Nhà để ở, không phải để đầu cơ

Tiếp cận nhà ở là quyền cơ bản của người dân

Phát triển nhà ở xã hội cho người dân đã được Đảng, Nhà nước xác định là quyết tâm chính trị, là nhiệm vụ quan trọng của cả hệ thống chính trị, thể hiện đặc trưng, bản chất tốt đẹp của chế độ ta; là một trong những nhiệm vụ trọng tâm cần ưu tiên trong phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội không chỉ nhằm hoàn thành các chỉ tiêu kinh tế - xã hội, mà còn thể hiện rõ quyết tâm của Đảng, Nhà nước trong bảo đảm an sinh, từng bước hiện thực hóa mục tiêu “an cư lạc nghiệp” cho người dân.

Một xã hội sẽ khó phát triển bền vững nếu những người lao động trực tiếp tạo ra của cải vật chất, làm nên sức sống cho các đô thị, khu công nghiệp vẫn phải chật vật trong những căn phòng trọ tạm bợ, con cái thiếu điều kiện học hành, không dám nghĩ tới một chốn an cư ổn định cho gia đình mình.

Bởi vậy, tại buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các Bộ, ngành liên quan về tình hình triển khai thực hiện Chỉ thị số 34-CT/TW của Ban Bí thư về phát triển nhà ở xã hội trong tình hình mới (diễn ra ngày 19/5), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra một thông điệp rất đáng chú ý: Chính sách nhà ở trong giai đoạn mới phải được thiết kế với tư duy mới, tầm nhìn mới, bảo đảm mọi người đều có chỗ ở. Đồng thời, người đứng đầu Đảng và Nhà nước ta nhấn mạnh: “Tiếp cận nhà ở an toàn phù hợp với khả năng chi trả phải được coi là quyền cơ bản của người dân và thước đo của tiến bộ xã hội”.

Trong nhiều năm, câu chuyện nhà ở xã hội thường được nhìn chủ yếu dưới góc độ hỗ trợ người thu nhập thấp hoặc giải quyết khó khăn dân sinh. Nhưng trong bối cảnh mới, khi tốc độ đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, giá bất động sản liên tục tăng cao và khoảng cách giữa thu nhập với khả năng sở hữu nhà ở ngày càng lớn, nhà ở xã hội không chỉ mang ý nghĩa là một chính sách an sinh đơn thuần mà trở thành bài toán của ổn định xã hội, của chất lượng tăng trưởng và của phát triển bền vững.

Tinh thần ấy đã được nêu rõ trong định hướng phát triển đất nước giai đoạn 2026 - 2030 của Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng: Hoàn thiện mô hình, cơ chế, chính sách quản lý phát triển xã hội hiện đại, toàn diện, bao trùm, bền vững; phát triển kinh tế gắn với bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội; không ngừng nâng cao đời sống, hạnh phúc của Nhân dân… Do đó, phát triển nhà ở phải được đặt trong tư duy tổng thể, không phải của riêng ngành Xây dựng, hay chính sách hỗ trợ người nghèo; càng không phải là câu chuyện hỗ trợ mang tính ngắn hạn. Đây là một nhiệm vụ quan trọng của chiến lược phát triển quốc gia, lấy con người làm trung tâm; là vấn đề của liên ngành, liên cấp, liên vùng gắn với quy hoạch đô thị, đất đai, công nghiệp, giao thông công cộng, thị trường lao động và quản lý dân cư.

An cư là nền tảng của phát triển bền vững

Thời gian qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã quyết liệt chỉ đạo và triển khai nhiều nhiệm vụ với nhiều giải pháp, nhiệm vụ cụ thể, nhằm tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, do đó công tác phát triển nhà ở xã hội đã đạt nhiều kết quả tích cực. Ngay sau khi Nghị quyết số 07/NQ-CP ngày 12/1/2026 của Chính phủ được ban hành, nhiều địa phương đã chủ động bố trí quỹ đất, lựa chọn chủ đầu tư, tổ chức khởi công các dự án mới.

Theo Bộ Xây dựng, trong 4 tháng đầu năm 2026, cả nước đã khởi công 40 dự án nhà ở xã hội với quy mô gần 36.600 căn. Lũy kế đến nay, có khoảng 226 dự án đang được triển khai với tổng quy mô 228.725 căn, đạt 144% so với chỉ tiêu được giao. Tuy nhiên, một số nơi chưa thực sự quan tâm đúng mức, chưa bố trí đủ nguồn lực cho công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư; chất lượng quỹ đất tại một số dự án còn hạn chế, vị trí xa trung tâm, thiếu kết nối đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, ảnh hưởng đến điều kiện sinh hoạt và làm việc của người dân. Cùng với đó, thủ tục hành chính ở một số địa phương chưa được giải quyết theo cơ chế “luồng xanh”, “ưu tiên”, gây kéo dài thời gian thực hiện dự án…

