Thu hút vốn FDI chưa xứng tầm

Hải Phòng là đô thị loại 1 cấp quốc gia, đứng thứ ba trong số các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và là thương cảng lớn nhất ở phía Bắc. Hải Phòng cũng là một trong những địa phương thu hút đầu tư nước ngoài (FDI) sớm nhất trong cả nước. Trong gần 20 năm qua, Hải Phòng thu hút  2,45 tỷ USD vốn FDI với 254 dự án. Trong đó, lượng vốn đưa vào thực hiện  đạt hơn 50% tổng vốn đầu tư. Trong 6 tháng đầu năm 2007, Hải Phòng thu hút 130 triệu USD vốn FDI, gấp 2,3 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Tốc độ thu hút đầu tư nước ngoài trong vòng 5 năm gần đây tăng mạnh hơn so với những năm trước. Tuy nhiên, tổng vốn FDI thu hút vào thành phố từ trước đến nay chỉ chiếm 3,6% so với cả nước và thứ hạng đang ngày càng thấp. Hiện cả nước có 7.490 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đầu tư đăng ký 67,3 tỷ USD. Năm 2006, Hải Phòng đứng thứ 6 về thu hút vốn FDI của cả nước, sau TP.Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đồng Nai, Bình Dương, Bà Rịa- Vũng Tàu nhưng đến tháng 5 năm nay, tụt xuống thứ 8, sau cả các tỉnh Bắc Ninh, Thanh Hoá.

Một vấn đề khác đặt ra là các dự án FDI vào thành phố thời gian qua hầu hết quy mô nhỏ, chưa có nhiều dự án lớn, công nghệ cao... Những dự án lớn của Hải Phòng cũng chỉ từ vài chục đến hơn trăm triệu USD như dự án của tập đoàn Toyoda Goesei 75 triệu USD, Pioneer 39 triệu USD, Hiệp Phong 85 triệu USD, dự án của Công ty liên doanh phát triển hạ tầng Khu công nghiệp Nomura vốn đầu tư 164 triệu USD… Phần lớn các dự án đầu tư vào lĩnh vực sản xuất công nghiệp (chiếm khoảng 70% tổng số vốn), tiếp theo là các dự án vào lĩnh vực thương mại- du lịch- dịch vụ, cơ sở hạ tầng và một số lĩnh vực khác…Việc các doanh nghiệp FDI đầu tư nhiều vào lĩnh vực công nghiệp cũng có nghĩa là gia tăng ô nhiễm môi trường do sản xuất công nghiệp gây nên.

Thiếu "mặt bằng sạch"

Nguyên nhân chính khiến kết quả thu hút vốn FDI vào thành phố chưa được như mong đợi chính là Hải Phòng thiếu “mặt bằng sạch” cho các nhà đầu tư. Trong số các dự án FDI vào thành phố có 94/254 dự án vào các khu công nghiệp . Các khu công nghiệp cũng chiếm đến hơn 40% tổng vốn FDI của toàn thành phố. Các nhà đầu tư nước ngoài đều mong muốn được vào các khu công nghiệp có hạ tầng kỹ thuật hiện đại, đồng bộ như khu công nghiệp Nomura hay Đình Vũ, Đồ Sơn. Điều này lý giải vì sao khu công nghiệp Nomura và Đình Vũ đang dẫn đầu thành phố về tỷ lệ “lấp đầy”. Mô hình khu công nghiệp không chỉ thuận lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài, mà còn giúp công tác quản lý nhà nước về mọi mặt được thuận tiện cũng như về môi trường được bảo đảm. Các khu, cụm công nghiệp giải quyết được nhiều vấn đề kèm theo về lao động, công nghệ, kỹ thuật phù hợp đặc thù từng khu.

Tuy nhiên, là thành phố công nghiệp, song thực tế Hải Phòng mới có 3 khu công nghiệp đang hoạt động và được xây dựng hạ tầng đồng bộ, đúng với quy mô, tính chất của khu công nghiệp. Đó là các khu công nghiệp Nomura, Đình Vũ và Đồ Sơn. Hai khu công nghiệp khác là Đò Nống và Tràng Duệ được Thủ tướng Chính phủ ra quyết định thành lập, nhưng Tràng Duệ đang xây dựng dở dang, còn khu Đò Nống hầu như chưa triển khai. Trong khi đó, Hải Phòng được Chính phủ cho phép điều chỉnh các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn đến năm 2020 là 33 khu, cụm công nghiệp với tổng diện tích 4.716 ha. Thực tế, đến hết năm 2005, diện tích được quy hoạch các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn thành phố mới đạt 1.105,6 ha, bằng 23,9% diện tích quy hoạch. Trong tổng diện tích đã quy hoạch, diện tích xây dựng và phát triển hạ tầng các khu, cụm công nghiệp mới có 685,5 ha.

Theo đề án “Rà soát, điều chỉnh và bổ sung Quy hoạch phát triển công nghiệp đến năm 2010, định hướng đến 2020” vừa được Hội đồng thẩm định Quy hoạch phát triển kinh tế- xã hội thành phố thẩm định, Hải Phòng sẽ bố trí các khu, cụm công nghiệp ven sông Bạch Đằng, sông Cấm, sông Lạch Tray và sông Văn Úc. Trước mắt, Hải Phòng sẽ hoàn thiện cơ sở hạ tầng 7 khu, cụm công nghiệp: Đình Vũ, Đồ Sơn, Tràng Duệ, Nomura (giai đoạn 2) và các cụm công nghiệp: Tân Liên, Vĩnh Niệm, Vinashin-Shinec. Mục tiêu đề ra trong thời gian tiếp theo là xây dựng đồng bộ hạ tầng cơ sở và hoàn tất thủ tục thành lập 18 cụm công nghiệp và 5 làng nghề... Ngoài ra, thành phố cũng dự kiến phát triển mới 4 khu công nghiệp đóng tàu: Cát Hải, Bắc Sông Cấm, Bến Rừng, cửa sông Văn Úc; 5 cụm công nghiệp : thị tứ Hoà Bình (huyện Tiên Lãng), An Hồng, Đò Nống (huyện An Dương) Văn Đẩu (quận Kiến An), Khu vực phía Bắc đường 355 (xã Hưng Đạo- huyện Kiến Thuỵ).

(Còn tiếp)

Mai Hương