Cải thiện hơn nữa môi trường đầu tư

Theo điều tra của Tổ chức Ngoại thương Nhật Bản (JETRO), tỷ lệ các doanh nghiệp Nhật Bản lựa chọn Việt Nam là địa điểm đầu tư lý tưởng đạt mức cao nhất so với các quốc gia khác, chiếm 39% số doanh nghiệp được hỏi ý kiến. Cũng theo JETRO, xu hướng đầu tư của Nhật Bản trong 5-10 năm tới là chuyển dịch từ Trung Quốc sang Việt Nam để phân tán rủi ro. Việt Nam đang đứng thứ 5 về thu hút các doanh nghiệp Nhật Bản có nhu cầu chuyển địa điểm sản xuất từ nước khác đến. Khi tính tới khả năng đầu tư trung và dài hạn, Việt Nam là một trong hai địa điểm tốt nhất trong khu vực ASEAN, nhất là để đầu tư vào 4 lĩnh vực sản xuất : linh kiện điện- điện tử, thiết bị điện- điện tử, máy móc vận tải và thiết bị nhựa. Hải Phòng hội tụ đầy đủ những ưu thế của Việt Nam và lợi thế riêng của địa phương. Ngoài Nhật Bản, Trung Quốc và các vùng lãnh thổ như Hồng Kông, Đài Loan cũng đang đổ vốn FDI vào Hải Phòng với lượng vốn đầu tư lớn. Đến nay, Hải Phòng đang thu hút vốn FDI đến từ 25 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới.  Tuy nhiên, so với nhiều tỉnh, thành phố khác, theo các đánh giá thăm dò của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Hải Phòng không được xếp thứ hạng cao về môi trường đầu tư. Đó cũng là một trong những nguyên nhân làm cho kết quả thu hút vốn FDI chưa xứng tầm vị thế và lợi thế của thành phố.

So với trước đây, môi trường đầu tư của thành phố đang ngày càng được cải thiện tốt hơn. Đặc biệt là trong thủ tục cấp giấy chứng nhận đầu tư cho nhà đầu tư nước ngoài. Những dự án vào các khu công nghiệp thậm chí được cấp giấy phép ngay trong ngày, nếu đầy đủ hồ sơ hợp lệ. Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp tạo mọi điều kiện cho nhà đầu tư như lập trang Web hướng dẫn các thủ tục đầu tư, tìm hiểu địa điểm đầu tư. Nhà đầu tư đang hoạt động trong các khu công nghiệp được đơn giản về thủ tục và rút ngắn tối đa thời gian cấp các chứng nhận xuất xứ hàng hoá hay các thủ tục xuất nhập khẩu khác có liên quan… Bởi vậy, số các nhà đầu tư đến Hải Phòng tìm kiếm cơ hội đầu tư ngày càng nhiều, nhất là các nhà đầu tư Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc và gần đây là Mỹ, một số nước EU.

Song, bất cập lớn nhất ảnh hưởng đến môi trường đầu tư chính là những khó khăn về quy hoạch, giải phóng mặt bằng. Dự án của Công ty TNHH Hiệp Phong đầu tư vào dự án Khu đô thị Olympia tại xã Hải Thành (huyện Kiến Thuỵ), dự án xây dựng cơ sở hạ tầng Khu công nghiệp Đồ Sơn, dự án khu công nghiệp Tràng Duệ…đều chậm tiến độ do vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng. Gần đây, Công ty liên doanh Khu công nghiệp Việt Nam- Xin-ga-po có nhu cầu sử dụng 300- 500 ha đất và có thể triển khai thu hút đầu tư ngay nhưng không thể thực hiện được vì chưa có địa điểm …

Bên cạnh đó, vấn đề người lao động nghỉ việc tự phát nếu không giải quyết tốt cũng ảnh hưởng đến môi trường đầu tư; dù được cải thiện nhiều nhưng hệ thống các công trình hạ tầng kỹ thuật vẫn còn nhiều yếu kém; thiếu các trường học, bệnh viện quốc tế dành cho con em các nhà đầu tư nước ngoài; các chi phí về vận tải biển, cước điện thoại quốc tế vẫn còn cao; chất lượng các dịch vụ, trong đó có dịch vụ hành chính công, dịch vụ hỗ trợ kinh doanh chưa đáp ứng được mong đợi của nhà đầu tư nước ngoài…Việc chậm ban hành các văn bản hướng dẫn thực hiện Luật như Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp mới thời gian qua cũng làm cho nhiều nhà đầu tư chần chừ, băn khoăn…

Nâng cao chất lượng lao động 

Một trong những vấn đề làm các nhà đầu tư nước ngoài hiện nay lo lắng là lực lượng lao động. Ngay cả đối với lao động phổ thông, các doanh nghiệp cũng chỉ tuyển dụng được khoảng 30% số lao động tốt nghiệp THPT đến dự tuyển. Ý thức chấp hành kỷ luật lao động kém là một trong các nguyên nhân khiến các nhà đầu tư nước ngoài than phiền về lao động Việt Nam. Ông Takashi - Giám đốc sản xuất Công ty Nichias (Khu công nghiệp Nomura) nói: “Điều mà chúng tôi cần ở những người lao động phổ thông, là thái độ làm việc nghiêm túc, chăm chỉ. Tuy nhiên,  nhiều người không đạt yêu cầu.” Đó cũng là lý do vì sao nhiều lao động phổ thông không trúng tuyển vào làm việc trong các doanh nghiệp FDI. Đối với lao động kỹ thuật cao cũng chưa đạt yêu cầu do các trường đào tạo chủ yếu về lý thuyết, thiết bị thực hành lạc hậu, hầu hết các doanh nghiệp tuyển dụng lao động phải đào tạo lại. Trình độ ngoại ngữ của những người đã tốt nghiệp đại học, cao đẳng cũng rất hạn chế. Do đó, việc cần làm hiện nay là thành phố tập trung đầu tư nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho người lao động.

 Hiện nay, số lao động tốt nghiệp THPT chưa có việc làm của Hải Phòng khoảng hơn 7 nghìn người, tốt nghiệp THCS gần 11.000 người. Từ nay đến cuối năm, khi các doanh nghiệp trong nước và nước ngoài hoàn thành các dự án đang trong quá trình xây dựng, số lao động trên có thể không đủ. Các doanh nghiệp có thể thu hút thêm lao động ở một số tỉnh lân cận. Tuy nhiên, điều này kéo theo nhiều vấn đề khác về xã hội. Thành phố nên có cơ chế ưu đãi đối với  các doanh nghiệp, tạo điều kiện cấp đất cho doanh nghiệp xây dựng nhà ở cho người lao động và các tiện ích kèm theo như xây dựng trung tâm thương mại, nhà trẻ, bệnh viện, trạm xá, bưu điện…Có như vậy, người lao động ở tỉnh xa mới yên tâm làm việc.

(Còn tiếp)

Mai Hương