Nguy cơ phạm pháp từ 'quan hệ tình cảm tự nguyện' với người dưới 16 tuổi
Dù xuất phát từ quan hệ tình cảm tự nguyện, người từ đủ 18 tuổi có hành vi quan hệ tình dục với người từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Cơ quan Công an khuyến cáo người dân cần nhận thức đầy đủ quy định pháp luật để phòng ngừa vi phạm và bảo vệ trẻ em trước nguy cơ bị xâm hại.
Công an TP Hà Nội cho biết, tình trạng người chưa thành niên, nhất là người từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi, phát sinh quan hệ tình cảm và quan hệ tình dục đặt ra nhiều vấn đề trong công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm xâm hại tình dục trẻ em.
Thực tế có những trường hợp các bên cho rằng quan hệ xuất phát từ tình cảm tự nguyện, không có ép buộc, đe dọa hoặc sử dụng vũ lực. Tuy nhiên, sự tự nguyện của người chưa đủ 16 tuổi không đương nhiên loại trừ trách nhiệm hình sự của người thực hiện hành vi.
Theo Điều 145 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, người đủ 18 tuổi trở lên giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi có đủ các dấu hiệu theo quy định của pháp luật.
Tùy tính chất, mức độ và phương thức thực hiện hành vi, người xâm hại tình dục người dưới 16 tuổi còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo các quy định khác, trong đó có Điều 142 về Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi và Điều 146 về Tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi.
Việc xác định tội danh và trách nhiệm pháp lý trong từng vụ việc phải căn cứ vào độ tuổi của các bên, hành vi đã thực hiện cùng các tình tiết có liên quan.
Hiến pháp năm 2013 và Luật Trẻ em đều khẳng định trách nhiệm của Nhà nước, gia đình và xã hội trong bảo vệ trẻ em, đồng thời nghiêm cấm các hành vi xâm hại, lạm dụng và những hành vi vi phạm quyền trẻ em.
Để phòng ngừa nguy cơ xâm hại tình dục và vi phạm pháp luật, Công an khuyến cáo:
Một là, cha mẹ và người chăm sóc trẻ cần tăng cường quan tâm, quản lý; trang bị cho trẻ kiến thức về giới tính, sức khỏe sinh sản và kỹ năng phòng tránh xâm hại; kịp thời nhận diện những biểu hiện bất thường.
Hai là, nhà trường cần đẩy mạnh giáo dục pháp luật, giới tính và kỹ năng tự bảo vệ; phối hợp chặt chẽ với gia đình và cơ quan chức năng khi phát hiện trẻ có nguy cơ bị xâm hại.
Ba là, người từ đủ 18 tuổi cần nhận thức rõ các quy định pháp luật về độ tuổi và hành vi tình dục đối với người chưa đủ 16 tuổi. Việc người từ đủ 13 đến dưới 16 tuổi đồng ý hoặc tự nguyện không phải là căn cứ đương nhiên loại trừ trách nhiệm hình sự.
Bốn là, người chưa thành niên cần thận trọng trong các mối quan hệ, chủ động bảo vệ bản thân; khi bị dụ dỗ, đe dọa, ép buộc hoặc có nguy cơ bị xâm hại, cần báo ngay cho cha mẹ, thầy cô, người thân hoặc cơ quan chức năng.
Năm là, khi phát hiện hoặc nghi ngờ trẻ em bị xâm hại, người dân cần kịp thời thông báo cho cơ quan Công an hoặc cơ quan có thẩm quyền để xác minh, ngăn chặn và xử lý theo quy định.
"Bảo vệ trẻ em trước nguy cơ xâm hại tình dục là trách nhiệm chung của gia đình, nhà trường, cơ quan chức năng và toàn xã hội. Việc chủ động trang bị kiến thức pháp luật, phát hiện sớm nguy cơ và thông báo kịp thời sẽ góp phần tạo môi trường an toàn cho trẻ em phát triển lành mạnh", Công an TP Hà Nội nêu rõ.