Nguyên tắc một quốc tịch Việt Nam: Khi nào công dân Việt Nam có hai quốc tịch?

(PLVN) - Nhân sự việc các báo đưa tin về việc Đại biểu Quốc hội Phạm Phú Quốc có thêm quốc tịch của Cộng hòa Sip (Cyprus), theo đề nghị của nhiều bạn đọc, chúng tôi giới thiệu đến quý độc giả một số quy định của Luật Quốc tịch Việt Nam năm 2008 và các văn bản hướng dẫn thi hành. 
Ảnh minh họa. Ảnh minh họa.

Nguyên tắc một quốc tịch Việt Nam

Nguyên tắc một quốc tịch Việt Nam được nêu rõ tại Điều 4 Luật Quốc tịch Việt Nam 2008, theo đó, “Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam công nhận công dân Việt Nam có một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam, trừ trường hợp luật này có quy định khác”. 

Đây được coi là nguyên tắc chủ đạo, xuyên suốt của pháp luật quốc tịch Việt Nam từ 1945 đến nay, được thể hiện trong Luật Quốc tịch các năm 1988, 1998 và 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2014). Trải qua các thời kỳ khác nhau, nguyên tắc một quốc tịch Việt Nam luôn được hiểu, áp dụng và thực hiện thống nhất.

Trường hợp đặc biệt - hiểu thế nào cho đúng?

Việc Luật Quốc tịch Việt Nam năm 2008 có bổ sung cụm từ “trừ trường hợp luật này có quy định khác” vào cuối Điều 4 không làm ảnh hưởng đến nguyên tắc một quốc tịch Việt Nam, mà chủ yếu nhằm dẫn đến những trường hợp ngoại lệ Luật cho phép có thêm quốc tịch nước ngoài.

Trường hợp thứ nhất là, người xin nhập, xin trở lại quốc tịch Việt Nam “thuộc trường hợp đặc biệt” được Chủ tịch nước cho nhập, cho trở lại quốc tịch Việt Nam mà không phải thôi quốc tịch nước ngoài (khoản 3 Điều 19 và khoản 5 Điều 23 Luật năm 2008). Ở đây cần lưu ý, người xin nhập, xin trở lại quốc tịch Việt Nam phải thuộc trường hợp đặc biệt và được Chủ tịch nước cho phép giữ quốc tịch nước ngoài. Trong đó, để được coi là trường hợp đặc biệt, thì người xin nhập, xin trở lại quốc tịch Việt Nam phải đáp ứng đủ các điều kiện quy định tại Điều 9 và Điều 14 Nghị định số 16/2020/NĐ-CP ngày 03/02/2020 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Quốc tịch Việt Nam. 

Trường hợp ngoại lệ thứ hai, trẻ em là người nước ngoài được công dân Việt Nam nhận làm con nuôi thì có quốc tịch Việt Nam (không bị mất quốc tịch nước ngoài), kể từ ngày được cơ quan nhà nước có thẩm quyền của Việt Nam công nhận việc nuôi con nuôi (quy định tại khoản 2 Điều 37 Luật năm 2008). 

Ngoài ra, do lịch sử để lại nên hiện nay cũng có những công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài đồng thời có quốc tịch nước ngoài (mà không mất quốc tịch Việt Nam). Đó là do pháp luật Việt Nam không có quy định về việc công dân bị mặc nhiên mất quốc tịch Việt Nam khi có quốc tịch nước ngoài, đồng thời pháp luật nước ngoài cũng không bắt buộc phải thôi quốc tịch Việt Nam, do vậy dẫn đến trường hợp có hai quốc tịch. 

Làm thế nào để xác định một người có phải là công dân Việt Nam hay không?

Xuất phát từ nguyên tắc chủ quyền quốc gia (đối với dân cư) trong quan hệ quốc tế, muốn xác định một người có quốc tịch của mình hay không, thì phải do pháp luật của chính quốc gia đó quy định và do cơ quan có thẩm quyền của quốc gia đó xác định. Cho nên, việc xác định một người có phải là công dân Việt Nam hay không, thì phải căn cứ vào pháp luật Việt Nam và do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền Việt Nam xác định. 

Vì vậy, không nên hiểu và giải thích Điều 4 Luật Quốc tịch Việt Nam theo nghĩa Nhà nước Việt Nam công nhận hai quốc tịch, để từ đó phủ nhận hay làm vô hiệu hóa nguyên tắc một quốc tịch của Luật Quốc tịch Việt Nam. Đặc biệt là tại Điều 5 của Nghị định 16/2020/NĐ-CP ngày 03/02/2020 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Quốc tịch Việt Nam (có hiệu lực từ ngày 20/3/2020) đã khẳng định: Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam chỉ công nhận quốc tịch Việt Nam đối với công dân Việt Nam đồng thời có quốc tịch nước ngoài trong quan hệ với cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam, trừ trường hợp Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác.

Ông Nguyễn Công Khanh - Cục trưởng Cục Hộ tịch, quốc tịch, chứng thực, Bộ Tư pháp:

Nguyên tắc Nhà nước “công nhận công dân Việt Nam có một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam”, trừ trường hợp luật có quy định khác. Đây là vấn đề lớn, cốt lõi của Luật Quốc tịch.

Từ lần xây dựng luật đầu tiên - năm 1988, đến các lần sửa đổi, bổ sung sau đó, cho tới luật hiện hành là Luật Quốc tịch Việt Nam 2008, sửa đổi năm 2014, quá trình soạn thảo đều tính đến phương án “một quốc tịch cứng” nhưng bàn đi bàn lại thì thấy khó.

Do hoàn cảnh lịch sử, nhiều người Việt Nam đã ra nước ngoài sinh sống và có quốc tịch nước ngoài. Nếu quy định cứng như vậy thì bà con mất quốc tịch gốc, rất nặng nề. Vậy nên sau nhiều lần sửa đổi thì luật giữ ổn định quốc tịch gốc cho bà con.

Ngoài ra, cũng như nhiều nước, luật quy định những trường hợp người nước ngoài được nhập quốc tịch Việt Nam mà vẫn được giữ quốc tịch gốc.

Như vậy, có thể hiểu về cơ bản vẫn áp dụng nguyên tắc “một quốc tịch” với đại đa số người dân trên lãnh thổ Việt Nam.

Điều 9. Trường hợp đặc biệt xin nhập quốc tịch Việt Nam đồng thời xin giữ quốc tịch nước ngoài theo quy định tại khoản 3 Điều 19 Luật Quốc tịch Việt Nam

Người xin nhập quốc tịch Việt Nam thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 19 Luật Quốc tịch Việt Nam, nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau đây thì được coi là trường hợp đặc biệt quy định tại khoản 3 Điều 19 Luật Quốc tịch Việt Nam và được trình Chủ tịch nước xem xét việc cho nhập quốc tịch Việt Nam mà không phải thôi quốc tịch nước ngoài:

1. Có đủ điều kiện nhập quốc tịch Việt Nam theo quy định của Luật Quốc tịch Việt Nam.

2. Có công lao đặc biệt đóng góp cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam và việc nhập quốc tịch đồng thời giữ quốc tịch nước ngoài là có lợi cho Nhà nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

3. Việc xin giữ quốc tịch nước ngoài của người đó khi nhập quốc tịch Việt Nam là phù hợp với pháp luật của nước ngoài đó.

4. Việc thôi quốc tịch nước ngoài dẫn đến quyền lợi của người đó ở nước ngoài bị ảnh hưởng.

5. Không sử dụng quốc tịch nước ngoài để gây phương hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức và cá nhân; xâm hại an ninh, lợi ích quốc gia, trật tự, an toàn xã hội của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Điều 14. Trường hợp đặc biệt xin trở lại quốc tịch Việt Nam đồng thời xin giữ quốc tịch nước ngoài theo quy định tại khoản 5 Điều 23 Luật Quốc tịch Việt Nam

Người xin trở lại quốc tịch Việt Nam thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 5 Điều 23 Luật Quốc tịch Việt Nam, nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau đây thì được coi là trường hợp đặc biệt để trình Chủ tịch nước xem xét việc cho trở lại quốc tịch Việt Nam mà không phải thôi quốc tịch nước ngoài:

1. Có đủ điều kiện trở lại quốc tịch Việt Nam theo quy định của Luật Quốc tịch Việt Nam.

2. Việc xin giữ quốc tịch nước ngoài của người đó khi trở lại quốc tịch Việt Nam là phù hợp với pháp luật của nước ngoài đó.

3. Việc thôi quốc tịch nước ngoài dẫn đến quyền lợi của người đó ở nước có quốc tịch bị ảnh hưởng.

4. Không sử dụng quốc tịch nước ngoài để gây phương hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức và cá nhân; xâm hại an ninh, lợi ích quốc gia, trật tự, an toàn xã hội của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

(trích Nghị định số 16/2020/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Quốc tịch Việt Nam).

Vũ Thị Thảo
Cùng chuyên mục
Bệnh nhân có con với thầy lang chữa hiếm muộn: Cần thủ tục pháp lý gì nếu muốn thầy lang phải cấp dưỡng cho 2 đứa trẻ?

Bệnh nhân có con với thầy lang chữa hiếm muộn: Cần thủ tục pháp lý gì nếu muốn thầy lang phải cấp dưỡng cho 2 đứa trẻ?

Một vụ việc hi hữu đã được phát hiện ở huyện Lục Ngạn, Bắc Giang: Một gia đình đã đến nhờ thầy lang chữa hiếm muộn. Người vợ sau đó đã có bầu và sinh được 2 đứa con. Oái ăm thay, khi người chồng đưa 2 đứa trẻ xét nghiệm ADN, thì mới biết không phải con mình mà là "sản phẩm" của ông thầy chữa hiếm muộn. Vậy nếu thầy lang đúng là bố của hai đứa trẻ, ông thầy này có phải ngay lập tức có trách nhiệm với con, hay cần phải thủ tục pháp lý gì?  

Đọc thêm

Một miếng khi đói

Theo số liệu từ cơ quan chức năng TP, có khoảng 7,3 triệu người tại TP cần giúp đỡ.
(PLVN) - Việc HĐND TP HCM thông qua Nghị quyết 97 về gói hỗ trợ thứ 3 với kinh phí trên 7.300 tỷ đồng, giúp đỡ 7,3 triệu người khó khăn, mỗi người số tiền 1 triệu đồng, là động thái chưa từng có tiền lệ trong lịch sử.

Sinh viên đại học được học trước chương trình thạc sĩ

Ảnh minh họa.
(PLVN) - Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Thông tư số 23 quy định về quy chế tuyển sinh và đào tạo trình độ thạc sĩ, sẽ có hiệu lực từ ngày 15/10/2021. Theo đó, việc đào tạo trình độ thạc sĩ có nhiều điểm mới so với quy định cũ.

“Loạn” giá xét nghiệm COVID-19

Người dân đến thực hiện dịch vụ xét nghiệm SARS-CoV-2.
(PLVN) - Bộ Y tế đã có hướng dẫn về thanh toán chi phí xét nghiệm COVID-19. Tuy nhiên, theo khảo sát của phóng viên, tại các cơ sở y tế, người dân chi trả một mức giá test nhanh COVID-19 khác nhau.

Kịp thời chăm sóc trẻ mồ côi do đại dịch

Hình minh họa.
(PLVN) - Mới đây, Bộ LĐ-TB&XH đã có Công văn số 3234/LĐTBXH-TE gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương về việc triển khai kịp thời các biện pháp chăm sóc trẻ em mồ côi do đại dịch COVID-19.

Từ thông điệp đến chính sách

Lực lượng quân đội tham gia chống dịch
(PLVN) - Đất nước đã và đang hướng đến trạng thái bình thường mới sau “bão” COVID-19 giai đoạn 4. Từ khi COVID-19 xâm nhập vào Việt Nam cho đến nay, “không ai bị bỏ lại phía sau” trở thành quan điểm nhất quán.

'Điểm chuẩn' không còn… chuẩn?

Mùa tuyển sinh năm 2021 đang dần khép lại với điểm chuẩn vào ĐH gây sốc. (Ảnh minh họa)
(PLVN) - Sau khi các trường ĐH công bố điểm chuẩn thì đã có “cơn bão” lạm phát điểm cao chưa từng có trong lịch sử tuyển sinh ĐH, khi có ngành 30 điểm còn trượt. Với nhiều bất cập sau hai mùa tuyển sinh trong đại dịch, dư luận cho rằng Bộ Giáo dục và Đào tạo nên sớm công bố phương án tuyển sinh mới phù hợp cho năm tới…

Quảng Ngãi: cá, vịt chết bất thường trên sông Hầm Giang

Cá chết hàng loạt bốc mùi trên sông Hầm Giang thuộc xã Tịnh Thiện, thành phố Quảng Ngãi.
(PLVN) - Mấy ngày qua trên địa bàn xã Tịnh Thiện, Tịnh Hoà, thành phố Quảng Ngãi cá bị chết hàng loạt, vịt nuôi của người dân cũng chết bất thường trên dòng sông Hầm Giang. Chính quyền địa phương đang đề nghị các cấp có thẩm quyền điều tra, xác minh, xử lý để trả lời người dân về vấn đề này.  

Đề xuất tăng mức phạt vi phạm giao thông: Còn nhiều ý kiến khác nhau

Cảnh sát giao thông dừng xe vi phạm.
(PLVN) -  Góp ý kiến với dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hàng hải, giao thông đường bộ, đường sắt; hàng không dân dụng mà Bộ Giao thông Vận tải vừa trình Chính phủ, nhiều ý kiến đồng tình nhưng cũng không ít ý kiến trái chiều.

Tình huống oái oăm

Tình huống oái oăm
(PLVN) - Làm sao để Phú Quốc “sạch”COVID-19 là điều quan trọng không chỉ với Phú Quốc, Kiên Giang mà với ngành du lịch cả nước.

Nghỉ hưu trước tuổi theo diện tinh giản biên chế, có được hưởng BHXH một lần không?

Nghỉ hưu trước tuổi theo diện tinh giản biên chế, có được hưởng BHXH một lần không?
(PLVN) -  Bạn đọc từ địa chỉ email hangngoc293…@gmail.com: Tôi sinh ngày 3/5/1968, đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) từ tháng 12/1995, ngạch thủ quỹ, mã số ngạch 06035, tổng thời gian đóng BHXH là 25 năm 4 tháng, thời gian chưa hưởng bảo hiểm thất nghiệp là 12 năm 4 tháng. Tháng 4/2021, tôi bị ốm nên muốn xin nghỉ hưu trước tuổi theo diện tinh giản biên chế, hưởng chế độ BHXH 1 lần. Vậy, trường hợp của tôi có đủ điều kiện hưởng BHXH một lần không?

Gỡ khó trong xác định tình trạng nghiện ma túy

Lực lượng chức năng khống chế một đối tượng nghi “ngáo đá” tại Long An.
(PLVN) -  Việc xác định tình trạng nghiện hiện nay còn gặp một số khó khăn, vướng mắc như: Nhân lực làm công tác xác định tình trạng nghiện chưa đủ năng lực để xác định được tình trạng nghiện nhiều chất ma túy khác nhau; chưa có tiêu chí xác định tình trạng nghiện với một số loại ma túy tổng hợp…

Chưa phải là lúc ăn mừng

 "Biển người” ở Hà Nội xuống đường, chen lấn trong đêm Trung thu.
(PLVN) -  Văn phòng Chính phủ có công điện truyền đạt chỉ đạo của Thủ tướng Phạm Minh Chính về việc chấn chỉnh, tiếp tục thực hiện nghiêm túc các biện pháp phòng, chống dịch COVID-19.

Đừng biện bạch “cuồng chân”

Tối 21/9, nhiều ngàn người đổ về các tuyến phố trung tâm Hà Nội.
(PLVN) -  Tối 21/9, lấy cớ “cuồng chân”, “vui Trung thu”, nhiều ngàn người đổ về các tuyến phố trung tâm Hà Nội, dẫn đến tình trạng ùn tắc một số nơi; đi chỉ để “cho vui”, “đánh bóng mặt đường”, “lượn một vòng hồ".

Đừng “bức tử” nghĩa thầy trò

Đừng “bức tử” nghĩa thầy trò
(PLVN) - Chỉ trong khoảng thời gian ngắn bắt đầu năm học mới, đã có không ít “sự cố” xảy ra trong mối quan hệ thầy cô giáo và học sinh đó đây, ở nhiều bậc học. Những câu chuyện không hay diễn ra giữa mùa dịch về ứng xử thầy - trò đã cho thấy nhiều “lỗ hổng” đáng lo ngại trong giáo dục ngày nay.

Khu đô thị phải có hệ thống thoát nước riêng

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Đây là một trong những yêu cầu đặt ra tại dự thảo thông tư của Bộ Xây dựng quy định về công trình hạ tầng kỹ thuật thu gom, thoát nước thải đô thị, khu dân cư tập trung đang trình lấy ý kiến nhân dân.

Sự tử tế, nhân ái

Hình chỉ có tính minh hoa.
(PLVN) - Khi vừa có thông tin hơn 1.500 trẻ em mồ côi do mất cha mẹ trong dịch COVID, ngay lập tức ông Chủ tịch Công ty FPT có ý tưởng và đề xuất ý tưởng đó thành hiện thực là nuôi dạy 1000 trẻ mồ côi đến tuổi trưởng thành.