến cập nhật thông tin trên hệ thống số của Chính phủ để người dân thuận tiện tra cứu, nhận diện luật sư và tình trạng hành nghề.