Nguồn vốn được sử dụng hiệu quả
Với nỗ lực của Chính phủ, và các bộ, ngành, địa phương, đến nay, tất cả tỉnh, thành phố hoàn thành công tác điều tra, trong đó 35 tỉnh tổng hợp nhu cầu học nghề, danh mục nghề đào tạo, 35 tỉnh, thành phố đã phê duyệt đề án cấp tỉnh đến năm 2020.
Nỗ lực từ nhiều phía
Năm 2010 là năm đầu thực hiện đề án, với mục tiêu: dạy nghề cho khoảng 400.000 lao động nông thôn; thí điểm các mô hình dạy nghề cho lao động nông thôn với khoảng 18.000 người và đặt hàng dạy nghề cho khoảng 12.000 người; hoàn thành “Kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức xã giai đoạn 2006 - 2010”...
 |
|
Hàng năm, Trường cao đẳng nghề An Dương tổ chức đào tạo nghề cho hàng trăm thanh niên trên địa bàn huyện với các nghề: cắt may công nghiệp, hàn, điện, sửa chữa máy nổ… |
Với nỗ lực của Chính phủ, và các bộ, ngành, địa phương, đến nay, tất cả tỉnh, thành phố hoàn thành công tác điều tra, trong đó 35 tỉnh tổng hợp nhu cầu học nghề, danh mục nghề đào tạo, 35 tỉnh, thành phố đã phê duyệt đề án cấp tỉnh đến năm 2020. Bước đầu xác định được trên 600 nghề có nhu cầu đào tạo, tỷ lệ lao động có nhu cầu học nghề chiếm từ 10% đến 12% tổng số lao động nông thôn, trong đó nhu cầu về các nghề trong lĩnh vực nông nghiệp chiếm 48,7%; công nghiệp và xây dựng 18,1%; tiểu thủ công nghiệp 17,8% và dịch vụ 15,4%.
Các trường cao đẳng nghề và trung cấp nghề và trung tâm dạy nghề tích cực vào cuộc. Năm 2010 thành lập mới thêm 41 trung tâm dạy nghề công lập cấp huyện tham gia dạy nghề cho lao động nông thôn. Hầu hết trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp, trung tâm giáo dục từ xa, trung tâm học tập cộng đồng, trung tâm khuyến công, nông, lâm, ngư, doanh nghiệp, hợp tác xã và các cơ sở sản xuất kinh doanh dịch vụ, Hội làm vườn Việt Nam, Hiệp hội làng nghề Việt Nam... cũng nhiệt thành với nhiệm vụ dạy nghề cho lao động nông thôn. Ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn huy động 70 trường và Viện nghiên cứu chuyên ngành tham gia dạy nghề cho lao động nông thôn.
Thí điểm thành công nhiều mô hình dạy nghề
Năm 2010, cả nước có 21.187 lao động nông thôn được đào tạo, trong đó có 324 lớp dạy 36 nghề cho 11.075 lao động nông thôn vùng chuyên canh, chuyên con. Các mô hình “dạy nghề tại các vùng chuyên canh cây công nghiệp, “dạy nghề chuyên canh cây lương thực, thực phẩm, rau sạch, hoa quả”, “dạy nghề trồng hoa, rau sạch, cây ăn quả”, “dạy nghề chăn nuôi gia súc, gia cầm, thủy sản” góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất của người lao động tăng lên 1,25-2 lần. Người học, ngoài việc có được kỹ năng nghề, còn được cung cấp các kiến thức về bảo vệ môi trường, thú y, dịch bệnh...và bao tiêu sản phẩm. Đáng chú ý, các doanh nghiệp xuất nhập khẩu thủ công mỹ nghệ; hợp tác xã, hiệp hội làng nghề thủ công mỹ nghệ, trung tâm phát triển nghề truyền thống tổ chức dạy nghề, đồng thời tổ chức việc làm, tiêu thụ sản phẩm tại 9 tỉnh, thành phố tập trung nhiều làng nghề truyền thống (Hà Nội, Bắc Giang, Thái Bình, Phú Yên...). Việc đào tạo tập trung vào các nghề đang có nhu cầu lớn về sản phẩm để xuất khẩu hoặc tiêu thụ trong nước, gắn với du lịch văn hóa, lễ hội, tín ngưỡng như chạm bạc, gốm, thêu, ren, sơn mài, tạc tượng gỗ, mộc mỹ nghệ, sơn son thếp vàng, vẽ trên gốm, vẽ tranh, thêu tranh mỹ thuật; nghề kim hoàn; trồng cây cảnh, dán ốc nổi mỹ nghệ, chạm khắc hoa văn, phù điêu, mây, tre đan xuất khẩu, chiếu cói mỹ nghệ.
