Người thuộc hộ nghèo, cận nghèo được miễn án phí hình sự không?

(PLVN) - Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 quy định: Trẻ em; cá nhân thuộc hộ nghèo, cận nghèo;…được miễn nộp tiền tạm ứng án phí, án phí (Điều 12). Cũng tại Nghị quyết này (Điều 23) quy định người bị kết án phải chịu án phí hình sự sơ thẩm, án phí hình sự phúc thẩm nếu kháng cáo không được chấp nhận. Vậy, người bị kết án thuộc trường hợp hộ nghèo, cận nghèo được miễn hay phải chịu án phí hình sự? 
Người thuộc hộ nghèo, cận nghèo được miễn án phí hình sự không?

Bị cáo Trịnh Quốc T (17 tuổi thuộc hộ cận nghèo) và Hồ Bảo K (12 tuổi) trộm cắp tài sản trị giá 315.280.000đ của chị L và chị N, mục đích lấy tiền để chơi ma túy đá, trả nợ chơi game…T bị truy tố theo khoản 3 Điều 173 Bộ luật Hình sự với khung hình phạt từ 07 đến 15 năm tù. Trong quá trình giải quyết vụ án, cơ quan điều tra đã thu giữ trả lại gần ¾ tài sản cho người bị hại, còn lại 81.400.000đ đến nay vẫn chưa được khắc phục. 

Vậy, T có phải chịu án phí hình sự, dân sự phần bồi thường khắc phục hậu quả 81.400.000đ? Cha mẹ K có phải chịu án phí dân sự phần liên đới bồi thường khắc phục hậu quả 81.400.000đ cùng với T? 

Án phí là khoản chi phí để xét xử một vụ án mà đương sự phải nộp khi Tòa án đã giải quyết vụ án bằng bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật. Đây là số tiền thu theo quy định của pháp luật trong mỗi vụ án mà Tòa án giải quyết để nộp vào ngân sách nhà nước nhằm bù đắp lại chi phí của Nhà nước. 

Bộ luật Tố tụng Hình sự (BLTTHS) quy định: “Án phí do người bị kết án hoặc Nhà nước chịu theo quy định của pháp luật. Người bị kết án phải trả án phí theo quyết định của Tòa án. Mức án phí và căn cứ áp dụng được ghi rõ trong bản án, quyết định của Tòa án” (khoản 2 Điều 136). Như vậy, khoản án phí này được hiểu là người bị kết án có thể phải chịu hoặc Nhà nước chịu thay cho người bị kết án trong một số trường hợp, mà cụ thể sẽ được quy định ở những văn bản pháp luật khác. 

Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 quy định: “Trẻ em; cá nhân thuộc hộ nghèo, cận nghèo; người cao tuổi; người khuyết tật; người có công với cách mạng; đồng bào dân tộc thiểu số ở các xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; thân nhân liệt sĩ được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận gia đình liệt sĩ” (điểm đ khoản 1 Điều 12) thuộc trường hợp được miễn nộp tiền tạm ứng án phí, án phí, tạm ứng lệ phí Tòa án, lệ phí Tòa án. 

Tuy nhiên, khoản 1 Điều 23 Nghị quyết lại quy định người bị kết án phải chịu án phí hình sự sơ thẩm; bị cáo kháng cáo quyết định về hình sự của bản án sơ thẩm mà Tòa án cấp phúc thẩm giữ nguyên quyết định về hình sự của bản án sơ thẩm thì bị cáo phải chịu án phí hình sự phúc thẩm. Thế nên, đã có nhiều người có cách hiểu khác nhau về hai điều luật này, dẫn đến thẩm phán này thì cho miễn, thẩm phán khác lại không. 

Theo Điều 12 và Điều 23 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 và Điều 136 BLTTHS cho thấy, không có gì mâu thuẫn với nhau trong hệ thống pháp luật, cũng không có mâu thuẫn trong cùng một văn bản, cụ thể như sau:  

Thứ nhất, quy định tại khoản 1 Điều 23 của Nghị quyết, người bị kết án phải chịu án phí hình sự sơ thẩm, án phí hình sự phúc thẩm nếu kháng cáo không được chấp nhận là thống nhất với quy định tại khoản 1 Điều 136 BLTTHS “Án phí do người bị kết án…chịu theo quy định của pháp luật”. Đây là khoản chi phí để xét xử một vụ án hình sự mà người bị kết án phải nộp. 

