Nhà máy nước Thủ Đức 60 năm đồng hành cùng sự phát triển của TPHCM

Từ 450.000m³ lên 750.000m³ nước mỗi ngày

Sự ra đời của Nhà máy nước Thủ Đức gắn với yêu cầu tìm kiếm nguồn nước ổn định cho Sài Gòn trong quá trình đô thị hóa. Khi nguồn nước ngầm xuất hiện những hạn chế do ranh mặn lấn sâu, công suất khai thác giảm, việc tìm nguồn nước mới trở nên cấp thiết.

Năm 1961, dự án khai thác nước sông Đồng Nai được phê duyệt. Dự án gồm trạm thu và trạm bơm tại Hóa An, tuyến ống dẫn nước thô dài 10,8km, nhà máy xử lý nước và tuyến ống dẫn nước sạch về Sài Gòn dài 12,4km. Ngày 12/12/1966, công trình được khánh thành với công suất 450.000m³/ngày.

Sau năm 1975, trong điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị và vật tư còn thiếu thốn, Nhà máy vẫn duy trì vận hành liên tục. Việc cải tiến kỹ thuật, tận dụng vật tư cùng sự nỗ lực của các thế hệ cán bộ, kỹ sư, công nhân đã giúp công suất Nhà máy từng bước tăng lên khoảng 560.000m³/ngày trong giai đoạn 1975 - 1982.

Giai đoạn 1982 - 1995, Nhà máy tiếp tục thay thế các bộ cánh bơm công suất lớn và cải tiến dây chuyền công nghệ. Công suất được nâng lên 650.000m³/ngày, đáp ứng nhu cầu sử dụng nước ngày càng tăng khi Thành phố bước vào thời kỳ đổi mới.

Đến năm 2002, công suất Nhà máy đạt 750.000m³/ngày. Cùng với việc mở rộng công suất, công nghệ xử lý nước cũng được đầu tư, cải tiến nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về chất lượng và an toàn cấp nước.

Quá trình nâng công suất của Nhà máy cũng gắn với sự phát triển của đô thị. Dân số tăng, không gian đô thị mở rộng, cùng với sự phát triển của nhà ở, khu công nghiệp, dịch vụ và các hoạt động kinh tế - xã hội đã kéo theo nhu cầu sử dụng nước sạch ngày càng lớn.

 Vai trò quan trọng trong hệ thống cấp nước Thành phố

Cùng với quá trình phát triển, vai trò của Nhà máy nước Thủ Đức không chỉ dừng ở sản xuất nước sạch mà còn gắn với yêu cầu duy trì sự ổn định của toàn hệ thống cấp nước Thành phố.

Nhà máy cung cấp hơn 1/3 nhu cầu nước sạch của khu vực TP.HCM trước khi sáp nhập, đồng thời giữ vai trò điều tiết nguồn nước trong nhiều tình huống, trong đó có trường hợp các nhà máy khác xảy ra sự cố. Để bảo đảm chất lượng nước, các chỉ tiêu hóa lý và vi sinh được theo dõi thường xuyên. Hệ thống quan trắc chất lượng nước trực tuyến được sử dụng để phát hiện sớm những biến động bất thường của nguồn nước, nhất là trong mùa mưa lũ hoặc thời điểm nguy cơ ô nhiễm gia tăng.

Từ năm 2020 đến nay, Nhà máy triển khai nhiều dự án nhằm nâng cao chất lượng nước sau xử lý và bảo đảm an toàn sản xuất. Một số hạng mục được cải tạo, nâng cấp gồm các bể lắng, hệ thống châm vôi bột, hệ thống điều khiển van hồ lọc và các bơm chính. Với công suất 750.000m³/ngày cùng hệ thống vận hành, kiểm soát và quan trắc được đầu tư, Nhà máy tiếp tục đảm nhiệm vai trò cung cấp nguồn nước an toàn, ổn định và liên tục cho Thành phố.