Một sáng kiến trong thực hiện đề án là đặt hàng dạy nghề, cấp thẻ học nghề nông nghiệp. Năm 2010 có khoảng 6.000 người được đặt hàng để dạy 21 nghề, đáp ứng nhu cầu tuyển dụng của một số doanh nghiệp (Tập đoàn Dệt May, Điện lực, Tổng công ty lắp máy, Tổng công ty thép...) theo cơ chế cộng đồng trách nhiệm giữa các bên. Theo cơ chế này, cơ quan quản lý nhà nước có trách nhiệm cấp kinh phí đào tạo từ nguồn kinh phí đào tạo nghề cho lao động nông thôn được phân bổ; doanh nghiệp nhận học sinh vào thực tập, tham gia xây dựng chương trình và đánh giá kết quả đào tạo, tiếp nhận lao động sau khi đào tạo vào làm việc; chính quyền cơ sở (xã, phường) tuyên truyền, xác nhận đối tượng lao động nông thôn và cùng với cơ quan quản lý nhà nước giám sát việc tiếp nhận người học sau khi học xong vào làm việc; cơ sở dạy nghề tổ chức đào tạo theo nhu cầu sử dụng.
Cần được chăm lo hơn nữa
Với vị trí quan trọng của năm đầu thực hiện các mục tiêu trong kế hoạch 5 năm 2011-2015, nhiệm vụ cụ thể được đặt ra cho năm 2011 là: hỗ trợ dạy nghề và đặt hàng dạy nghề cho khoảng 500.000 lao động nông thôn theo chính sách của đề án, trong đó ít nhất 70% có việc làm sau đào tạo; tiếp tục triển khai thí điểm các mô hình dạy nghề cho lao động nông thôn, trong đó tập trung ở các xã điểm mô hình xây dựng nông thôn mới, các huyện điểm thực hiện Quyết định 1956, huyện nghèo theo Nghị quyết 30a và các xã vùng bãi ngang, ven biển; Tổ chức một số lớp thí điểm đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ chuyên trách và 7 chức danh chuyên môn cấp xã.
Đây là một nhiệm vụ khá nặng nề, đòi hỏi nhiều nỗ lực mới, với nhiều giải pháp hữu hiệu, sự sửa đổi, bổ sung về mặt chính sách, nguồn vốn, bố trí đủ kinh phí cho việc thực hiện đề án, đặc biệt là cần chú ý lựa chọn các địa bàn, đơn vị thực hiện đề án. Nên chăng, đó phải là các xã, huyện, tỉnh đã có quy hoạch phát triển cây, con chuyên canh; đơn vị thực hiện dạy nghề phải là doanh nghiệp, các viện nghiên cứu, các cơ sở dạy nghề có năng lực phù hợp. Các doanh nghiệp tham gia dạy nghề cũng cần phải có cam kết hỗ trợ sản xuất và bao tiêu sản phẩm cho người lao động; định hướng cho lao động nông thôn hợp tác với nhau, kể cả việc hình thành tổ sản xuất hoặc hợp tác xã.
Riêng với các làng nghề, cần lựa chọn các nghề có thị trường tiêu thụ lớn, các xã, huyện, tỉnh đã có quy hoạch, chính sách phát triển làng nghề.
Ngọc Thanh