Nhạc sĩ Đặng Hữu Phúc: “ Giải thưởng mới chỉ là một nửa niềm vui”

Lĩnh vực ca khúc có tới 500 tác phẩm dự thi nhưng không tìm được giải Nhất. Lời ru cao nguyên của anh đạt số điểm cao nhất, đứng đầu bảng Nhì, có gì đặc biệt?

Nhạc sĩ Đặng Hữu Phúc : Đây là ca khúc có tiết tấu sôi động, cấu trúc và cách tiến hành giai điệu hoàn toàn không giống với những ca khúc thông thường, Đặc biệt phần phối khí được đánh giá rất cao bởi vì tôi đã dùng tư duy phối dàn nhạc giao hưởng để phối cho nhạc Pop, nên phần phối rất nhiều màu sắc và luôn luôn biến đổi. Bài hát này luôn phải đi với phần đệm cố định của tôi thì mới có hiệu quả.

- Được biết anh đã 9 lần đoạt giải ca khúc của Hội Nhạc sĩ  Việt Nam. Nhưng anh vẫn “trọng” nhạc khí hơn?

- Tôi nghĩ rằng, một nhạc sĩ chuyên nghiệp, nên cân bằng cả hai mảng khí nhạc và thanh nhạc. Hai mảng này có sự bổ sung cho nhau, khí nhạc làm cho cách tiến hành giai điệu của thanh nhạc khúc triết, đa dạng hơn. Thanh nhạc lại làm cho khí nhạc giàu chất giai điệu và bay bổng hơn. Trong lịch sử âm nhạc thế giới, các nhạc sĩ lớn từ Bach, Mozart cho tới Debussy, Ravel, Stravinsky, Shotstakovich vv… đều có mảng thanh nhạc rất phong phú, họ viết từ ca khúc, Romance, cho tới Opera. Nhưng vì mảng khí nhạc của họ quá vĩ đại, nên mảng ca khúc của họ , người ta ít để ý tới hơn.

- Dựa vào cơ sở nào anh nói Tuyển tập 60 bài Romance và ca khúc cho giọng hát và piano” mở ra một trang mới của nền thanh nhạc Việt Nam?

- Đầu tiên phải nói rằng, tập ca khúc này hoàn toàn khác biệt với các ca khúc phục vụ chính trị và dòng ca khúc thị trường hiện nay. Nội dung tôi chia làm nhiều phần như : Bốn mùa gồm những bài về mùa Xuân,  mùa Hạ, mùa Thu và mùa Đông. Những bài về Trăng,  như Trăng chiều, ánh trăng ,  Bóng trăng.v.v... Những bài về mưa, về dòng sông, về biển, về lứa tuổi học trò, những bài ru . Đặc biệt  là “12 bài hát cảm hứng từ dân ca Việt nam”, từ dân ca Thái, tới dân ca đồng bằng Bắc bộ, chèo… cho tới Tây Nguyên và Nam bộ . Trong phần này có 3 bài : Khúc hát Trương Chi , Hoa lục bình và Lời ru cao nguyên đã đoạt giải Hội nhạc sĩ. Và 2 bài  Cơn mưa sang đò , Hai phía dòng sông đã được lấy làm chủ đề chính cho nhạc phim Thời xa vắng. Hầu hết những người viết ca khúc của Việt Nam không viết được phần đệm cho chính ca khúc của mình, điều đó nói lên tính thiếu chuyên nghiệp của nền âm nhạc Việt Nam. Nếu giao lưu với giới âm nhạc chuyên nghiệp của thế giới ta chỉ đưa ra những bài hát chỉ có mỗi giai điệu, thì tôi chắc chắn rằng họ sẽ không để mắt tới đâu. Và họ sẽ nghĩ gì về nền âm nhạc chuyên nghiệp của ta? Chắc ai cũng đoán được

- Vậy thì vai trò của “Nhạc sĩ phối khí” là gì? Trong trường hợp những bài Romances và ca khúc của anh đã có phần đệm piano?

- Nếu một bài hát chỉ có mỗi phần giai điệu như từ trước tới nay ở Việt Nam, thì người nhạc sĩ phối khí sẽ có vai trò giống như người được thuê tô màu cho một bức tranh ( vì hoà âm chính là màu sắc của âm nhạc) , tuỳ họ muốn tô màu thế nào cũng được. Một bài hát duy nhất, nhưng có bao nhiêu bản phối thì sẽ có bấy nhiêu màu sắc khác nhau, do các nhạc sĩ phối khí  khác nhau, tô màu tuỳ tiện khác nhau, tác giả của bài hát không thể can thiệp được vào, nguyên nhân vì họ không có phần đệm cố định cho bài hát đó. Điều này thể hiện tính thiếu chuyên nghiệp. Trở lại với các ca khúc đã có phần đệm piano của tác giả, như tập “ Tuyển chọn….” của tôi,  nếu ai đó muốn phối cho dàn nhạc, đều phải dựa hoàn toàn vào phần hoà thanh và rất nhiều yếu tố âm nhạc khác nữa (như phức điệu, tiết tấu, sự đối đáp giữa các bè, sắc thái vv…) của một bức tranh có cấu trúc tổng thể được quy định nghiêm ngặt bởi tác giả ở bản piano. Vì vậy luôn luôn có 1 màu sắc duy nhất của chính tác giả đã sáng tạo ra, cho dù có bao nhiêu người phối đi chăng nữa.

- Trở lại với Giải thưởng của Hội nhac sĩ năm nay, nhiều ý kiến cho rằng, các ca khúc được giải thưởng của Hội ít  ra được thị trường, ít được sử dụng, trong lúc thị trường ca nhạc quá thiếu ca khúc?

- Ta đâu có thiếu ca khúc, ta đang lạm phát ca khúc vào hàng nhất thế giới thì đúng hơn. Nhưng ca khúc hay thì luôn luôn hiếm. Tất nhiên ca khúc được giải mà ra được thị trường thì rất tốt, nhưng ta cũng nên phân biệt tiêu chí chấm giải của Hội nhạc sĩ và tiêu chí thị trường không phải bao giờ cũng trùng nhau. Mặt khác, một ca khúc  có thể nổi tiếng nhanh nhất trên thị trường cần có các ca sĩ ngôi sao lăng xê, Vì vậy hiện nay rất nhiều nhạc sĩ tầm tầm nhưng đang rất nổi tiếng, bởi họ nắm được công nghệ lăng xê và dàn các ca sĩ ngôi sao. Còn riêng tôi, tôi chỉ quan tâm đến việc viết được cái gì mới và hay , chứ không quan tâm đến lăng xê tác phẩm. /.