Thứ hai, điểm đ khoản 1 Điều 12 của Nghị quyết là để điều chỉnh cho một nhóm đối tượng đặc thù, yếu thế, có khó khăn về tài chính hoặc thực hiện chính sách đền ơn, đáp nghĩa, chính sách đối với người dân tộc thiểu số… Khoản án phí đáng lẽ người bị kết án phải nộp, nhưng được miễn theo Nghị quyết này là phần Nhà nước chịu thay cho người bị kết án theo  khoản 1 Điều 136 BLTTHS “…hoặc Nhà nước chịu theo quy định của pháp luật”. 

Thứ ba, Điều 12 của Nghị quyết không loại trừ “Người bị kết án phải chịu án phí” được quy định tại điểm a khoản 1, khoản 2 Điều 23 Nghị quyết này nên hiểu “Trẻ em; cá nhân thuộc hộ nghèo, cận nghèo…” là những người được miễn án phí hình sự sơ thẩm, phúc thẩm; dân sự sơ thẩm, phúc thẩm; lệ phí Tòa án giải quyết yêu cầu về dân sự, hôn nhân và gia đình, lao động…Việc miễn là quyền của nhóm người này, đồng thời là nghĩa vụ của Nhà nước, nhưng để thực hiện được thì họ phải có đơn đề nghị và giấy tờ chứng minh thuộc trường hợp được miễn. 

Từ những phân tích nêu trên, T có thể được miễn án phí hình sự sơ thẩm, phúc thẩm (nếu có kháng cáo) và án phí dân sự sơ thẩm, phúc thẩm (nếu có kháng cáo) trong vụ án hình sự. 

Để được miễn án phí thì T phải có đơn đề nghị nộp cho Tòa án cấp sơ thẩm, kèm theo là giấy tờ chứng minh thuộc hộ cận nghèo. Về trường hợp của K (12 tuổi),  tuy không phải chịu trách nhiệm hình sự, nhưng cha mẹ K là bị đơn dân sự nên phải liên đới cùng với T bồi thường 81.400.000 đồng cho người bị hại theo quy định tại khoản 2 Điều 586, Điều 587 Bộ luật Dân sự. Phần án phí dân sự sơ thẩm, cha mẹ của K phải nộp án phí cho số tiền bồi thường do Tòa án xác định, vì K không phải là bị đơn trong vụ án này (khoản 9 Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14).

Bùi Đức Độ
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Một số chính sách mới sẽ có hiệu lực từ tháng 12

 Công chức, viên chức không phải bồi dưỡng ngoại ngữ, tin học.
(PLVN) - Bắt đầu từ tháng 12/2021, một số chính sách mới sẽ bắt đầu có hiệu lực như: Giảm 50% lệ phí trước bạ đối với ô tô sản xuất trong nước; Công chức, viên chức không phải bồi dưỡng ngoại ngữ, tin học; Cho phép doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp xe ô tô chủ động lựa chọn kỳ xét ưu đãi thuế 6 tháng hoặc 12 tháng…

Băn khoăn từ khoản hỗ trợ… 2.000đ

Giấy mời đi nhận 2.000 đồng.
Câu chuyện một hộ dân tại Quảng Nam được chính quyền địa phương hỗ trợ khoản tiền… 2.000đ khiến nhiều người băn khoăn, không biết nên buồn hay nên vui?

Làm mới các giá trị

Tục ngữ “Tiên học lễ, hậu học văn” thuộc về giá trị văn hóa của dân tộc.
(PLVN) - Trên nhiều giao diện báo chí, mạng xã hội và dư luận nói chung đang có nhiều phản ứng gay gắt, trái chiều trước đề xuất bỏ khẩu hiệu “Tiên học lễ, hậu học văn” của một vị giáo sư. Cũng dễ hiểu, bởi tục ngữ này không đơn thuần là một triết lý về giáo dục mà còn là nét văn hóa đẹp của dân tộc.

Sử dụng tiền do ngân hàng chuyển nhầm có phạm luật?

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Việc ngân hàng chuyển nhầm tiền hoặc cá nhân khác chuyển nhầm tiền vào tài khoản của một cá nhân khác không phải chuyện hiếm gặp. Vậy trong trường hợp này, người nhận tiền chuyển nhầm cần phải làm gì và họ có được quyền sử dụng số tiền đó không?

