Nhà thơ Trang Thanh: Viết cho thiếu nhi là cách giữ mình trong trẻo

Trang Thanh, nhà thơ của giải thưởng Lá Trầu (duy nhất) sau vài năm “lặng im”  xuất hiện bất ngờ với tập truyện cho thiếu nhi: “Tí Chổi”. Khi bản “Tí Chổi” 1 xuất bản cũng là lúc chị viết xong bản thảo “Tí chổi 2”. Và mạch truyện này được chị khẳng định vẫn tiếp tục ở những phần 3, 4 và hơn thế…

“Tí Chổi” giàu chất thơ

-Vẫn chờ chị bứt phá hoặc mới hơn sau “Bay lặng im” của giải Lá Trầu, hoặc ít nhất là những cái gì đó gần với thơ. Trong khi chị lại ra mắt tập truyện “Tí Chổi” hoàn toàn ngộ nghĩnh, gây cười… Chị chuyển từ thơ sang  truyện cho thiếu nhi, có gì đó “vênh” không?

-Một câu hỏi lý thú nhưng lại gợi đúng vào những điều tôi muốn nói về “Tí Chổi” lúc này. Sự thực thì trước khi công bố các sáng tác thơ đầu tiên của mình, tôi đã viết truyện đồng thoại, truyện ngắn cho thiếu nhi. Với tôi, không có cái gọi là vênh hay bước ngoặt gì từ thơ đến truyện cho thiếu nhi, chỉ có sự trở lại với một mảng văn chương mà tôi đã chạm tới từ lâu rồi. Hoặc, nếu có khác thì ở một khía cạnh như bạn nói, “Tí Chổi” ngộ nghĩnh, gây cười và với cuốn truyện này, tôi có một giọng điệu văn chương hoàn toàn mới, khác với những gì trước đây tôi viết. Chỉ có điều, “Tí Chổi” rất giàu chất thơ, có nhiều đoạn văn giống như thơ văn xuôi, và ngay cả những đoạn văn ngộ nghĩnh, gây cười nhất cũng có trong đó một thứ thơ hồn nhiên dí dỏm mang màu sắc hoạt kê của trẻ con.

-Truyện “Tí Chổi” xuất phát từ con gái chị, những gì chị gặp thường ngày. Vẫn là câu chuyện chị có sẵn. Chị có nghĩ mình “nới” rộng ra mảng đề tài này không?

- Cảm hứng sáng tác “Tí Chổi” được gợi cảm hứng sáng tác từ con gái tôi, từ những câu chuyện cuộc sống thường ngày, đó là điều mà tôi phải cảm ơn con gái và cảm ơn cuộc sống. Nhưng đó không phải là những câu chuyện có sẵn được viết lại. Tác phẩm văn học được hình thành từ lao động sáng tạo của nhà văn, mà cuộc sống chính là chất liệu. Tôi bắt đầu từ những gì gần gũi, máu thịt nhất, tôi nghĩ mình không thuộc vào ngoại lệ trong sáng tác. Lần này tôi in “Tí Chổi” mới là tập 1. Khi còn đang viết dở, tôi đã nghĩ sẽ viết ít nhất ba tập về cái cô bé Tí Chổi (chối tỉ) mà tôi vô cùng yêu thương này. Hiện tôi đã viết xong tập 2, và đây là một cô bé Tí Chổi đang lớn lên, ngẫm nghĩ nhiều hơn, muốn khám phá nhiều hơn về cuộc sống, về thế giới người lớn và nhiều khi trốn vào thế giới tưởng tượng để được sống nhiều hơn với những câu chuyện trẻ con và những ước mơ của mình. Nếu còn có thể viết tiếp, tôi sẽ để cho cô bé Tí Chổi được bước vào những không gian ngày càng rộng lớn hơn và cũng mộng ảo hơn.

“Tôi thấy vui mỗi khi nghĩ đến cô bé Tí Chổi…”

-Phải chăng chính những câu chuyện gần gũi, mộc mạc, tự nhiên nhưng không hề đơn giản của con trẻ mang lại sự trải nghiệm và nhiều suy nghĩ cho người lớn?

-Đúng thế, trẻ con không bao giờ đơn giản, vấn đề là người lớn hoặc là nghĩ về chúng quá đơn giản kiểu trẻ con ý mà, cho thế nào chúng biết vậy; hoặc là quá quan trọng đến mức áp đặt mục đích phải nặn chúng bằng được ra thế này thế kia. Tôi muốn thay đổi cách nhìn về trẻ con. Ngược lại, trẻ con buộc tôi phải quan tâm đến nhiều điều được gợi lên từ trong chính suy nghĩ của chúng.

-Và chị thấy thực sự quan tâm đến việc viết cho thiếu nhi, một phần vì sân chơi này bị bỏ trống, hay nó đã phần nào giúp chị cân bằng đời sống cũng như sáng tác?

-Tôi viết “Tí Chổi” trong một giai đoạn đặc biệt của cuộc sống riêng vừa trải qua  mất mát, tan vỡ. Cô bé Tí Chổi, nhân vật chính của truyện - có cá tính, suy nghĩ, những phản ứng nhiều khi ngược lại với “thế giới người lớn”… được hình thành từ chính cái “hoàn cảnh đặc biệt” của câu chuyện đã nhào nặn nên nhân vật. Nhưng cô bé lại chính là tiếng cười, là niềm vui giúp “bà mẹ chối tỉ” của mình lấy lại sự cân bằng. Vì thế, tôi không muốn đặt vấn đề xuôi chiều là trong một “hoàn cảnh đặc biệt”, Tí Chổi đã vượt lên như thế nào; mà ngược lại, tôi gieo tiếng cười Tí Chổi suốt từ đầu đến cuối câu chuyện và cuối cùng, mới hé lộ ra cái hoàn cảnh khiến một cô bé 10 tuổi phải suy nghĩ, thậm chí phải nhọc công “mưu kế” và thể hiện, để cốt làm sao “bày biện” được thật nhiều tiếng cười khiến “bà mẹ chối tỉ” của mình thoát khỏi “bộ mặt buồn chảy bơ đáng ghét”. Và tôi thấy vui mỗi khi nghĩ đến cô bé Tí Chổi. Tôi thường đọc lại để được tủm tỉm cười một mình…

-Cái sự tác động từ khi chị đi sâu vào tìm hiểu thế giới của trẻ con có làm chị thay đổi cái nhìn trong sáng tác và cuộc sống không?

-Tôi đang thoát ra khỏi cái thế giới u buồn của chính mình, nhờ “Tí Chổi”. “Tí Chổi” khiến tôi lấy lại được sự tươi vui, yêu đời, mặc dù những gì tôi viết trong “Tí Chổi” không chỉ có vui nhộn mà còn nhiều nỗi buồn…

-Những tâm sự này khiến tôi cảm thấy chị có vẻ mải mê với truyện thiếu nhi và có thể quên thơ? Công chúng vẫn nhớ chị với giải thưởng thơ“Lá Trầu” năm 2007?

-Tôi không nghĩ mình quên thơ, mà đang trở về nơi ngọn nguồn bầu sữa để thơ ca được nuôi dưỡng và nương náu, trong cái quãng lặng cần thiết như tôi vừa nói. Tôi nghĩ viết cho thiếu nhi chính là cách tốt nhất để giữ mình trong trẻo cho thơ.

Hằng Nga thực hiện