Nhà tái định cư qua thời “bị bỏ rơi”

Dù theo dự kiến, phải 24 tháng thí điểm nữa thì mô hình quản lý nhà tái định cư mới có thể hoàn thiện để được chính thức áp dụng trên địa bàn toàn thành phố, nhưng những gì Hà Nội đang làm cũng khiến người dân nhà tái định cư hy vọng, họ sẽ nhanh chóng chấm dứt cảnh “bị bỏ rơi”…

"Chuồng cọp" - sản phẩm từ thời bao cấp tiếp tục được mang sang áp dụng tại các khu nhà tái định cư mới

Có, mà như không

Nếu dạo quanh khu đô thị mới Trung Hòa – Nhân Chính, ai cũng có thể dễ dàng bắt gặp sự tương phản giữa một bên là vẻ hiện đại, hào nhoáng của khu nhà thương mại và bên kia là sự cũ kỹ, nhếch nhác của khu tái định cư.

Đó cũng là tình trạng chung ở KĐT Dịch Vọng, Nam Trung Yên… Nhà chung cư tái định cư được đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách để phục vụ di dân giải phóng mặt bằng. Loại nhà này xuất hiện khoảng chục năm trở lại đây, khi công cuộc quy hoạch đô thị được thực hiện rầm rộ. Thế nhưng, chỉ sau một thời gian ngắn, nó đã bộc lộ rất nhiều bất cập. Có đến 60-70% người dân trong các khu nhà tái định cư ở Hà Nội, TP HCM, Đà Nẵng đã đổi chủ, với lý do chỗ ở mới không phù hợp với lối sống, làm ăn.

Nhà tái định cư cũng được mặc nhiên gắn với “tiếng xấu” là chất lượng kém, hạ tầng thiếu đồng bộ. “Nhà chưa ở đã hỏng, dột, bong tróc, có muốn gắn bó lâu dài cũng ngại” – một người dân nhà No2 KĐT Dịch Vọng phàn nàn.

Nhìn qua có thể thấy, nhà tái định cư cơ bản không khác gì nhà ở bao cấp ngày xưa. Tức là Nhà nước bỏ vốn, cung cấp quỹ đất, chỉ định công ty xây rồi phân phối cho người cần tái định cư. TS. Phạm Sỹ Liêm (Tổng hội Xây dựng Việt Nam) từng băn khoăn “Nhà tái định cư xây xấu vậy sao vẫn được nghiệm thu”.

Trên thực tế các khu nhà tái định cư vẫn phải tồn tại theo xu hướng phát triển đô thị, thế nhưng, trong nhiều năm qua, công tác quản lý các khu tái định cư chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu của người dân và còn gây ra nhiều tranh cãi, thậm chí bức xúc. Hồ như cơ quan hữu trách đã “bỏ quên”  quy chế quản lý và đảm bảo chất lượng loại hình nhà này.

Chính quy hóa nhà tái định cư

Mới đây, Công ty TNHH Nhà nước một thành viên Quản lý và phát triển nhà Hà Nội và UBND quận Thanh Xuân đã công bố “Đề án tổ chức thí điểm quản lý, vận hành, khai thác nhà tái định cư tại KĐT Trung Hòa - Nhân Chính”. Đây là mô hình quản lý chính thức đầu tiên đối với dạng chung cư tái định cư sau nhiều năm được các cơ quan chuyên môn của Hà Nội nghiên cứu. Theo đó, nhà tái định cư tại KĐT Trung Hòa - Nhân Chính do Công ty TNHH một thành viên Quản lý và phát triển nhà Hà Nội, trực tiếp là Xí nghiệp Quản lý dịch vụ và khai thác khu đô thị quản lý.

Đề án được xác lập với mục tiêu giữ gìn kiến trúc, cảnh quan, duy trì chất lượng nhà chung cư và tạo nếp sống văn minh hiện đại tại các nhà chung cư tái định cư KĐT Trung Hòa - Nhân Chính. Bên cạnh đó, tăng cường quản lý Nhà nước đối với việc quản lý, vận hành khai thác, sử dụng nhà chung cư tái định cư, đảm bảo quản lý và khai thác hiệu quả quỹ nhà này. Đây là đề án thí điểm với thời gian thực hiện là 24 tháng, qua đó tìm ra phương án quản lý các KĐT phù hợp, nhằm phục vụ tốt nhất cho dân cư KĐT, đặc biệt cho các khu chung cư tái định cư của thành phố.

Ngoài ra, hai khu tái định cư Đông Hội và Xuân Canh (Đông Anh, Hà Nội) cũng sẽ khoác lên mình diện mạo mới khi nơi đây được thụ hưởng các mẫu nhà ở cao tầng điển hình, đẹp, tiện nghi, có tầng hầm đỗ xe... mà TP.Hà Nội vừa giao Sở Quy hoạch - Kiến trúc tổ chức nghiên cứu, đề xuất. 

Sự trải nghiệm của người dân sẽ là câu trả lời chính xác nhất về câu chuyện nhà tái định cư. Tuy nhiên, dù gì đi nữa, việc tìm ra một cơ chế quản lý xứng đáng để người dân các khu vực GPMB có thể tin tưởng là việc không thể cứ trì hoãn mãi tới khi quá muộn.

Lan –Thủy