Sức mạnh văn hóa

Hội nghị Văn hóa toàn quốc triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng XIII diễn ra sáng qua (24/11) tại Hà Nội.
(PLVN) - Bài phát biểu của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chỉ đạo Hội nghị Văn hóa toàn quốc triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng XIII diễn ra sáng qua (24/11) tại Hà Nội; thực sự khiến mỗi người Việt Nam cần phải suy ngẫm nhìn lại chính mình, và trăn trở cần chung tay làm gì.

Phụ cấp chống dịch COVID-19 tối đa 450.000đồng/người/ngày

Phụ cấp chống dịch COVID-19 tối đa 450.000đồng/người/ngày
(PLVN) - Trước tình hình dịch bệnh COVID-19 đang diễn biến phức tạp đe dọa đến sức khỏe, tính mạng nhân dân, Chính phủ vừa mới ban hành Nghị quyết số 145/NQ-CP quyết nghị điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung một số nội dung về chế độ, chính sách trong phòng, chống dịch COVID-19. 

Cần coi trọng văn hóa ứng xử

Văn hóa là chìa khóa của sự phát triển bền vững, vừa là mục tiêu, vừa là phương tiện xây dựng xã hội văn minh, hiện đại và thịnh vượng.
(PLVN) - Nhưng không phải bây giờ, mà từ rất lâu, khi Nhà nước dân chủ nhân dân chưa ra đời thì vào năm 1943, cương lĩnh văn hóa đầu tiên của Đảng “Đề cương văn hóa Việt Nam” đã là một văn bản mang ý nghĩa lịch sử, chủ trương xây dựng một nền văn hóa tiến bộ, nhân văn và dân chủ.

Văn hóa luôn soi đường

 Chung sức đồng lòng, đó là giá trị về văn hóa.
(PLVN) - Hội nghị Văn hóa toàn quốc 2021được kỳ vọng sẽ khơi dậy khát vọng của toàn dân tộc, mở ra bước ngoặt mới trong vấn đề chấn hưng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam...

Lấy lại niềm tin cho hoạt động từ thiện bằng sự minh bạch

Ảnh minh họa
(PLVN) - Minh bạch trong hoạt động từ thiện ngày càng được xã hội quan tâm, nhất là trong thời gian qua, những vụ "lùm xùm" về sự không rõ ràng của một số cá nhân đã khiến cho niềm tin dành cho hoạt động tốt đẹp này bị ảnh hưởng. Việc Bộ Tài chính đề xuất một loạt chế tài để quản lý hoạt động này một cách chặt chẽ và minh bạch được dư luận đồng tình và đánh giá cao.

Hơn 700.000 người rút BHXH một lần: Nỗi lo khi tuổi già không được hưởng lương hưu

Rút BHXH một lần, NLĐ sẽ không được hưởng lương hưu khi về già.
(PLVN) -  Sau khi nhận bảo hiểm xã hội (BHXH) một lần, người lao động (NLĐ) sẽ không còn cơ hội được hưởng lương hưu và được cấp thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) miễn phí trong suốt thời gian hưởng lương hưu để đảm bảo cuộc sống và sức khỏe khi về già - độ tuổi dễ gặp bất trắc về sức khỏe, nhất là trong bối cảnh tiềm ẩn nhiều rủi ro, dịch bệnh như hiện nay.

Văn hóa số

Văn hóa số
(PLVN) - Chỉ ít ngày trước khi diễn ra Hội nghị văn hóa toàn quốc dự kiến diễn ra ngày 24/11, có một sự việc diễn ra cần nhiều nhà quản lý, nghiên cứu văn hóa chú ý.

Các chính sách mới nổi bật có hiệu lực cuối tháng 11

Ảnh minh họa: Quy chế thi đánh giá năng lực tiếng Việt dành cho người nước ngoài là một trong chính sách có hiệu lực cuối tháng 11/2021
(PLVN) - Ban hành Quy chế thi đánh giá năng lực tiếng Việt dành cho người nước ngoài; sửa quy định về điều kiện nuôi, trồng các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp; tăng thời hạn gửi cam kết chi ngân sách nhà nước qua KBNN… là các chính sách mới nổi bật có hiệu lực từ cuối tháng 11/2021.

Đề xuất sửa đổi một số quy định tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm

Ảnh minh họa
(PLVN) -Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao đang dự thảo Thông tư liên tịch sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư liên tịch số 01/2017/TTLT-BCA-BQP-BTC-BNNPTNT-VKSNDTC quy định việc phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền trong việc thực hiện một số quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố.