Nguy cơ suy thoái hệ thống sông ngòi Hải Phòng

Mặc dù bị hạn chế bởi lư­ợng sa bồi ở cửa sông (khoảng 130 triệu m³/năm), đòi hỏi chi phí nạo vét lớn, nhưng hệ thống sông có ý nghĩa rất lớn về mặt giao thông và nguồn cung cấp n­ước ngọt. Mỗi năm hệ thống sông cung cấp hàng trăm triệu m3 nước cho sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và sinh hoạt. Tuy nhiên, do yếu tố tự nhiên và những hoạt động của con người, chất lượng nước của nhiều dòng sông bị suy giảm. Hầu hết sông bị ảnh h­ưởng của thủy triều, bị nhiễm mặn, nhất là về mùa khô. Mùa này, khi nư­ớc triều xuống, nguồn nư­ớc mặt của các con sông chỉ có thể sử dụng phục vụ sản xuất nông nghiệp, không thể sử dụng cho sản xuất công nghiệp và sinh hoạt. Đặc biệt, từ khi có thủy điện sông Đà, mức độ nhiễm mặn ở các con sông có biểu hiện xâm nhập vào nội địa sâu hơn và kéo dài hơn, thư­ờng vào sâu lục địa tới độ cao +3,7 đến +3,8 m, có khi lên tới +4,44 m.

Việc xây dựng cụm công nghiệp nằm dọc theo triền sông khiến nguy cơ ô nhiễm nguồn nước ngày càng tăng cao. Tuyến sông Lạch Tray qua địa bàn quận Kiến An khoảng 7 km. Nhưng trên đoạn sông từ chân cầu Niệm tới phường Ngọc Sơn (địa bàn giáp ranh với huyện An lão) đâu đâu cũng có cơ sở sản xuất công nghiệp xen lẫn khu dân cư và chạy dọc theo triền sông. Có những cơ sở sản xuất nằm phía trong đê, phía ngoài đê với nhiều ngành nghề sản xuất kinh doanh từ chế biến rong câu, da giày, may mặc đến đóng tàu....Không chỉ có Kiến An, nhiều địa phương đã và đang khai thác triệt để lợi thế giao thông của những con sông. An Lão có cả sông Văn úc và sông Lạch Tray chạy qua địa bàn, những cụm công nghiệp đã đi vào hoạt động như cụm công nghiệp An Tràng, cụm công nghiệp phía tây thị trấn; một số cụm công nghiệp mới đang xây dựng hay đang trong giai đoạn lập quy hoạch. Vấn đề đặt ra là hệ thống hạ tầng những cụm công nghiệp ven sông không đầy đủ, hệ thống thoát, xử lý nước thải không bảo đảm, khá nhiều trường hợp nước thải từ cơ sở sản xuất đổ trực tiếp ra sông ngòi. Rồi nước thải sinh hoạt, thuốc bảo vệ thực vật dùng trong nông nghiệp đang làm các con sông trước nguy cơ suy thoái. Việc bảo vệ và phát triển hệ thống sông đang đặt ra bức thiết.

Mặc dù  có những khuyến cáo, song công tác quản lý và bảo vệ nguồn tài nguyên nước của Hải Phòng vẫn chỉ dừng ở việc triển khai thực hiện văn bản quy phạm pháp luật như Luật Tài nguyên nước, Pháp lệnh khai thác, bảo vệ các công trình thuỷ lợi...Trong khi đó, hoạt động quản lý và bảo vệ liên quan đến nhiều cơ quan chức năng như Tài nguyên và môi trường, giao thông vận tải, nông nghiệp và phát triển nông thôn...nhưng các văn bản chưa quy định cụ thể về trách nhiệm và cơ chế phối hợp. Bên cạnh đó, thành phố chưa có quy hoạch tổng thể hệ thống trạm quan trắc môi trường, chưa có tài liệu đánh giá một cách đầy đủ, chính xác.

Sự ô nhiễm của hệ thống sông ngòi đã và đang diễn ra ở phạm vi, quy mô khác nhau. Do đó, các ngành chức năng của thành phố cần có những biện pháp hiệu quả hơn trong vấn đề này. Theo Sở Tài nguyên và Môi trường, thành phố cần sớm lập kế hoạch tổng thể về hiện trạng quản lý, sử dụng, bảo vệ kết hợp với chia sẻ thông tin từ hệ thống quan trắc của Bộ Tài nguyên và Môi trưòng để xây dựng cơ sở dữ liệu tài nguyên nước của thành phố; hoàn thiện hệ thống quan trắc, nghiên cứu đánh giá chất lượng, trữ lượng nguồn nước mặt và xây dựng bản đồ nước trên địa bàn thành phố.

Nguyên Mai