Một trong những chỉ đạo đáng chú ý của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là: “Nhà là để ở chứ không phải để kinh doanh, tích sản”. Thông điệp này vừa mang tính định hướng, đồng thời cũng chỉ ra thực trạng nhà ở đang bị đẩy xa khỏi giá trị cốt lõi. Trong nhiều giai đoạn, bất động sản được coi như công cụ đầu cơ và tích lũy tài sản, khiến giá nhà liên tục tăng cao, trong khi khả năng tiếp cận chỗ ở của người dân, đặc biệt là người trẻ và nhóm thu nhập trung bình, thu nhập thấp ngày càng thu hẹp. Nghịch lý xuất hiện ở nhiều đô thị lớn khi những người trực tiếp tạo ra tăng trưởng lại khó có cơ hội an cư tại chính nơi mình làm việc. Bởi vậy, yêu cầu kiểm soát chặt đối tượng thụ hưởng, không để tình trạng nhà ở thành tài sản đầu cơ, không để chính sách nhà ở bị lợi dụng để trục lợi, là nhằm đưa thị trường bất động sản trở về đúng chức năng xã hội của nó: bảo đảm chỗ ở cho người dân, thay vì trở thành công cụ kiếm lời.

Đặc biệt, mô hình phát triển nhà ở trong giai đoạn mới mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt ra là Nhà nước không bao cấp, nhưng cũng không phó mặc hoàn toàn cho thị trường. Nhà nước sẽ đóng vai trò kiến tạo quỹ đất, quy hoạch, hỗ trợ tài chính, định ra tiêu chuẩn, quy chuẩn; đơn giản hóa và thuận lợi hóa các loại thủ tục hành chính liên quan. Thị trường tham gia xây dựng, vận hành với lợi ích hợp lý. Người dân được tiếp cận chỗ ở ổn định, an toàn, phù hợp khả năng chi trả và đúng đối tượng; trong đó nhà ở cho thuê phải trở thành trụ cột lâu dài… Đó là cách tiếp cận hiện đại, hài hòa giữa phát triển kinh tế và trách nhiệm xã hội.

Một quốc gia không thể phát triển nhanh và bền vững nếu hàng triệu người lao động vẫn sống trong cảnh tạm cư ngay tại nơi họ đang góp sức tạo ra tăng trưởng. Khi giá nhà vượt quá khả năng chi trả, người lao động buộc phải sống xa nơi làm việc, chất lượng sống suy giảm, chi phí xã hội gia tăng và khả năng gắn bó với đô thị bị hạn chế. Hệ lụy không chỉ là vấn đề dân sinh, mà còn tác động trực tiếp tới năng suất lao động, chất lượng nguồn nhân lực và sự ổn định của quá trình phát triển. Bởi vậy, “an cư” giờ đây không còn là chuyện riêng của mỗi gia đình, mà đã trở thành nền tảng của phát triển bền vững.

Đặt nhà ở trong chiến lược phát triển quốc gia

Điểm mới rất quan trọng trong chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là phải đặt nhà ở trong chiến lược phát triển đô thị quốc gia. Cụ thể, mỗi khu đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế, vùng động lực và hành lang tăng trưởng phải quy hoạch nhà ở đi liền với hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ xã hội, thiết chế văn hóa, y tế, giáo dục cho người dân. Nơi nào tập trung nhiều công nhân, lao động nhập cư, khu công nghiệp, trường đại học, bệnh viện và lực lượng dịch vụ phải được ưu tiên bố trí quỹ đất, hạ tầng và cơ chế phát triển nhà ở xã hội phù hợp.

Nghị quyết số 07/NQ-CP của Chính phủ về việc giao chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội cho các địa phương giai đoạn 2026 - 2030 cũng cho thấy quyết tâm rất lớn trong việc thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội. Theo đó, mục tiêu đến năm 2030 “phải hoàn thành hoặc vượt chỉ tiêu đề ra đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp”. Quan trọng hơn, cùng với mục tiêu số lượng, Chính phủ cũng đặt ra yêu cầu đẩy mạnh cải cách mạnh thủ tục hành chính (TTHC), đưa các dự án nhà ở xã hội vào nhóm “luồng xanh”, “luồng ưu tiên”; rút ngắn tối đa thời gian thẩm định, phê duyệt dự án, giao đất, cấp phép xây dựng và các thủ tục liên quan bảo đảm cắt giảm tối thiểu 50% thời gian thực hiện TTHC và 50% chi phí tuân thủ TTHC so với quy định hiện hành.

Đây là điều rất cần thiết, bởi nhiều năm qua, “điểm nghẽn” lớn nhất của nhà ở xã hội chính là thủ tục kéo dài, thiếu quỹ đất sạch, quy hoạch thiếu đồng bộ và sự vào cuộc chưa thực sự quyết liệt ở một số địa phương.

Câu chuyện nhà ở xã hội hôm nay không chỉ là xây dựng được bao nhiêu dự án hay hoàn thành bao nhiêu căn hộ. Điều cốt lõi hơn là xây dựng một mô hình phát triển mà ở đó, người dân thực sự được hưởng thành quả của tăng trưởng. Quan điểm đó cũng được thể hiện rất rõ trong định hướng phát triển đất nước của Đại hội XIV: “Lấy phát triển để ổn định, ổn định để thúc đẩy phát triển và không ngừng nâng cao đời sống, hạnh phúc của Nhân dân”. Và trong hành trình ấy, bảo đảm quyền tiếp cận chỗ ở phù hợp cho người dân không chỉ là chính sách an sinh, mà còn là thước đo của tiến bộ và công bằng xã hội.