Nơi đào tạo và phát huy sáng kiến của ngành nước

Sau 60 năm hoạt động, đội ngũ cán bộ, kỹ sư và công nhân kỹ thuật là một trong những dấu ấn của Nhà máy nước Thủ Đức. Nhiều thế hệ nhân sự trưởng thành từ đây đã tiếp tục tham gia các công trình, dự án lớn của ngành cấp nước TP.HCM. Hoạt động nghiên cứu, sáng kiến và cải tiến kỹ thuật cũng được duy trì trong quá trình vận hành Nhà máy.

Nhà máy nước Thủ Đức sở hữu khoảng 60% tổng số sáng kiến của SAWACO, với giá trị làm lợi hơn 13 tỷ đồng trong 10 năm gần đây. Các sáng kiến tập trung vào những yêu cầu phát sinh từ thực tiễn sản xuất, như chế tạo phụ tùng thay thế cho bơm chính, cải tiến phương pháp đấu nối máy biến thế để duy trì nguồn điện liên tục và tối ưu chế độ vận hành tại Trạm bơm Hóa An.

Những cải tiến này góp phần duy trì hoạt động của một công trình được xây dựng từ những năm 1960, đồng thời đáp ứng yêu cầu vận hành trong điều kiện đô thị ngày càng phát triển.

Với những đóng góp trong quá trình xây dựng và phát triển, tập thể Nhà máy đã được trao Huân chương Lao động hạng III năm 1998, hạng II năm 2003, hạng I năm 2009 và danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới năm 2020.

Hướng tới mô hình nhà máy nước thông minh

TP.HCM đang bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô dân số, không gian đô thị và yêu cầu về chất lượng sống ngày càng cao. Điều này đặt ra yêu cầu mới đối với việc bảo đảm nguồn nước cho Thành phố. Theo định hướng được đề cập, Nhà máy nước Thủ Đức sẽ tiếp tục mở rộng công suất, tăng khả năng tiếp nhận và truyền dẫn nguồn nước sông Đồng Nai, đồng thời hiện đại hóa dây chuyền xử lý. Mục tiêu là góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước cho đô thị có quy mô hơn 11 triệu dân.

Cùng với việc đầu tư nâng công suất, Nhà máy hướng tới mô hình nhà máy nước thông minh. Hệ thống SCADA thế hệ mới, điểm quan trắc chất lượng nước thông minh, mô hình thủy lực số hóa và công cụ dự báo bằng trí tuệ nhân tạo được định hướng ứng dụng để nâng cao khả năng giám sát, dự báo và điều phối nguồn nước theo thời gian thực.

Theo đó, nhiệm vụ cấp nước trong giai đoạn tới không chỉ là bảo đảm đủ sản lượng phục vụ đô thị. Yêu cầu đặt ra còn là khả năng chủ động dự báo, kiểm soát rủi ro, thích ứng với những biến động của nguồn nước và duy trì an toàn cấp nước trong nhiều tình huống.

Từ công trình có công suất 450.000m³/ngày khi khánh thành năm 1966, đến nay Nhà máy nước Thủ Đức đã nâng công suất lên 750.000m³/ngày và từng bước ứng dụng các hệ thống điều khiển, quan trắc, công nghệ số trong hoạt động vận hành.

60 năm phát triển của Nhà máy cũng là quá trình nhiều thế hệ cán bộ, kỹ sư và người lao động duy trì hoạt động của công trình, góp phần bảo đảm dòng nước sạch được cung cấp liên tục cho Thành phố. Nguồn nước từ sông Đồng Nai tiếp tục được đưa về Thành phố. Trong những năm tới, Nhà máy nước Thủ Đức sẽ tiếp tục đầu tư, đổi mới nhằm duy trì nguồn nước an toàn, ổn định và đáp ứng yêu cầu phát triển của TP.HCM.